Rachunkowość zarządcza Przekierowano ze strony: Rachunkowość menedżerska ang. management accounting, managerial accounting

Rachunkowość zarządcza (rachunkowość menedżerska) - część rachunkowości (obok rachunkowości finansowej i podatkowej), która służy wprost potrzebom wewnętrznym zarządzania przedsiębiorstwem.

Spis treści

Opis

Rachunkowość zarządcza dostarcza danych niezbędnych do podejmowania decyzji bieżących i rozwojowych oraz informacji, które pozwalają na podejmowanie decyzji strategicznych, taktycznych, operacyjnych, planistycznych i kontrolnych poprzez wyspecjalizowane techniki i procedury, jak np.: Budżetowanie, wzorce, odpowiednio dobrane modele rachunku kosztów i przychodów czy analizę kosztów.

Aktualne ustalenia Międzynarodowej Federacji Rachunkowości (IFAC) przyjmują, że:
Rachunkowość zarządcza jest systemem gromadzenia, agregacji, klasyfikacji, analizy i prezentowania informacji finansowych i niefinansowych wspomagających kierownictwo przedsiębiorstwa w podejmowaniu decyzji i kontroli ich realizacji.


Natomiast definicja sformułowana przez brytyjski Chartered Institute of Management Accountants (CIMA), przedstawia rachunkowość zarządczą jako:
Proces identyfikacji, pomiaru, gromadzenia, analizy, przygotowywania, interpretacji i komunikowania informacji wykorzystywanych przez kierownictwo do planowania, oceniania i kontrolowania działalności podmiotu oraz do upewniania się co do właściwego wykorzystywania zasobów. Rachunkowość zarządcza jest również wykorzystywana przy przygotowywaniu raportów finansowych dla grup spoza kierownictwa, takich jak akcjonariusze, kredytodawcy czy organy podatkowe.


Cele

Podstawowym celem rachunkowości zarządczej jest systematyczne dostarczanie kierownictwu przedsiębiorstwa informacji ułatwiających podejmowanie optymalnych decyzji dotyczących działania jednostki w określonych warunkach. Ma ona charakter rachunkowości wewnętrznej tzn. jest w znacznym stopniu zindywidualizowana oraz dostosowana do potrzeb konkretnego przedsiębiorstwa. Rachunkowość zarządcza pełni ważne funkcje w procesie decyzyjnym.

Informacje przedstawione przez rachunkowość zarządczą są wykorzystywane w czterech głównych celach:
  • wyjaśnianie wątpliwości - np.: co do sposobu działania,
  • dokonywanie wyborów - np. problemów, na których przedsiębiorstwo powinno skupić swoją uwagę,
  • rozwiązywanie problemów - np. dokonywanie wyboru najlepszego z możliwych sposobów wykonania zadania,
  • kontrola - zarówno przebiegu poszczególnych procesów, jak i realizacji planów i Budżetu.


Wartość informacji zależy od tego, jaki będzie miała wpływ na podjęte decyzje i jakie rezultaty uzyska przedsiębiorstwo z ich realizacji.

Funkcje

Wyróżniamy cztery podstawowe funkcje rachunkowości zarządczej:
  1. Funkcja planistyczna - polega na dostarczeniu informacji zmniejszających stopień ryzyka przy dokonywaniu wyboru; rachunkowość zarządcza dostarcza dane, potrzebne do podejmowania decyzji w procesie zarządzania jednostką, pomaga zbudować wzorce kosztów stanowiące podstawę oceny podjętych działań.
  2. Funkcja kontrolna - wykazuje różnicę pomiędzy wielkościami planowanymi, a rzeczywiście osiągniętymi; identyfikuje odchylenia pod kątem miejsc ich powstania, przyczyn i osób za nie odpowiedzialnych.
  3. Funkcja organizacyjna - określa strukturę, która definiuje podporządkowanie, odpowiedzialność i specjalizację; zakreśla granicę pomiędzy ośrodkami odpowiedzialności, wskazuje zadania i kompetencje decyzyjne kierowników ośrodków.
  4. Funkcja komunikacyjna - zapewnia należyty system komunikacji poprzez odpowiednie formy i metody przepływu informacji (sprawozdania, raporty, polecania, instrukcje).


Zadania

Ogólnym zadaniem rachunkowości zarządczej jest dostarczanie informacji i partycypacja w procesach zarządzania. Możemy wyróżnić pięć sfer zarządzania przedsiębiorstwem, gdzie swoje zadania ma do spełnienia rachunkowość zarządcza. Są to planowanie, ocena, wykonywanie i kontrola operacji, zabezpieczanie i efektywne wykorzystywanie aktywów oraz komunikacja:

