Kontrola jakości Przekierowano ze strony: Quality inspection ang. quality inspection, quality control, QC

Kontrola jakości - sprawdzanie, mierzenie lub testowanie jednej lub więcej charakterystyk produktu lub usługi i porównanie wyników ze specyfikacją założonych wartości w celu potwierdzenia zgodności produktu lub usługi z wymaganiami. Zadanie to wykonywane jest zwykle przez wyspecjalizowany personel i nie wchodzi w zakres obowiązków pracowników produkcyjnych. Produkty niezgodne ze specyfikacjami są odrzucane lub przekazywane do poprawienia.[1]

Spis treści

Historia

W przypadku, gdy kontrola jakości rozumiana jest jako sprawdzanie produktów po procesie produkcji, kontrola jakości stanowi jeden z pierwszych etapów ewolucji zarządzania. Początki kontroli jakości sięgają końca XIX i początku XX wieku, wówczas F.W. Taylor opracował zasady tzw. ,,Naukowej Organizacji Pracy (ang. Scientific Management). W dobie szybko rozwijającego się przemysłu, szybko wzrastającej wydajności pracy nie dotrzymywał kroku wzrost jakości. Często klient musiał liczyć się z wyrobami wadliwymi. Aby załagodzić frustrację klienta, rozwiązywano ten problem po kupiecku, poprzez wymianę wadliwego wyrobu na nowy. Prowadzenie tego typu procesu pociągało za sobą generowanie znacznych kosztów, które obciążały produkcję. Aby ograniczyć nadmierny wzrost kosztów, wprowadzono nieznane dla rzemiosła stanowisko kontrolera. Wyznaczony pracownik, poprzez prowadzone kontrole, dbał o to, aby bramę fabryki opuszczała możliwie jak największa ilość produktów bez wad. Ta początkowa forma kontroli jakości opierała się na zasadzie jakość przez sortowanie.[2]

Zastosowanie

Kontrola jakości służy trzem podstawowym celom:
  • identyfikacji problemu,
  • zapobieganiu jego wystąpieniu,
  • eliminacji problemu.[3]


Efektywna kontrola jakości jest kontrolą dynamiczną, zwracającą uwagę na wszystko co się dzieje, oraz wyszukującą i przewidującą problemy związane z jakością produktu. Skuteczna identyfikacja problemu wymaga kontroli po zakończeniu i w trakcie każdego etapu produkcji. Jedna możliwość to to sprawdzenie dostarczonych komponentów, zanim zostaną użyte w dalszej produkcji. Druga, to system samokontroli realizowany przez osobę wykonującą albo przetwarzającą owe komponenty.[4]

Kluczowym założeniem odnoszącym się do kontroli jakości jest przyjęcie zasady, że ostatecznym kontrolerem jest klient. Optymalną formą kontroli jakości jest ta która ma na celu najlepsze usatysfakcjonowanie klienta.

Opis

Kontrola jakości - norma ISO

Norma ISO określa kontrolę jakości (ang quality control) jako działania i techniki operacyjne lub jako część zarządzania jakością ukierunkowaną na spełnienie wymagań dotyczących jakości.

Kontrola jakości - kontrola odbiorcza

W kontroli jakości stosuje się wiele inspekcji i testów, aby stwierdzić, czy zaplanowana jakość została rzeczywiście osiągnięta. Należy zauważyć, że całkowite koszty zapobiegania i naprawiania błędów osiągają punkt optimum. Określenie tego punktu pomaga w zarządzaniu jakością.



Kontrola jakości w ujęciu różnego podejścia do aspektów jakości

Cechy tradycyjnego podejścia do kontroli jakościCechy nowoczesnego podejścia do jakości opartego na

zarządzaniu kompleksową jakością (TQM)
odpowiedzialność za jakość jest nałożona na wydzielone komórki organizacyjnew zapewnienie jakości zaangażowani są wszyscy pracownicy
zarządzania jakością jest wyodrębnione jako oddzielna sfera działalnościkontrola jakości, wykrywanie i usuwanie wad są działaniami nieefektywnymi, kosztownymi i oznaczają stratę czasu
główny nacisk jest kładziony na wykrywanie wadgłówny nacisk położony jest na zapobieganie problemom
wysmukła struktura organizacyjna wprowadza podział na niezależne wydziały i sekcje o wyodrębnionych zadaniachliczba poziomów w strukturach organizacyjnych przedsiębiorstwa jest ograniczona
wszystkie decyzje są podejmowane przez kadrę kierowniczą, a nie przez pracowników operacyjnychkadra kierownicza inicjuje, wspiera i organizuje działania na rzecz podniesienia jakości
płaca, a nie satysfakcja z wykonanej pracy, stanowi główny czynnik motywującyzaangażowanie i poczucie współodpowiedzialności dostarczają satysfakcji z pracy i zwiększają motywację
panuje przekonanie, że rynki zbytu są bezpieczne, a jakość odpowiedniazbierana jest obszerna wiedza o oczekiwaniach i wymaganiach klientów


