Wewnątrzsterowność ang. inner-direction, inner containtment

Wewnątrzsterowność - cecha osobowości przejawiająca się poleganiem na własnych sądach i samodzielnością w podejmowaniu decyzji. Przeciwieństwem wewnątrzsterowności jest Zewnątrzsterowność. Polskie słowo "wewnątrzsterowność" jest tłumaczeniem z języka angielskiego dwóch odrębnych terminów z zakresu nauk społecznych: inner-direction Davida Riesmana oraz inner containtment Waltera Recklessa. Terminy te nie powinny być mylone.

Spis treści

Wewnątrzsterowność według Davida Riesmana



Wewnątrzsterowność (inner-direction) jest u Riesmana pewnym typem osobowości opisanym w pracy "Samotny tłum". Jest to typ osobowości charakterystyczny dla społeczeństw nowożytnych i nowoczesnych, w których wzrost ludności wykształcił potrzebę niezależności i samowystarczalności. Jednostki w tych społeczeństwach nabywają we wczesnym okresie życia uwewnętrzniony zespół celów i wartości, którymi następnie kierują się w życiu. Działanie wpojonych norm i wartości Riesman porównuje do żyroskopu. Pozwalają one jednostkom żyć w zbiorowości bez pomocy ścisłych i oczywistych nakazów tradycji. Ludzie wewnątrzsterowni zyskują poczucie panowania nad własnym życiem, a ich dewizą życiową jest wysiłek i praca.

Osobowość wewnątrzsterowna zastąpiła wcześniejszy typ osobowości sterowanej tradycją. Książka Riesmana poświęcona jest natomiast diagnozie społeczeństwa amerykańskiego przechodzącego od społeczeństwa wewnątrzsterownego do zewnątrzsterownego.

Wewnątrzsterowność według Waltera Recklessa



Wewnątrzsterowność (inner containtment) u Waltera Recklessa jest częścią jego teorii kontroli społecznej. Według niego człowiek wewnątrzsterowny kieruje swoim zachowaniem samodzielnie. Jest aktywny, niezależny od innych ludzi, zdolny do podejmowania decyzji i brania za nie odpowiedzialności. W skrajnym wydaniu wewnątrzsterowność prowadzi do nieliczenia się z wymaganiami otoczenia i poczucia alienacji. Takie osoby boją się także, że ich poczucie wolności może okazać się jedynie złudzeniem.

Wewnątrzsterowność, a poczucie umiejscowienia kontroli



Zewnątrzsterowność i wewnątrzsterowność są czasami mylone z poczuciem umiejscowienia kontroli - teorii stworzonej przez Juliana Rottera. Zewnątrz- i wewnątrzsterowność opisują jednak pochodzenie informacji, które kierują zachowaniem, podczas gdy teoria Rottera procesy atrybucyjne, które tworzy jednostka, starając się zrozumieć świat w jakim żyje.

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.