Projekt ang. project

Projekt – złożone działanie o charakterze jednorazowym, które jest podejmowane dla osiągnięcia z góry określonych celów. Złożoność wynika z szeregu działań, jakie należy wykonać w określonej kolejności, aby można było osiągnąć cele. Jednorazowość projektu jest jednym z jego kluczowych atrybutów, nie możemy bowiem nazwać projektem działania powtarzalnego. W przypadku działań powtarzalnych mówimy raczej o operacjach lub procesach.

Spis treści

Atrybuty projektu

Do podstawowych atrybutów projektu należy zaliczyć:
  • zdefiniowanie w czasie,
  • niepowtarzalność (jednorazowość),
  • złożoność,
  • celowość.


Każdy projekt musi mieć szczegółowo określone terminy. Muszą one dotyczyć nie tylko projektu jako całości, ale każdego zadania w nim wykonywanego. Służy temu plan projektu.

Projektem nie można nazwać pojedynczego zadania lub też zestawu niepowiązanych zadań. Wszystkie zadania wykonywane w projekcie muszą przyczyniać się do realizacji celów. Nie wolno w projekcie realizować zadań nie przyczyniających się do osiągnięcia celów, ponieważ zmniejsza to efektywność projektu.

Projekty często występują pod różnymi nazwami, np.: przedsięwzięcie, zmiana, inwestycja, restrukturyzacja, reorganizacja, wdrożenie, uzdrowienie sytuacji, wprowadzenie produktu na rynek. Początkowo pojęcie projekt nie przyjęło się w polskich firmach, jednak w ostatnich latach można zauważyć coraz częstsze jego używanie.

Człowiek realizował projekty od dawna. Pierwsze projekty, których dokumenty się zachowały, to chiński mur oraz egipskie piramidy. Jednak współczesne Zarządzanie projektami zaczęło się od projektu Manhattan, którego celem było opracowanie bomby atomowej.

Czym jest projekt?

Same czynności, nawet najbardziej złożone, nigdy nie są projektem, ale projektem nie jest też plan czynności prostych, np. jak zrobienie śniadania. W praktyce cele projektowe powinny spełniać cechy SMART:
  • Specyficzny - jasno sprecyzowany,
  • Mierzalny - cel musi być możliwy do zmierzenia w celu stwierdzenia czy został osiągnięty,
  • Ambitny - powinien być ambitny by jego osiągnięcie wymagało wysiłku i pracy, nie może być czynnością rutynową, codzienną
  • Realny - by cele były mierzalne ich osiągnięcie musi być dla nas realne. Takie cele motywują.
  • Terminowy - cele są ograniczone ramami czasowymi[1].


W przeciwieństwie do procesu, projekt wykonuje się raz, a każdy projekt ma określoną datę rozpoczęcia i zakończenia (co nie oznacza jednak, że daty te nie mogą się zmieniać - w praktyce często tak się dzieje). Wyprodukowanie partii towaru na linii produkcyjnej zdecydowanie nie kwalifikuje się jako projekt, gdyż jest to proces powtarzalny, bez zaplanowanego końca; projektem mogłoby być np. zaplanowanie i zorganizowanie takiego procesu produkcyjnego.

Typowe projekty to projektowanie czy budowa budynku, programowanie, testowanie, czy też badania i testy nad nowym rodzajem lekarstwa. Czas trwania projektu to czas pomiędzy rozpoczęciem a zakończeniem projektu, który może wynosić minuty, godziny, tygodnie, miesiące czy nawet lata. Dokumentacja techniczna działającego urządzenia, czy oprogramowania nie jest projektem sensu stricto, lecz najwyżej zrealizowanym projektem.

Metodyki zarządzania projektem podkreślają, że każdy projekt jest zorientowany na stworzenie unikatowego produktu, usługi bądź innego konkretnego rezultatu.

Podziały projektów

Istnieje wiele podziałów projektów, względem różnych kryteriów.

Podział według charakteru

Względem charakteru możemy podzielić projekty na:
  • identyfikacyjne, których celem jest identyfikacja stanu faktycznego obiektu, którym się interesujemy;
  • diagnostyczne, czyli ekspertyzy oraz analizy, których celem jest wyjaśnienie i ocena badanych zjawisk;
  • prognostyczne, będące przewidywaniami przyszłych zdarzeń i próbami zaproponowania rozwiązań, które pozwolą właściwie zareagować na zdarzenia w przyszłości.

