Przedsiębiorca ang. entrepreneur

Przedsiębiorca – w ujęciu prawnym podmiot prawa, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 43 k.c.; art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Przytoczoną tu definicję uważa się za wspólną dla całego systemu prawa, jednak niektóre akty prawne definiują pojęcie przedsiębiorca odmiennie. Każda z definicji znajduje zastosowanie wyłącznie przy wykładni przepisów aktu, który ją zawiera.

Spis treści

Kwestia językowa

Należy zwrócić uwagę na podobieństwo znaczeniowe (a nawet występującą w szerokim zakresie równoznaczność) pojęć przedsiębiorstwo i przedsiębiorca. Ta sama Spółka handlowa dla ekonomisty jest przedsiębiorstwem, a dla prawnika obrotu gospodarczego przedsiębiorcą.

W języku potocznym i publicystyce utrwaliło się nazewnictwo przedsiębiorca w odniesieniu do osoby fizycznej (np. właściciela przedsiębiorstwa) i przedsiębiorstwo w odniesieniu do podmiotu gospodarczego będącego jego własnością. Tymczasem z punktu widzenia prawa gospodarczego przedsiębiorcą jest właśnie podmiot gospodarczy, a nie jego właściciel (osoba fizyczna), zaś przedsiębiorstwo to termin prawa cywilnego, oznaczający zespół składników przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Oba znaczenia terminu przedsiębiorca zlewają się w jedno w wypadku najprostszej formy podmiotu gospodarczego, jaki stanowi działalność gospodarcza osoby fizycznej.

Definicje ustawowe

  • osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej,
  • osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu,
  • osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt. 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13,
  • związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt. 2 - na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów;
|-
Jednostka redakcyjnaDefinicja
art. 43 k.c.Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w np. 33 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.
art. 479² k.p.c.Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.
art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczejPrzedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą.
art. 5 Prawa upadłościowego i naprawczegoPrzedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest przedsiębiorca w rozumieniu art. 43 k.c.
art. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencjiPrzedsiębiorcami, w rozumieniu ustawy, są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które prowadząc, chociażby ubocznie, działalność zarobkową lub zawodową uczestniczą w działalności gospodarczej.
art. 4 ustawy o o ochronie konkurencji i konsumentówIlekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy – rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a także:art. 3 ustawy o cenachPrzedsiębiorca – podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego.
art. 6 ust. 1 pkt 9 PrGiGPrzedsiębiorcą jest ten, kto posiada koncesję na prowadzenie działalności regulowanej ustawą.


Cechy przywódcze

Przedsiębiorca prowadzi firmę lub organizację oraz demonstruje cechy przywódcze wybierając personel kierowniczy. Umiejętność zarządzania i zdolności budowania silnego zespołu są istotnymi atrybutami przywódcy, które powinien opanować efektywny przedsiębiorca. Koncepcja ta ma swoje początki w pracy Richarda Cantillona, a dokładnie w jego „Essai sur la nature du Commerce en” (1755) i w „Treatise on Political Economy” autorstwa Jeana- Baptiste'a Saya.

Przedsiębiorcy wyłaniają się z populacji, gdy zaistnieje taka potrzeba. Stają się liderami, ponieważ dostrzegają dostępne możliwości i są odpowiednio usytuowani, by je wykorzystać. Joseph Schumpeter postrzegał przedsiębiorców jako innowatorów i spopularyzował zwrot „twórcza destrukcja”, którym określał rolę, jaką pełnią przedsiębiorcy w zmianie norm biznesowych. Twórcza destrukcja obejmuje zmiany, które wprowadza przesiębiorstwo, gdy na rynek wchodzą nowe technologie, produkty lub firmy.

Wpływy, cechy osobowości i właściwości

Największy wpływ na decyzję danej osoby, by zostać przedsiębiorcą mają rówieśnicy w miejscu pracy oraz skład społeczny tegoż miejsca. Zdolność przedsiębiorców do innowacji odnosi się do cech wrodzonych, takich jak ekstrawersja i skłonność do podejmowania ryzyka. Zgodnie z Schumpeterem (1934) cechami charakterystycznymi przedsiębiorców są:
  • zdolność do innowacji i wprowadzania nowych technologii,
  • zwiększenie efektywności i produktywności,
  • wytwarzanie nowych produktów i usług.


