Stres

Stres - pojęcie opisujące negatywne czynniki, które mogą wpłynąć na psychiczne i fizyczne samopoczucie człowieka. Stres można również rozumieć jako napięcie odczuwane, gdy trzeba podjąć ważną decyzję, martwienie się z powodu nieukładających się stosunków z ludźmi, niepokój czy strach wobec zagrażającego niebezpieczeństwa. Warto zaznaczyć, że krótki i intensywny stres może być czasem motywujący lub ekscytujący, a stres umiarkowany zwiększa możliwości radzenia sobie z wymaganiami adaptacyjnymi otoczenia, dzięki czemu umożliwia rozwój psychiczny. Jednak zbyt silny i długotrwały stres, który przekracza indywidualne możliwości adaptacyjne człowieka może przyczynić się do rozwoju zaburzeń psychicznych (np. zaburzenia lękowe).

Spis treści

Fazy stresu



Hans Selye wyróżnia następujące fazy stresu:
  • faza alarmowa - początkowa, alarmowa reakcja zaskoczenia i niepokoju z powodu niedoświadczenia i konfrontacji z nową sytuacją. Wyróżniamy w niej dwie fazy:
    • stadium szoku;
    • stadium przeciwdziałania szokowi - jednostka podejmuje wysiłki obronne.
  • faza przystosowania (odporności) - organizm uczy się skutecznie i bez nadmiernych zaburzeń radzić sobie ze stresem. Jeśli organizm poradzi sobie z trudną sytuacją wszystko wraca do normy. W innym wypadku następuje trzecia faza.
  • faza wyczerpania - stałe pobudzenie całego organizmu (tzn. przewlekły stres) prowadzi do wyczerpania zasobów odpornościowych, co może prowadzić do chorób psychosomatycznych, a w szczególnych wypadkach prowadzi nawet do śmierci.


Stres a zachowanie



Stres może objawiać się przez zauważalne zmiany w zachowaniu, które obejmują:
  • palenie;
  • zwiększone spożycie lekarstw;
  • tiki nerwowe;
  • roztargnienie;
  • podatność na wypadki;
  • pociąganie za włosy, obgryzanie paznokci, podrygiwanie nogą;
  • utrata apetytu lub poczucie ciągłego głodu;
  • bezsenność lub ospałość;
  • większe spożycie alkoholu lub innych substancji odurzających;
  • nieostrożna jazda;
  • nieuzasadniona agresywność.


Walka ze stresem



Stres można kontrolować. Wystarczy przyswoić konkretne umiejętności, które pozwolą rozpoznawać czynniki stresotwórcze i zmienić szkodliwe reakcje na stres bez sięgania po proszki, papierosy, alkohol czy narkotyki. W pokonywaniu stresu ogromne znaczenie mają m.in. następujące kwestie:
  • pozytywnego nastawienie - ważne jest, aby nie oceniać się zbyt nisko (w przeciwnym wypadku człowiek staje się bardziej podatny na stres). Należy stworzyć i pielęgnować w sobie pozytywne nastawienie, dzięki któremu łatwiej będzie zapanować nad stresem;
  • świadomość - należy być świadomym poziomu stresu, sygnałów jego obecności, przyczyn stresu i sposobów jego opanowywania, a także cech swojego charakteru, które mogą wiązać się ze stresem;
  • akceptacja - nie należy oceniać się zbyt surowo. Bardzo duże znaczenie ma akceptacja samego siebie takim jakim się jest, a także świadomość, że to, kim się jest dzisiaj, jest wynikiem doświadczeń całego życia;
  • odpowiedzialność - należy przyznać, że samemu jest się odpowiedzialnym za wprowadzenie zmian, niezależnie od charakteru czynników stresotwórczych, z którymi trzeba się zmierzyć;
  • umiejętności stawiania czoła trudnościom - kiedy człowiek zaczyna opanowywać stres, są duże szanse na to, że będzie mógł wpłynąć na jego przyczyny.
  • wsparcie ze strony innych - to bardzo ważne, aby bliskie osoby (przyjaciele, rodzina) stanowiły wsparcie podczas walki ze stresem, pomagały w trakcie wykonywanych ćwiczeń i wykazywały się wyrozumiałością;
  • nabywanie nowych umiejętności - należy pracować nad przyswajaniem nowych umiejętności, co wymaga m.in. stałego wykorzystywania ich w praktyce;
  • właściwe otoczenie - aby skutecznie nauczyć się umiejętności kontrolowania stresu, człowiek potrzebuje miejsca i czasu odpowiedniego do rodzaju wykonywanego zajęcia.

Strategie walki ze stresem



Istnieją cztery podstawowe strategie służące do opanowania stresu:
  1. poprawianie ogólnego stanu zdrowia organizmu poprzez odpowiednie odżywianie, odpoczynek, sport i inne zdrowe przyzwyczajenia;
  2. zmiana sytuacji - źródła stresu;
  3. zmiana sposobu myślenia - sposobu postrzegania i oceny czynników stresotwórczych;
  4. zmiana swojego ciała - nauka zastępowania reakcji na stres relaksacją.


Zobacz też

Bibliografia





ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.