Teoria atrybucji

Teoria atrybucji - teoria związana z psychologią społeczną, opisująca procesy rozpoznawania i przewidywania przez ludzi zachodzących wokół nich zjawisk, a także wnioskowania o intencjach i cechach charakteru innych osób.

Spis treści

Głównie założenia



Zgodnie z teorią przyczyn zachowań innych ludzi upatrujemy w działaniu:
  • czynników wewnętrznych (atrybucja wewnętrzna) - wnioskowaniem, że osoba zachowała się w określony sposób zarówno ze względu na swe właściwości, jak i postawy, charakter czy osobowość;
  • czynników zewnętrznych (atrybucja zewnętrzna) - wnioskowaniu, że osoba zachowała się w określony sposób ze względu na właściwości sytuacji, w której się znalazła. Zakłada się tu, że w tej sytuacji większość ludzi reagowałaby w ten sam sposób.


W zależności od tego, jak zdefiniujemy te przyczyny, oceniamy daną osobę. Nieobecność pracownika w pracy może być przypisana działaniu czynników wewnętrznych (lenistwo) lub zewnętrznych (choroba), co prowadzi do pozytywnego lub negatywnego postrzegania przez nas jego osoby.Badania dowiodły, że źródeł swoich sukcesów upatrujemy głównie w działaniu czynników wewnętrznych, natomiast źródeł sukcesów cudzych głównie w czynnikach zewnętrznych. Proces ten działa także w przypadku porażek. Niezdanie egzaminu można tłumaczyć czynnikiem wewnętrznym np. brakiem wiedzy alb czynnikiem zewnętrznym np. trudnymi pytaniami.

Wiedza na temat teorii atrybucji i błędów, jakie możemy popełnić w postrzeganiu innych osób jest obecnie bardzo przydatna zwłaszcza przy ocenie osób, która zachodzi w procesach rekrutacji i selekcji.

Podstawowy błąd atrybucji



Jest to powszechna skłonność do wyjaśniania zachowania obserwowanych osób w kategoriach przyczyn wewnętrznych i stałych (np. cech charakteru) przy jednoczesnym niedocenianiu wpływów sytuacyjnych, zewnętrznych. Prawdopodobnie ten podstawowy błąd jest efektem automatycznego przetwarzania informacji, bez udziału świadomości. Zjawisko to w znaczący sposób wpływa na nasze codzienne formułowanie ocen na temat innych ludzi (oszczędność poznawcza). W wielu proces rekrutacyjnych błędem popełnianym przez rekruterów jest właśnie wyciąganie daleko idących wniosków w oparciu o przeświadczenie o wewnętrznych determinantach zachowań danej jednostki m.in. biorącej udział w rekrutacji do pracy.

Przykład

Kandydat pokłócił się z żoną (czynnik zewnętrzny), co negatywnie wpływa na jego samopoczucie i zachowanie, przez co wydaje się osowiały, poddenerwowany. Rekruter prawdopodobnie uzasadni jednak zachowanie potencjalnego pracownika lenistwem, wrodzoną agresją, brakiem profesjonalizmu (czynniki wewnętrzne). Pominie w ocenie fakt, że kandydat może bardzo przeżywać tę kłótnię. Rekruter dostrzeże w kandydacie te stałe cechy charakteru, które uzasadnią jego ocenę (atrybucję). Użycie ich właśnie do uzasadnienia postępowania/nastawienia kandydata jest popełnieniem podstawowego błędu atrybucji.

Zobacz też

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.