Przedsiębiorcy są katalizatorami zmian ekonomicznych. Badania wykazały, że są to osoby niezwykle kreatywne oraz przejawiające skłonności do wymyślania nowych rozwiązań poprzez szukanie możliwości zysku lub nagrody.

Spójność badań naukowych dotyczących charakterystycznych właściwości, cech osobowości i wpływów na przedsiębiorców, nie jest jednoznaczna a często jej brak. Jednakże większość badań wskazuje na to, że istnieją pewne cechy przedsiębiorcze i wpływy środowiska, które wydają się być bezsporne. Mimo to, tego typu zachowania są dynamiczne i ulegają wpływom czynników środowiskowych.

Badania psychologiczne pokazują, że psychologiczne skłonności przedsiębiorców kobiet i mężczyzn przejawiają więcej podobieństw niż różnic. Natomiast postrzegane między nimi różnice mogą być sprowadzone bardziej do stereotypów związanych z płcią. Istnieje coraz więcej prac, które pokazują, że zachowanie przedsiębiorcze jest zależne od czynników ekonomicznych i społecznych. Na przykład kraje, które mają duże i zróżnicowane rynki pracy lub silniejsze sieci bezpieczeństwa, wykazują większą proporcję kobiet skłonnych do przedsiębiorczości dzięki dostrzeganym szansom niż z konieczności. Badania empiryczne wskazują, że przedsiębiorcy mężczyźni posiadają silne umiejętności negocjacyjne oraz zdolności do znajdowania konsensusów.

Typy przedsiębiorców

W literaturze znajdziemy wiele różnych rodzajów przedsiębiorców, na przykład:

Przedsiębiorca społeczny jest motywowany potrzebą pomagania, poprawy i zmiany społecznych, środowiskowych, edukacyjnych i ekonomicznych warunków. Podstawowe cechy i właściwości wysoce efektywnych przedsiębiorców społecznych obejmują ambicję, brak akceptacji statusu quo oraz nie przyjmowanie świata takim jakim jest. Przedsiębiorca społeczny jest motywowany raczej pragnieniem rozwiązania, któregoś z wielkich społecznych lub ekonomicznych problemów świata (np. głodu lub biedy), niż pragnieniem osiągnięcia zysku. Przedsiębiorcy społeczni poszukują innowacyjnych rozwiązań dla globalnych problemów. Rozwiązania te mogą zostać później zastosowane przez innych, co doprowadzi do oczekiwanej zmiany [1].

Przedsiębiorcy społeczni działają w ramach rynku, by stworzyć coś społecznie wartościowego, poprzez udoskonalanie dóbr i usług, które oferowane są wspólnocie. Ich głównym celem jest pomoc w oferowaniu lepszych usług, które udoskonalą społeczność jako całość i które przeważnie są działalnościami non profit. Między innymi Zahra (2009: 519) stwierdził, że „przedsiębiorcy społeczni, stosując modele biznesowe w oferowaniu kreatywnych rozwiązań dla złożonych i długotrwałych problemów społecznych, mają istotny i zróżnicowany wkład we wspólnoty i społeczeństwa.”

Seryjny przedsiębiorca to taki, który wciąż wymyśla nowe pomysły i otwiera nowe firmy[2]. W mediach jest on prezentowany jako ktoś, kto posiada duże skłonności do ryzyka, innowacji i osiągnięć[3].

Przedsiębiorca współpracujący nie działa sam, ale współpracuje z innym przedsiębiorcami w realizacji Projektów, w szczególności tych wymagających kooperacji. Każdy przedsiębiorca współpracujący może wnieść do działania inny zestaw umiejętności, jednak w ryzykach i sukcesach przedsięwzięcia partycypują zbiorowo.

Typologia Faucharta i Grubera

Fauchart i Gruber pokazali, że w oparciu o teorię tożsamości społecznej, można wyróżnić trzy rodzaje przedsiębiorców:
  • darwiniści;
  • komunitarianie;
  • misjonarze.


Powyższe typy, nie tylko różnią się w zasadniczy sposób pod względem sposobu postrzegania własnych interesów i motywacji społecznej w zakresie przedsiębiorczości, ale również nieco inaczej angażują się w nowe firmowe dzieła.

Zobacz też



Linki zewnętrzne

Bibliografia



ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.