Socjologia pracy

Socjologia pracy - dyscyplina zajmująca się zbiorowościami społecznymi i ich relacjami z pracą. Jej przedmiotem jest w szczegolności wpływ jaki wywiera Podział pracy na kształtowanie się struktur społecznych, a także czynniki osobowościowe w odniesieniu do różnych rodzajów wykonywanych prac. Socjologia pracy zajmuje się grupami społecznymi i ich stanowiskiem wobec takich zagadnień jak: Bezrobocie, organizacja pracy, relacje Pracownik (grupa pracowników) - przełożony, oraz oddziaływaniem instytucjonalizacji zachowań w postaci np. biurokracji.

Teoria procesu pracy

Teoria procesu pracy jest gałęzią socjologii przemysłu, która wchodzi w zakres socjologii pracy. W 1974 roku Harry Braverman napisał książkę "Labor and Monopoly Capital: The Degradation of Work in the Twentieth Century", w której dokonał krytycznej analizy naukowego zarządzania (tayloryzm). Książka analizowała kapitalistyczne stosunki produkcji z marksistowskiej perspektywy [1]. Podążając za Marksem, Braverman dowodził, że praca w ramach kapitalistycznych organizacji powodowała wyzysk i alienację, dlatego pracownicy byli zmuszani do niewolniczej pracy. Według Bravermana z czasem pogoń kapitalistycznych interesów ostatecznie prowadziła do obniżenia kwalifikacji i rutynizacji pracy zatrudnionego.

Braverman przedstawił kilka mechanizmów kontroli stosowanych wobec siły roboczej: niebieskich kołnierzyków i białych kołnierzyków. Najważniejszym wkładem Bravermana jest jego teza obniżenia kwalifikacji. Braverman dowodził, że kapitalistyczny właściciele i kierownicy byli nieprzerwanie motywowani do obniżania kwalifikacji pracowników, zaniżania kosztów produkcji oraz zapewniania wyższej produktywności. Pozbawiona kwalifikacji siła robocza jest nie tylko tańsza, ale przede wszystkim łatwiej ją kontrolować. Dzieje się tak ze względu na brak bezpośredniego zaangażowania pracowników w proces produkcji. Praca nie daje im intelektualnej, czy emocjonalnej satysfakcji. Brak kapitalistycznego zaufania do ludzkich kompetencji redukuje u pracodawców potrzebę wynagradzania pracowników ponad ekonomiczne minimum.

Braverman wniósł istotny wkład do socjologii pracy i przemysłu, a jego teorie procesu pracy nadal wykorzystywane są w nauczaniu i badaniach. Z tezą Bravermana polemizował szczególnie Andrew Friedman w swojej książce "Industry and Labour". Friedman zasugerował, że podczas gdy bezpośrednia kontrola siły roboczej jest pod pewnymi warunkami korzystna dla kapitalisty, to stopień "odpowiedzialnej niezależności" może być zapewniony podstawowym pracownikom lub pracownikom w związkach zawodowych, w celu wykorzystania ich umiejętności w kontrolowanych warunkach. Również Richard Edwards pokazał w 1979 roku, że chociaż hierarchia w organizacjach pozostaje stała, dodatkowe formy kontroli (takie jak techniczna kontrola poprzez e-mail, telefon; biurokratyczna kontrola poprzez procedury chorobowe, odejścia itd.) powstały, aby przynosić zysk interesom klasy kapitalistycznej, a nie pracownikom.

Zobacz też

Bibliografia



ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.