Podział według obszaru

D. Lock podzielił projekty na:
  • gospodarcze, związane ze strategią rozwojową organizacji i mogą stanowić dobry punkt wyjścia do opracowywania projektów technicznych lub produkcyjnych. Niekiedy są to programy;
  • badawcze, są zwykle pracami naukowymi, doświadczalnymi, które mają dostarczyć propozycji nowatorskich rozwiązań w dziedzinie, której dotyczą;
  • techniczne, które zawierają rozwiązania konstrukcyjne i technologiczne;
  • produkcyjne, czyli konkretne propozycje rozwiązań techniczno-organizacyjnych, przygotowane na poziomie szczegółowości umożliwiającym niezwłoczne wdrożenie.


Projekt vs. Proces

Projekt często przeciwstawiany jest, z punktu widzenia nauki o zarządzaniu, procesom związanym z utrzymaniem produkcji lub zapewnieniem usług. Procesy te mają charakter ciągły i często są nazywane działaniami operacyjnymi, natomiast dziedzina wiedzy zajmująca się nimi to zarządzanie operacjami. Z drugiej strony projekt jest przedsięwzięciem unikalnym i zazwyczaj jego kontynuacją są działania operacyjne związane z zapewnieniem utrzymania produktów lub usług będących wynikiem projektu.

Na przykład wdrożenie do produkcji nowego urządzenia będzie miało cechy projektu, podczas gdy sam proces produkcji rzadko posiada cechy projektu z uwagi na często występującą jego powtarzalność. Innym przykładem jest opracowanie programu komputerowego, które z uwagi na unikalność jest projektem. Jednak zapewnienie obsługi użytkownikom programu (ang. maintenance) ma zazwyczaj charakter ciągły i nie jest projektem w rozumieniu współczesnych standardów[2].

Standardy Zarządzania Projektami

! Oddzielny artykuł Zarządzanie projektami.

Z uwagi na znaczny wzrost znaczenia projektów we współczesnych organizacjach, w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat nastąpił rozwój dziedziny nauki o zarządzaniu zwanej zarządzaniem projektami (ang. Project Management).

Standardowo projekt dzieli się na fazy, jak np.: inicjacja, planowanie, realizacja, zakończenie i ocena. Niektóre fazy mogą się powtarzać wielokrotnie, mówimy wtedy, że w projekcie może występować wiele iteracji. Różne standardy zarządzania projektami precyzują sposób podejścia do realizacji projektu, określają procesy oraz procedury związane z realizacją projektu oraz podają tzw. dobre praktyki, których stosowanie wspiera skuteczne osiąganie celów projektu.

Standardy dotyczące zarządzania projektami (zwane metodyką) tworzone są często w sposób uniwersalny, niezależnie od dziedziny w której projekt jest wykonywany, przez co sposób prowadzenia projektu jest podobny w budownictwie, informatyce, ekonomii itp.

Standardy dotyczące zarządzania projektami mogą być również tworzone dla specyficznych dziedzin (wtedy zwane metodologią) związanych z prowadzonymi projektami (np. metodologia wdrażania oprogramowania, wdrażania produktów, przygotowywania linii produkcyjnych, optymalizacji procesów biznesowych, reorganizacji firm). Zaletą takich standardów jest objęcie bardziej złożonych aspektów projektów specyficznych dla danej dziedziny działalności, które nie mogą być objęte standardami uniwersalnymi. Standardy dostosowane do specyficznej dziedziny realizacji projektu są budowane najczęściej na bazie standardów uniwersalnych.

Uwagi

Często pojęcia metodyki oraz metodologii są błędnie używane zamiennie.

Zobacz też

Bibliografia

  • Projekt, Wikipedia pl
  • Project, Wikipedia en
  • Sławomir Wawa: Projekt, Encyklopedia zarządzania
  • A Guide to the Project Management Body of Knowledge, Third Edition, PMI, USA, 2004.
  • A. Stabryła: Zarządzanie rozwojem firmy, AE Kraków, 1995
  • M. Trocki, B. Grucza, K. Ogonek: Zarządzanie projektami, PWE, Warszawa, 2003.
  • Kompendium wiedzy o zadządzaniu projektami, MT&DC, Warszawa, 2003.
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.