Strajk ang. strike

Strajk - forma nacisku i protestu społecznego stosowana przez różne grupy społeczne, głównie przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących. Strajki są czasami stosowane do wywierania nacisku na rządy, aby zmieniły politykę. W takich wypadkach strajki są częścią szerszego ruchu społecznego mającego formę protestów oporu obywatelskiego.

Spis treści

Historia



Angielskie słowo strike po raz pierwszy zostało użyte w 1768 roku, kiedy żeglarze, na poparcie manifestacji w Londynie, zastrajkowali lub usunęli maszty statków żaglowych w porcie, w ten sposób uszkadzając jednostki [1]. Oficjalne publikacje zazwyczaj używały bardziej neutralnych słów, np. zawieszenie pracy lub spór przemysłowy.

W 1917 roku ustanowiono meksykańską konstytucję, która była pierwszą narodową konstytucją, w której zagwarantowano prawo do strajku.

W 1937 roku w Stanach Zjednoczonych było 4,740 strajków[2]. Była to największa fala strajków w historii pracy w tym kraju. Doszło do niej w okresie głębokiej depresji i masowego bezrobocia.

Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych, przyjęty w 1967 roku, zapewnił prawo do strajku w art. 8. [3]

Łamistrajk

Łamistrajk to ktoś, kto kontynuuje pracę podczas akcji strajkowej prowadzonej przez związkowców lub tymczasowy bądź stały pracownik, który zajmuje miejsce strajkującego. Pracowanie podczas strajku (przez łamistrajków, personel zarządzający, niezrzeszonych pracowników lub członków związków, którzy nie podejmują się strajku) jest znane jako przekraczanie linii pikiety (ang. crossing the picket line), niezależnie od tego, czy wiąże się z fizycznym przekraczaniem tej linii. Skutkiem takiego przekroczenia może być bierny lub czynny odwet na osobie pracującej.

Irwin, Jones i McGovern uważają, że pojęcie łamistrajk (ang. scab) jest częścią większej metafory dotyczącej strajków. Argumentują, że linia pikiety symbolizuje rany a osoby, które ją przekroczą i wracają do pracy, łamią strajk i spajają tę ranę. Inni twierdzą, że słowo to nie jest częścią większej metafory, ale raczej bierze swój początek od dawnego angielskiego obraźliwego słowa scab. W języku angielskim łamistrajka można określić również słowem blackleg, które jest nieco starsze niż scab.

Łamistrajki w związkach zawodowychKoncepcja łamania strajków związków zawodowych odnosi się do każdej sytuacji, w której pracownicy sami przekraczają linię pikiety, powracając do pracy.

Zrzeszeni pracownicy są czasami zobowiązani do przekraczania linii pikiety, ustanowionej przez inne związki, ze względu na to, że ich organizacje podpisały kontrakty z klauzulami antystrajkowymi. Takie klauzule zazwyczaj zobowiązują członków związku do nieprowadzenia żadnych akcji strajkowych w czasie trwania kontraktu. Działania te są nazywane strajkami solidarnościowymi. Członkowie, którzy uznają linię pikiety wbrew umowie często są karani, jako że ich działanie może być postrzegane jako pogwałcenie warunków umowy. Dlatego każdy związek, który prowadzi strajk zazwyczaj zabiega o prawo do amnestii dla tych, którzy uznali linię pikiety.

Klauzule antystrajkowe mogą również zapobiegać angażowaniu się zrzeszonych pracowników w solidarnościowe działania na rzecz innych pracowników, nawet jeśli linia pikieta nie zostanie przekroczona.

Historycznie, praktyka łamania strajków związkowych była kwestią sporną w ruchu związkowym i punktem konfliktu, między zwolennikami różnych filozofii związkowych.

Metody radzenia sobie ze strajkami

Strajki organizowane przez związki zawodowe są w pewnym stopniu przewidywalne. Zazwyczaj pojawiają się, gdy wygaśnie kontrakt. Jednak nie wszystkie strajki są zwoływane przez organizacje związkowe. Niektóre z nich mogą być spontanicznymi akcjami pracowników. Takie spontaniczne strajki są nazywane dzikimi strajkami. Były one kluczowym punktem walki w maju 1968 roku we Francji. Stanowią raczej odpowiedź na poważne (często zagrażające życiu) zagrożenie bezpieczeństwa w miejscu pracy, niż spory o kwestie finansowe, czy godzinowe.

Niezależnie od przyczyny strajku, pracodawcy są zazwyczaj zmotywowani do podejmowania wszelkich środków w celu zapobiegania, łagodzenia wpływu lub osłabienia strajków.

Przygotowanie do strajku

Firmy, które produkują wyroby na sprzedaż często zwiększają zapasy przed pojawieniem się strajku. Pracownicy otrzymujący pensję mogą zostać wezwani, aby zająć miejsce strajkujących, co może wymagać wcześniejszego szkolenia. Jeśli firma ma wiele lokalizacji, pracownicy mogą zostać przeniesieni do miejsc o większym zapotrzebowaniu na pracowników. Firmy mogą również wykupić ubezpieczenie przed spodziewanym strajkiem, aby pomóc zrekompensować straty, które mógłby on wywołać.

Niektóre firmy mogą całkowicie odmówić negocjacji ze związkiem i odpowiedzieć na strajk zatrudnieniem pracowników zastępczych. Może to spowodować sytuację kryzysową dla strajkujących. Firmy, które zatrudniają łamistrajków zazwyczaj grają na obawach strajkujących, próbują przekonać członków związku do rezygnacji ze strajku i przekroczenia linii pikiety.

