Prawa autorskie ang. copyright

Prawa autorskie - ogół przepisów prawnych określających uprawnienia przysługujące autorowi dzieła artystycznego, literackiego i naukowego oraz regulujących stosunki wynikające z powstawania danych dzieł.

Spis treści

Przedmiot prawa autorskiego



Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, chociażby miał postać nieukończoną. Ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności.

W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:
  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);
  • plastyczne;
  • fotograficzne;
  • lutnicze;
  • wzornictwa przemysłowego;
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;
  • muzyczne i słowno-muzyczne;
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;
  • audiowizualne (w tym wizualne i audialne).

Treści nieobjęte prawem autorskim



Ochrona prawem autorskim nie obejmuje:
  • idee i pomysły (chyba że są wyrażone oryginalną formą);
  • urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole;
  • akty normatywne lub ich urzędowe projekty;
  • opublikowane opisy patentowe lub ochronne;
  • proste informacje prasowe;
  • pomysły i tematy badawcze oraz teorie i fakty naukowe;
  • znane powszechnie od dawna formy plastyczne, przestrzenne lub muzyczne;
  • elementy utworów pozbawione charakteru twórczego, np.: typowe tabele, rysunki i zestawienia pozbawione oryginalnej koncepcji(np. alfabetyczne);
  • utwory wystawione na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub w ogrodach, jednakże nie do tego samego użytku;
  • utwory wystawione w publicznie dostępnych zbiorach, takich jak muzea, galerie, sale wystawowe, lecz tylko w katalogach i w wydawnictwach publikowanych dla promocji tych utworów, a także w sprawozdaniach o aktualnych wydarzeniach w prasie i telewizji, jednakże w granicach uzasadnionych celem informacji;
  • znaki firmowe użyte w celach informacyjnych.


Podmiot prawa autorskiego



Prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Z brzmienia art.7 par. 1 pr. aut. wynika, że prawo autorskie służyć może nie tylko osobie fizycznej, która stworzyła dzieło, ale także i innym podmiotom - jednakże tylko wówczas, gdy wyraźnie stanowi o tym ustawa. Przyznanie w sposób oryginalny prawa autorskiego innej osobie niż twórca dzieła wywołuje w nauce prawa wątpliwości, jako że utwór może powstać jedynie w wyniku intelektualnej działalności człowieka. Z natury swej powstanie utworu jest związane z psychofizycznymi możliwościami człowieka. Nie może więc być mowy o powstaniu utworu, jeżeli jego stworzenie nie da się połączyć z działalnością człowieka.

Wygaśnięcie prawa autorskiego



Autorskie uprawnienia osobiste są ściśle związane z osobą twórcy dzieła. Uzasadnia to powstanie pytania, czy wygasają one ze śmiercią pierwotnie uprawnionego, czy też trwają nadal, bez lub z ograniczeniem w czasie. Według naszej ustawy, a mianowicie zgodnie z art. 53 par. 2, "po śmierci twórcy, jeżeli nie wyraził on innej woli, z powództwem o ochronę autorskich dóbr osobistych mogą wystąpić: małżonek, rodzice, dzieci lub rodzeństwo twórcy". Przepis ten przesądza zatem trwanie ochrony osobistej po śmierci twórcy, nie przesądzając jednak, czy jest to ochrona twórcy, jego bliskich czy też winna być ona realizowana w imię interesu publicznego.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Najczęściej zadawane pytania dot. praw autorskich

Prawo autorskie a prawo pracy

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Bibliografia

Prawa autorskie, Wikipedia pl

Joanna Moszczak: Prawa autorskie, Encyklopedia zarządzania
ostatnia modyfikacja 26 października 2015 r.