Układy zbiorowe pracy

Układy zbiorowe pracy – szczególny rodzaj porozumień zawieranych między pracodawcami lub organizacjami a związkiem lub związkami zawodowymi, reprezentującymi pracowników. Układy określają przede wszystkim warunki wynagradzania za pracę, przyznawania innych świadczeń związanych z pracą, zasady i formy kształtowania warunków socjalno-bytowych dla pracowników oraz innych osób objętych układem.

Spis treści

Charakterystyka



Występują dwa rodzaje układów zbiorowych pracy:
  • zakładowy;
  • pozazakładowy.


Układem mogą być objęci wszyscy pracownicy zatrudnieni przez pracodawcę, również emeryci i renciści. Nie obejmuje on natomiast: członków korpusu służby cywilnej, pracowników urzędów państwowych zatrudnionych na podstawie mianowania i powołania, pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru, mianowania i powołania w urzędach marszałkowskich, starostwach powiatowych, urzędach gminy, biurach związków jednostek samorządu terytorialnego, biurach jednostek administracyjnych jednostek samorządu terytorialnego, sędziów i prokuratorów.

Układ zawiera się w formie pisemnej na czas określony lub nieokreślony. Przed upływem terminu obowiązywania układu zawartego na czas określony strony mogą przedłużyć jego obowiązywanie lub uznać układ za zawarty na czas nieokreślony. Układ rozwiązuje się z kolei:
  • na podstawie zgodnego oświadczenia stron;
  • z upływem okresu, na który został zawarty;
  • z upływem okresu wypowiedzenia dokonanego przez jedną ze stron.
Okres wypowiedzenia układu wynosi trzy miesiące kalendarzowe. Zmiany do układu wprowadza się w drodze protokołów dodatkowych.

Cel



Układy zbiorowe zmierzają do ustalenia, na drodze negocjacji i dyskusji, zasad i decyzji dotyczących spraw ważnych dla pracodawców i związków zawodowych oraz metod regulowania warunków zatrudnienia. Celem rokowań jest eliminowanie spornych kwestii między kierownictwem firmy a pracownikami zrzeszonych w związkach zawodowych. Najczęściej spory dotyczą:
  • warunków pracy;
  • płac;
  • świadczeń specjalnych;
  • praw i wolności związków pracowników.


Występują dwie formy rokowań:
  • rokowanie ukierunkowane na porozumienie;
  • rokowanie ukierunkowane na kompromis.


Tworząc ustalenia związane z rokowaniami zbiorowymi i korzystając z nich, należy wziąć pod uwagę:
  • poziom, na jakim powinny odbywać się rokowania
  • rozwiązanie sporów
  • rokowanie z udziałem wszystkich związków , jeśli są uznawane w jednym zakładzie pracy


Osiągnięcie porozumienia zależeć będzie od:
  • realności oferty i odpowiedzi na nią;
  • poziomu umiejętności prowadzenia rokowań;
  • determinacji jednej ze stron.


Pracodawca obowiązany jest wobec pracowników zrzeszonych w związkach:
  • udzielać informacji dotyczących warunków pracy i zasad wynagrodzenia;
  • udostępnić pomieszczenia i urządzenia techniczne do wykonywania działalności związkowej;
  • udzielać informacji o sytuacji ekonomicznej w zakresie objętym rokowaniami.


Każda ze stron jest zobowiązana prowadzić rokowania w dobrej wierze i z poszanowaniem słusznych interesów drugiej strony. Oznacza to w szczególności:
  • uwzględnianie postulatów organizacji związkowej uzasadnionych sytuacją ekonomiczną pracodawców;
  • powstrzymywanie się od wysuwania postulatów, których realizacja w sposób oczywisty przekracza możliwości finansowe pracodawców;
  • poszanowanie interesów pracowników nie objętych układem.


Zobacz też



Bibliografia



  • M. Armstrong: Zarządzanie zasobami ludzkimi, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2003
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.