Zarządzanie środowiskowe ang. environmental resources management

Zarządzanie środowiskowe (zarządzanie proekologiczne) – "celowe działanie mające na celu utrzymanie i poprawę stanu środowiska naturalnego, na które oddziałuje działalność człowieka" [1]. Jest to zarządzanie środowiskiem, zintegrowane z ogólnym systemem zarządzania np. w przedsiębiorstwie lub gminie.

Spis treści

Cele i zadania

Zarządzanie zasobami naturalnymi zapewnia ich ochronę i pewność, że pozostaną one dostępne dla przyszłych pokoleń. Zarządzanie środowiskowe ma również na celu przyniesienie organizacji wymiernych korzyści finansowych i wizerunkowych. Ich poziom, w wyniku przeprowadzenia stosownych badań, poprzedzony właściwą ewidencją kosztów i korzyści, pozwala na podejmowanie trafnych decyzji przez zarząd organizacji. Oto główne cele zarządzania środowiskowego:

  • korekta korzystnych i niekorzystnych następstw działalności lub produktów poprawiająca stan środowiska naturalnego
  • poprawa wyników finansowych organizacji
  • racjonalizacja wykorzystania zasobów naturalnych, niezbędnych do prowadzenia działalności lub produkcji
  • spełnienie środowiskowych oczekiwań klienta
  • poprawa wizerunku organizacji


Główne aspekty (przedmiot i podmiot zarządzania)



  • aspekt etniczny - aspekty kulturowe i socjologiczne podejścia społeczeństwa danego regionu do ingerencji w środowisko naturalne. Bardzo duże znaczenie mają poglądy społeczeństw na temat poszanowania środowiska naturalnego. Aspekt ten obejmuje dwa podstawowe założenia: antropocentryzm i ekocentrymz.


  • aspekt gospodarczy - gospodarka do prawidłowego działania i wzrostu potrzebuje zasobów naturalnych. Znaczenie środowiska naturalnego podkreślają zarówno teorie ekonomii klasycznej jak i neoklasycznej.


  • aspekt ekologiczny - naukowe analizy środowiska naturalnego dotyczą kilku poziomów wątpliwości, dotyczących wypływu społeczeństwa na środowisko naturalne [2] .


Koncepcje, strategie i podejścia

Aby zarządzanie środowiskowe było efektywne, niezbędne są standardy i systemy zarządzania. Standardy oraz protokoły zarządzania środowiskowegomają na celu zmniejszenie wpływu ludzkiej działalności na środowisko według obiektywnych kryteriów. Najpowszechniej stosowaną koncepcją redukcji szkód jest ISO 14001 oraz EMAS (ang.Eco-Managment and Audit Scheme).

Inne systemy zarządzania środowiskiem (ang. ''environmental management systems(EMS)) bazują na normie ISO 14001, często ją rozszerzając:

  • The Green Dragon Environmental Management Standard jest pięciostopniowym systemem zarządzania środowiskiem. Przeznaczony dla mniejszych przedsiębiorstw, dla których norma ISO 14001 może być zbyt uciążliwa. Korzystają z niej również większe przedsiębiorstwa, które chcą wdrażać normę ISO 14001 metodą "małych kroczków".


  • BS 8555 jest systemem traktowanym jako kolejny etap w drodze do wdrożenia normy ISO 14001.


  • Krok naturalny mówi o skupieniu uwagi na podstawowych kryteriach ISO 14001, redukcji i racjonalizacji zużycia materiałów oraz energii.




  • Agencia Ochrony Środowiska Naturalnego USA (ang.US Environmental Protection Agency) posiada wiele własnych zaleceń względem zarządzania środowiskowego


  • Unia Europejska oraz Bank Światowy zachęcają do wdrażania "naturalnego kapitalizmu"


Standardy, metody i techniki



Standardy

Systemy zarządzania środowiskowego zostały opracowane jako narzędzie samoregulacji w przemyśle. Najważniejsze z nich to:

Obecnie ISO 14001 i Rozporządzenie EMAS stanowią dwie najważniejsze normy w zakresie zarządzania środowiskowego i prawdopodobnie utrzymają taki charakter przez wiele lat. ISO 14001 jest normą międzynarodową, natomiast Rozporządzenie EMAS jest aktem prawnym, umożliwiającym rejestrację organizacji w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Kluczowe role



Sektor publiczny

W skład sektora publicznego wchodzi cała administracja rządowa wraz z przedsiębiorstwami państwowymi[3]. W zarządzaniu zasobami naturalnymi, sektor publiczny jest odpowiedzialny za kierowanie zarządzeniami dotyczącymi zarządzania środowiskowego oraz za tworzenie stosownego prawa chroniącego środowisko naturalne [4]. Tradycyjnie sektor publiczny miał za zadanie dostarczanie wiarygodnych raportów na temat wpływu np. przemysłu na środowisko naturalne[5]. Wraz z wzrastającą liczba zagrożeń dla środowiska naturalnego, niezbędne było wprowadzenie nowych zasad działania zarządzaniem środowiskowym. Z tego faktu wynikła współpraca między sektorem publicznym, prywatnym i cywilnym, która ma na celu zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi.

Sektor prywatny

W skład sektora prywatnego wchodzą firmy prywatne oraz organizacje non-profit[6]. Tradycyjną rola sektora prywatnego jest odzyskiwanie zasobów naturalnych[7]. Przykładami takiej działalności mogą być organizacje zajmujące się górnictwem (minerały i ropa naftowa), zasobami leśnymi oraz zajmujące się połowem ryb. Zarządzanie środowiskowe podjęte przez sektor prywatny zależy od rodzaju dostępnych zasobów(odnawialne lub nieodnawialne), ich powszechności i dostępności. Osoby odpowiedzialne za zarządzanie środowiskowe muszą posiadać wysokie zdolności negocjacyjne w celu kolaboracji ze środowiskiem socjalnym i politycznym.

Sektor cywilny

Sektor cywilny zawiera stowarzyszenia, które tworzone są dobrowolnie, reprezentują interesy i żądania dużej części danej społeczności[8]. Przykładami są organizacje bazujące na małych społecznościach, ludności rdzennej oraz organizacjach pozarządowych (ang. "non-government organisations"). Opierają się one na wywieraniu nacisku społecznego, który może spowodować zmiany w planach zarządzania środowiskowego. Celem stowarzyszeń cywilnych jest posiadanie istotnego głosu w sprawach związanych z zarządzaniem zasobami naturalnymi na danym terenie.

Uwagi



Zarządzania środowiskowego nie należy mylić z zarządzaniem środowiskiem (zarządzaniem ochroną środowiska), które dotyczy zarządzania użytkowaniem, ochroną i kształtowaniem środowiska, czyli zarządzania ochroną środowiska w szerokim tego słowa znaczeniu - w sposób bezpośredni i pośredni, na "końcu rury", w procesach produkcyjnych oraz w czasie pozaprodukcyjnej aktywności społeczeństwa i pojedynczych osób.

Zobacz też

ISO 14000

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.