Związki mające do czynienia z sytuacją łamania strajków, mogą próbować powstrzymać łamistrajków na wiele sposobów, m.in.:
  • ustawiać linii pikiety w miejscu, w którym łamistrajki wchodzą do miejsca pracy;
  • zniechęcać pracowników zastępczych do przyjmowania lub wykonywania prac łamiących strajki;
  • zwiększać koszty zatrudniania łamistrajków przez firmę.


Firmy natomiast mogą reagować poprzez zwiększenie sił bezpieczeństwa lub korzystanie z zakazów sądowych.

Łamanie strajku

Niektóre firmy negocjują ze związkami w czasie strajku, inne postrzegają je jako okazję do wyeliminowania związków. Czasami jest to realizowane przez import pracowników zamiennych . Łamanie strajków zbiega się często z tzw. union busting, czyli wszelkimi formami zapobiegania formowaniu się i rozwijaniu związków zawodowych, podejmowanymi przez pracodawców i rządy. Na początku XX wieku, podczas ruchu rosyjskich socjalistów, nazywano to również black legging[4].

Union busting

Jedną z metod blokowania lub zakończenia strajku jest zwalnianie z pracy członków związków, którzy strajkują, co może skutkować wyeliminowaniem związku. Taka praktyka jest bardzo rzadka, ze względu na prawa dotyczące zwalniania z pracy oraz prawo do strajku. Prawa te różnią się w Stanach Zjednoczonych w zależności od tego, czy członkowie związku funkcjonują w sektorze prywatnym, czy publicznym. Różnią się także w zależności od kraju. W Stanach Zjednoczonych można zwolnić strajkującego pracownika sektora publicznego, jeśli strajk jest nielegalny. Inaczej jest w Wielkiej Brytanii: "Ważne jest, aby zrozumieć, że w prawie brytyjskim nie ma prawa do strajku"[5]. Pracownicy, którzy strajkują ryzykują zwolnieniem, chyba że jest to oficjalny strajk (taki, który został zwołany bądź jest wspierany przez ich związek). Chroni on ich przed bezprawnym zwolnieniem oraz zakłada, że nie mogą być wyrzuceni z pracy przez następnych co najmniej 12 tygodni. Brytyjskie prawa dotyczące zatrzymania pracy i strajków zawarte są w „Employment Relations Act” (1999) oraz w „Trade Union and Labour Relations (Consolidation) Act„ (1992). Jeden z najbardziej znaczących przypadków masowych zwolnień w Wielkiej Brytanii, miał miejsce w 2005 roku na lotnisku Heathrow, gdzie wyrzucono z pracy 600 pracowników firmy Gate Gourmet [6] [7]. Było to postrzegane jako taktyka union busting oraz wywołało kontrolę i spore oburzenie medialne.

W 1962 roku, prezydent Stanów Zjednoczonych, John F. Kennedy ogłosił „Executive Order #10988” [8]. Ustanawiał on prawo pracowników sektora publicznego do tworzenia związków zawodowych, ale ich strajki określał jako nielegalne (United States Code: Title 5,7311, U.S.). W 1981 roku związek zawodowy sektora publicznego PATCO lub „Professional Air Traffic Controllers Organization”, rozpoczęły nielegalny strajk. Po tym wydarzeniu prezydent Ronald Reagan zwolnił jego uczestników, co doprowadziło do rozwiązania związku. Chociaż zwolnienia te technicznie były legalne, to prezydent został skrytykowany za stosowanie union busting. PATCO natomiast przekształciło się w „National Air Traffic Controllers Association”.

W Stanach Zjednoczonych, w "National Labor Relations Act", ustanowiono prawo do strajku dla pracowników sektora prywatnego, aby mogli oni walczyć o lepsze wynagrodzenia, świadczenia, warunki pracy i nie być za to zwalniani. Strajkowanie z przyczyn ekonomicznych (np. protestowanie ze względu na złe warunki pracy), daje pracodawcy możliwość zatrudnienia czasowego zastępstwa. Taki pracownik zastępczy ma prawo do skończenia pracy, którą rozpoczął a jego poprzednik musi zaczekać aż stanowisko się zwolni.

Lokaut

Kolejną formą przeciwdziałania strajkom jest Lokaut, czyli forma zatrzymania pracy, w której Pracodawca odmawia udzielenia pracownikom zezwolenia pracy. Dwóch z trzech pracodawców zaangażowanych w strajk pracowników sklepu Caravan park w latach 2003-2004 zablokowało swoich pracowników, w odpowiedzi na strajki przeciwko trzeciemu członkowi grupy handlowej. Lokauty są, z pewnymi wyjątkami, zgodne z prawem pracy Stanów Zjednoczonych.

Przemoc

Niektórzy pracodawcy próbowali złamać strajki związków przy użyciu siły. Jeden z najbardziej znanych przykładów miał miejsce podczas strajku Homestead w 1892 roku. Przemysłowiec Henry Clay Frick, wysłał prywatnych agentów Narodowej Agencji Detektywistycznej Pinkertona, by złamać strajk Amalgamated Association of Iron and Steel Workers w hucie stali w Homestead (Pensylwania). Wśród strajkujących zginęły dwie osoby, dwanaście zostało rannych, natomiast wśród agentów Pinkertona zginęło dwóch i jedenastu zostało rannych. W następstwie, Frick został postrzelony w szyję, a następnie dźgnięty nożem przez Alexandra Berkmana. Frick przeżył atak, a Berkman został skazany na 22 lata więzienia.

Rodzaje strajków



Zobacz też

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.