  1. Planowanie - od systemu rachunkowości zarządczej oczekuje się informacji w wymiarze historycznym i prospektywnym, pozwalających na opracowanie programu przyszłej działalności, wskazanie środków, jakie będą potrzebne i rezultatów, jakie mogą być osiągnięte.
  2. Ocena - w procesie oceny zadaniem rachunkowości zarządczej jest dokonywanie interpretacji danych, próby wychwycenia trendów, w celu dojścia do oceny zaistniałego stanu rzeczy.
  3. Wykonywanie i kontrola operacji - zadaniem rachunkowości zarządczej jest tutaj dostarczanie kierownictwu informacji i wykonywanie analiz na rzecz zarządzających poszczególnymi funkcjonalnymi obszarami działalności jednostki. Głównym zadaniem rachunkowości zarządczej w zakresie kontroli jest kontrola kosztów.
  4. Zabezpieczanie i efektywne wykorzystywanie aktywów - zadaniem rachunkowości zarządczej jest tutaj dostarczanie poszczególnym kierownikom informacji zgodnych z ich zakresem odpowiedzialności i stałe utrzymywanie systemu rozrachunku nad aktywami jednostki,
  5. Komunikacja - rachunkowość zarządcza jest odpowiedzialna za sprawozdania finansowe, sporządzanie specjalistycznych zestawień, informacji wynikających z analiz danych księgowych potrzebnych przy różnych przedsięwzięciach.


Oto lista zadań szczegółowych, wykonywanych przez księgowych i menedżerów zajmujących się rachunkowością zarządczą. Stopień złożoności tych zadań i zakresu zainteresowania osoby zajmującej się rachunkowością zarządczą zależy oczywiście od zakresu obowiązków, umiejętności i doświadczenia pracownika:
  • analiza sprzedaży i ocena trendów na rynku,
  • opracowywanie i rozwijanie wskaźników biznesowych,
  • analiza cen,
  • ocena rentowności produktów,
  • raportowanie dotyczące regionów, branży lub segmentów klientów,,
  • analiza Kosztów,
  • analiza kosztów i korzyści danego projektu,
  • analiza progu rentowności,
  • analiza cyklu życia,
  • analiza opłacalności klienta,
  • Budżetowanie
  • analiza zakupów i leasingu,
  • planowanie strategiczne,
  • doradztwo w zakresie zarządzania strategicznego,
  • prezentacja danych finansowych (na potrzeby organizacji),
  • prognozowanie sprzedaży,
  • prognozowanie finansowe,
  • alokacja kosztów.


Konkretne metody

Istnieje szereg metod wykorzystywanych w rachunkowości zarządczej. Tymi najczęściej stosowanymi są:
  • Rachunek kosztów działań (ang. Activity-Based Costing, ABC) - metoda pomiaru i analizy kosztów pośrednich (produkcyjnych i nieprodukcyjnych), pozwalającą na ich dokładniejsze przypisanie do obiektów kosztowych – wyrobów, usług, klientów, kanałów dystrybucji, polegającą na powiązaniu zużycia zasobów z działaniami oraz działań z obiektami kosztowymi na podstawie stopnia ich wykorzystania.
  • GPK (niem. Grenzplankostenrechnung, ang. Marginal Planned Cost Accounting, Flexible Analytic Cost Planning and Accounting) - metoda rachunkowości oparta o Koszty krańcowe i centra kosztów.
  • Lean Accounting (ang. Accounting for Lean Enterprise) - metoda oparta o Lean Management, koncentrująca się raczej na ocenie i motywacji pracowników pod kątem właściwych, zgodnych z ideą Lean Management praktyk w przedsiębiorstwie.
  • RCA (ang. Resource Consumption Accounting) - dynamiczne, w pełni zintegrowane i kompleksowe podejście do rachunkowości, zapewniające wsparcie menedżerom w celu decyzji o charakterze optymalizacyjnym.
  • TA (ang. Throughput Accounting) - jedna z najważniejszych metod ostatnich czasów, uwzględniająca współzależność nowoczesnych procesów produkcyjnych. Analiza jest dokonywana z punktu widzenia konkretnego produktu, klienta czy dostawcy.
  • Cena transferowa (cena transakcyjna, ang. Transfer Pricing) - metoda oparta o cenę transferową, czyli cenę stosowaną w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi.


Różnice pomiędzy rachunkowością zarządczą a finansową

Mimo że obie te części rachunkowości się przenikają, a pracują nad nimi często te same osoby, należy stanowczo rozróżnić rachunkowość zarządczą od finansowej.

W przeciwieństwie do rachunkowości zarządczej, rachunkowość finansowa jest obliczona przede wszystkim na dostarczanie informacji podmiotom spoza organizacji, podczas gdy informacje pochodzące od rachunkowości zarządczej są wykorzystywane przez zarządzających tym przedsiębiorstwem. Rachunkowość finansowa dostarcza informacji finansowo-majątkowych odbiorcom zewnętrznym (właścicielom kapitału, inwestorom, kredytodawcom).

+ Różnice między rachunkowością finansową a rachunkowością zarządczą Rachunkowość finansowa Rachunkowość zarządcza
odbiorcy informacji zewnętrzni wewnętrzni
regulacja prawna zupełna dowolność
charakter informacji dokładne szybkie, istotne
zasady wyceny koszt historyczny dowolne
orientacja informacji przeszłość teraźniejszość, przyszłość
zakres sprawozdań cała firma segmenty przedsiębiorstwa
okresy sprawozdawcze periodyzacja dostosowanie do potrzeb
podejście do problemów deterministyczne probabilistyczne


Zobacz też

Linki zewnętrzne



!

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 27 października 2015 r.