Profesja (zawód)

Profesja - w socjologii i antropologii te zawody, które wymagają długotrwałego przygotowania, zazwyczaj poprzez konieczność odbycia studiów wyższych, a także często stażu zawodowego. Dla profesji charakterystyczne jest zrzeszanie się w stowarzyszenia zawodowe, tworzenie własnych kodeksów etycznych, a także ograniczanie dostępu do wykonywania zawodu wobec osób nie należących do organizacji.

Terminologia

Pojęcie tradycyjnie odnosiło się do księży, lekarzy, nauczycieli i prawników. Współcześnie do profesji zaliczyć można także m.in. architektów, księgowych czy pracowników socjalnych.

W naukach społecznych przez wiele lat dominował pogląd wywodzący się z paradygmatu funkcjonalistycznego, że profesje powstają, by zaspokajać określone potrzeby zbiorowości, gwarantować wysoki standard usług. Stąd profesjonalizm określa wysoki standard wykonania danej czynności. Współcześnie często jednak przyjmuje się, że profesjonalizacja to proces, w którym określone grupy społeczne i zawodowe zdobywają kontrolę nad procesem pracy, a co za tym idzie że jest to proces pozyskiwania władzy społecznej. Warto zauważyć, że już w średniowieczu poszczególne zawody i profesje starały się ograniczać dostęp do wykonywania pracy - stąd słowo partacz, pierwotnie oznaczające rzemieślnika niezrzeszonego w cechu, obecnie określające niefachowego bądź niedbałego wykonawcę.

Kryteria profesjonalizacji

Możliwe kryteria profesjonalizacji to :
  • w profesji występuje zasada licencji (świadectwo, dyplom itp. potwierdzające nasze uprawnienia), spełnienie kryteriów formalnej edukacji jest konieczne do przynależności niezależnie od faktycznej wiedzy i umiejętności;
  • społeczne przyzwolenie dla postawy paternalistycznej (prawo do decydowania za kogoś, narzucanie mu swojej woli, np.: lekarz przyjmuje postawę paternalistyczną narzucając pacjentowi termin wizyty itp.);
  • powszechnie akceptowane prawo inicjowania kontaktów (prawo zażądania od klienta, aby stawił się w wyznaczonym przez niego terminie),
  • brak prawa strajku (członek profesji ma zobowiązanie wobec swoich przełożonych, nie ma prawa do wyrażania swoich poglądów bądź sprzeciwów poprzez strajk);
  • kodeks etyczny (zbiór norm etycznych i moralnych charakterystyczny dla danej profesji);
  • stowarzyszenia zawodowe (profesje często zrzeszają swoich członków w korporacje; członkostwo w korporacji może wręcz być warunkiem prawa wykonywania zawodu).


Bibliografia

  • Profesja (zawód) na Wikipedii pl
  • A. Abbott, Andrew: The System of Professions. An Essay on The Division of Expert Labor, The University of Chicago Press, Chicago-London 1988
  • M. Burrage, R. Torstendahl: Professions in theory and history – rethinking the study of the professions, SAGE, Londyn-Newbury Park-New Delphi 1990
  • J. B. Cullen: The Structure of Professionalism, New York 1978
  • R. H.Hall,: Dimensions of Work, SAGE Publications, Beverly Hills-London-Delhi 1986
  • D. Jemielniak: Kultura – zawody i profesje, Prace i Materialy Instytutu Studiow Miedzynarodowych SGH no 32 2005
  • T. J. Johnson: Professions and power, London 1972
  • C. Sikorski:Profesjonalizm. Filozofia zarządzania nowoczesnym przedsiębiorstwem, PWN, Warszawa 1995
  • H. M. Vollmer, D. L. Mills: Professionalization, Englewood Cliffs-New Jersey 1966
  • Z. Zagórski, Zdzisław: Socjologiczne portrety grup społecznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002

Znaki towarowe

  • DSDM® and Atern® are registered trademarks of Dynamic Systems Development Method Limited in the United Kingdom and other countries;
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.