Rozwój zawodowy

Rozwój zawodowy - zjawisko, którego wspieranie jest jednym z celów psychologii pracy i organizacji. Pojęcie rozwoju zawodowego jest również obiektem zainteresowania naukowców, czego dowodem są niżej przedstawione teorie dotyczące rozwoju zawodowego.

Spis treści

Teoria cechy i czynnika



Teoria cechy i czynnika (ang. trait and factor theory) to jedna z najstarszych teorii rozwoju zawodowego, której twórcą jest Parsons. Zgodnie z założeniami tej teorii, każdy człowiek posiada stały zestaw zdolności i cech osobowości. Można je obiektywnie zmierzyć i skojarzyć z obiektywnymi wymaganiami dotyczącymi zawodów.

Ginzberg, Ginzburg, Alexander i Herm



Teoria stworzona przez Ginzberga, Ginzburga, Alexandera i Herma zwróciła uwagę na kwestię rozwoju zawodowego z perspektywy całego życia człowieka (ang. life span). Zgodnie z tą teorią, rozwój zawodowy obejmuje od 6 do 10 lat życia. Rozpoczyna się w wieku 11 lat i kończy w wieku ok. 17. Przebiega w trzech etapach:
  • fantazji;
  • próby;
  • realizmu.


D. Supper



Teoria rozwoju zawodowego D. Suppera zwraca szczególną uwagę na pojęcie własnej osoby, które rozwija się razem z takimi czynnikami, jak:
  • rozwój fizyczny i umysłowy;
  • obserwacja pracy;
  • identyfikacja z pracującymi osobami dorosłymi.


Supper wprowadził również dwa terminy, które okazały się bardzo przydatne w zakresie doradztwa zawodowego:
  • dojrzałość zawodowa - związana bardziej z inteligencją niż z wiekiem danej osoby. Czynnikami dojrzałości zawodowej są m.in. akceptacja odpowiedzialności i planowanie;
  • dojrzałość do kariery zawodowej - stanowi miarę samoświadomości człowieka, jego wiedzy dotyczącej zawodów i zdolności do planowania swojego rozwoju.


Teoria J. Hollanda



Teoria J. Hollanda wyróżnia sześć rodzajów środowisk pracy i sześć typów osobowości, które do nich pasują (tzw. modalne preferencje personalne):
  • realistyczny;
  • badawczy;
  • artystyczny;
  • społeczny;
  • przedsiębiorczy;
  • konwencjonalny.
Zgodnie z tą teorią, modalne preferencje personalne kształtują się m.in. wraz z własnymi doświadczeniami.

Teoria Predigera i Vansickle'a



Teoria Predigera i Vansickle'a z American College Testing (ACT) wyróżnia cztery rodzaje osobowości i odpowiadające im typy osobowości:
  • zawody skoncentrowane na danych - prace w zakresie zawodów tego rodzaju obejmują m.in. zapisywanie, weryfikowanie, czy organizowanie faktów odnoszących do określonych usług lub produktów;
  • zawody skoncentrowane na ludziach - odnoszą się do wszelkich zadań, które pomagają zmieniać zachowania człowieka, np. poprzez edukację, Motywowanie, czy usługi;
  • zawody skoncentrowane na rzeczach - dotyczą czynności, które wymagają wykorzystania narzędzi i maszyn;
  • zawody skoncentrowane na ideach - prace tego typu są uważane za twórcze i są związane z odkrywaniem, czy interpretowaniem.


Zobacz też

Bibliografia

J. Strelau: Psychologia. Podręcznik akademicki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2000
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.