Podział metod kontroli jakości

  • Kontrola jakości projektowania produktu - na etapie projektowania kontrola a właściwie weryfikacja lub walidacja, odnosi się do oceny zgodności stanu uzyskanego z wymaganiami sformułowanymi przez użytkowników lub przez samych projektantów. Uzyskana jakość projektowa jest w zasadzie niemierzalna a jej ocena charakteryzuje się znacznym obiektywizmem. (definicja zgodna z norma ISO 8402)
  • Kontrola jakości projektowania procesu technologicznego - na tym etapie zadanie kontroli polega na sprawdzeniu czy przyjęte lub posiadane metody i środki produkcji, pozwalają na uzyskanie jakości wykonania zgodnej z jakością projektową.[5]
  • Kontrola jakości na etapie produkcji - lub inaczej kontrola bieżąca - kontrola służy do określania zgodności uzyskanej jakości cząstkowej wyrobu lub jego części z wymaganiami zawartymi w dokumentacji konstrukcyjnej lub technologicznej.
  • Kontrola poprodukcyjna jakości - lub inaczej kontrola odbiorcza - przeprowadzana jest po realizacji wszystkich etapów procesu produkcyjnego. Kontrolowaniu poddawany jest wyrób finalny oraz jego zgodności ze wzorcem projektowym.
  • Kontrola stuprocentowa - polegająca na poddaniu kontroli wszystkich wyprodukowanych jednostek. Ze względu na swoją czasochłonność, metoda ta stosowana jest wyłącznie do wyrobów produkowanych jednostkowo lub w małych seriach.
  • Kontrola statystyczna - w kontroli statystycznej partię wyrobów lub półfabrykatów ocenia się na podstawie pobranej w sposób losowy próbki. Dlatego ta forma kontroli jest nazywana kontrolą wyrywkową. W zależności od wielkości i miejsca pobierania próbek oraz sposobu wykorzystania informacji z kontroli do zwrotnego oddziaływania na proces produkcji, wyróżnia się kontrola statystyczna może mieć charakter:
    • statystycznej kontroli poprodukcyjnej - w literaturze branżowej spotyka się termin statystyczna kontrola odbiorcza (SKO),
    • statystycznego sterowania procesem. (ang. SPC)[6] - będącego rodzajem kontroli bieżącej.


Cztery aspekty jakości

  • Kontrola jakości - sprawdzanie, mierzenie lub testowanie jednej lub więcej charakterystyk produktu i odnoszenie wyników do wyspecyfikowanych wymagań w celu potwierdzenia zgodności. Zadanie to wykonywane jest zwykle przez wyspecjalizowany personel i nie wchodzi w zakres obowiązków pracowników produkcyjnych. Produkty niezgodne ze specyfikacjami są odrzucane lub przekazywane do poprawienia
  • Sterowanie jakością - położenie takiego samego nacisku na kontrolę, ale włączenie dodatkowo do systemu pracowników produkcyjnych i stworzenie sprzężeń zwrotnych pomiędzy wynikami kontroli a linią produkcyjną. Na podstawie wyników kontroli proces produkcyjny jest modyfikowany w celu otrzymania produktów zgodnych ze specyfikacjami
  • Zapewnienie jakości - prowadzenie systematycznych i zaplanowanych działań prowadzących do wytwarzania produktów zgodnych ze specyfikacjami. Wykonywanie regularnych inspekcji, przeglądów, audytów i zewnętrznych ocen w celu zapewnienia jakości w sposób ciągły. System zapewnienia jakości jest formalnie opisany i stosowany, a jego skuteczność jest stale monitorowana
  • Zarządzanie przez jakość - zastosowanie procedur zarządzania jakością do wszystkich zagadnień związanych z zarządzaniem, w tym także do ustalania polityki, strategii, struktury organizacyjnej i formowania kultury pracy


Uwagi

Niejednorodność ujęcia zagadnienia kontroli jakości w niniejszym artykule wynika z niejednoznacznego podejścia do kontroli jakości wynikającego czasem z kontekstu, a czasem z różnego rozumienia terminu quality control z języka angielskiego jakie spotyka się w literaturze branżowej.

Encyklopedia Zarządzania traktuje kontrole jakości jako - ang. quality inspection, a za tym skupia się na sprawdzaniu cech produktu końcowego w rozumieniu procesu produkcyjnego.

Wikipedia polska na dziś określa kontrolę jakości jako ogólny wysiłek organizacji wobec problemu jakości - nie zbyt dokładnie definiując jak należy interpretować to pojęcie.

Wikipedia angielska traktuje quality control jako proces przeglądu jakości we wszystkich aspektach procesu produkcyjnego - trochę naginając w stronę Total Quality Control co zdaniem autora tego artykułu oznacza to samo co Total Quality Management, a przecież TQC i TQM to nie jest to samo.

Natomiast norma ISO 9000 tłumaczy quality control jako sterowanie jakością.

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • Norma ISO 9000
  • Norma ISO 8402 - norma wycofana, zastępuje ją ISO 9000:2001
  • K. Lisiecka: Kreowanie Jakości, Wydawnictwo Uczelniane Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice 2002 r.
  • A. Hamrol, W. Mantura: Zarządzanie jakością. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002 r.
  • H. Drummond: W pogoni za jakością, Wydawnictwo Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1998 r.
ostatnia modyfikacja 27 sierpnia 2016 r.