Rachunek kosztów jakości ang. quality costs calculation

Rachunek kosztów jakości – system ujmowania w odpowiednich przekrojach wszystkich Kosztów związanych z jakością produkcji, przeprowadzania analizy kształtowania się tych kosztów z podejmowaniem działań dla poprawy jakości i minimalizacji kosztów produkcji[1].

Spis treści

Opis

Koszty jakości to nakłady poniesione na uzyskanie pewności, że produkty, które trafiają do rąk klienta wykonane są zgodnie z przyjętą specyfikacją.

Sposób w jaki przedsiębiorstwo potrafi zaspokoić potrzeby swoich klientów decyduje o jego sukcesie na rynku. Jakość wymaga także by zaspokojenie potrzeb odbywało się we właściwym momencie i po optymalnym koszcie. Istotnym elementem ogólnych kosztów wytwarzania są koszty jakości będące sumą wszystkich kosztów operacyjnych związanych z osiągnięciem jakości. Umożliwiają one ilościową ocenę efektywności działania systemów mających zapewnić w przedsiębiorstwie odpowiedni poziom jakości.

Według większości koncepcji, na Rachunek kosztów jakości składają się dwa istotne elementy:
  1. Analiza kosztów każdej części procesu wraz z identyfikacją obszarów, w których można dokonać cięć kosztów.
  2. Podejście "dobry za pierwszym razem" (ang. right the first time approach) - jedna z koncepcji zarządzania jakością, według której zapobieganie defektom jest znacznie bardziej opłacalne niż ich wykrywanie i naprawa.


Cele

Celem nadrzędnym rachunku kosztów jakości jest maksymalizacja jakości procesu przy jednoczesnej minimalizacji kosztów z nim związanych.

W ramach celu nadrzędnego możemy wyodrębnić następujące cele:

Z kolei według normy ISO 9004:2001[3], celami tego typu rachunku kosztów są:
  • zidentyfikowanie obszarów kosztów jakości wymagających uwagi i doskonalenia,
  • ustalenie celów i zaplanowanie kosztów jakości w następnym okresie.


Zadania

Podstawowymi zadaniami rachunku kosztów jakości są[4]:
  • pomoc przy ustaleniu projakościowej polityki organizacji,
  • umożliwianie obserwacji powstawania kosztów jakości,
  • wskazywanie słabych punktów jakościowych (w produktach i procesach),
  • określanie zadań mających na celu obniżanie kosztów i poprawianie jakości,
  • ułatwianie planowania jakości dzięki analizie wartości,
  • zapewnianie lepszego zrozumienia wymagań jakościowych,
  • dostarczanie danych dotyczących jakości dla kierownictwa firmy,
  • kosztowa optymalizacja planowania kontroli jakości,
  • ujawnianie powstawania zawyżonych kosztów jakości (w przypadku przyjmowania nieodpowiednich kryteriów jakościowych).


Aby powyższe zadania mogły być wykonywane, organizacja powinna spełniać następujące warunki[5]:
  1. Zapewnienie prawidłowej ewidencji kosztów jakości (zgodnie z zasadami ekonomicznymi).
  2. Aktualizacja i kontrola danych dotyczących kosztów jakości.
  3. Określanie przyczyn i miejsc powstawania kosztów w ramach analizy kosztów jakości.
  4. Uwzględnianie kosztów absolutnych i wskaźników kosztów jakości podczas oceny.
  5. Umożliwienie systematycznej oceny działań związanych z jakością (na podstawie odpowiednich raportów obrazujących ewolucję kosztów w czasie oraz odnoszących się do zaplanowanych poziomów kosztów).


Proces wdrażania

Wdrażanie rachunku kosztów jakości w organizacji jest bardzo złożonym procesem i składa się z następujących etapów [6]:
  1. Przygotowanie materiałów informacyjnych - materiały te mają stanowić podstawę dla decyzji dotyczących wdrożenia i prowadzenia rachunku kosztów jakości. W materiałach informacyjnych powinny się znaleźć wstępne oszacowanie kosztów jakości i informacje na temat wpływu jakości na wyniki przedsiębiorstwa.
  2. Utworzenie zespołu odpowiedzialnego za wdrożenie rachunku kosztów jakości i dostosowanie jego formy specyfiki przedsiębiorstwa - należy określić zakres prowadzenia rachunku (rodzaje kosztów), jego system ewidencji, system przetwarzania danych oraz zakres wykorzystywania wyników analizy.
  3. Opracowanie instrukcji prowadzenia rachunku - obejmującej procedury związane z ewidencją, przetwarzaniem, analiza, wnioskowaniem i prezentacją wyników.
  4. Wprowadzenie rachunku kosztów jakości - zwykle poprzez wydanie zarządzenia przez odpowiedniego dyrektora.
  5. Przeprowadzenie szkoleń dotyczących kosztów jakości - w celu zapoznania pracowników z istotą prowadzenia tego rachunku i omówienia zagadnień wynikających ze współpracy w prowadzeniu rachunków kosztów jakości (takich jak np. prawidłowa dekretacja kosztów jakości czy pożądana procedura obiegu dokumentów).
  6. Ewidencja i analiza kosztów - zgodnie z opracowaną instrukcją w celu dokonania oceny poziomu kosztów jakości pod różnymi kątami (np. według czasu i miejsca powstawania w organizacji), określenia wpływu kosztów jakości całkowity kosztu własny i całkowity zysk i określenia poziomu jakości uważanego za optymalny (zapewniającego maksymalizację zysku w długim okresie i pełną rentowność w krótkim okresie).
  7. Prezentacja informacji dostarczonych przez rachunek na potrzeby zarządu przedsiębiorstwa oraz poszczególnych komórek organizacyjnych.
  8. Wykorzystanie wniosków z analizy - w celu opracowania i weryfikacji długoterminowych programów poprawy jakości oraz w celu podejmowania decyzji bieżących.


Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.