Plan kont ang. chart of accounts

Plan kont – układ kont przyjęty w podmiocie gospodarczym w celu uporządkowania ewidencji operacji gospodarczych, uwzględniający przepisy prawa oraz potrzeby zarządzających. Każde przedsiębiorstwo, a zwłaszcza duże, musi posiadać system kont, za pomocą którego rejestruje się stan aktywów, pasywów oraz zdarzenia gospodarcze. Taki system jest nazywany planem kont. Plan kont tworzony jest w momencie rozpoczynania działalności, ewentualnie w momencie wprowadzania księgowości. Plan kont musi być dopasowany do rodzaju działalności, czasami również do stosowanego w przedsiębiorstwie komputerowego programu księgowego. W tym celu w przedsiębiorstwach wykorzystywane są tzw. wzorcowe plany kont dla danego typu działalności.

Spis treści

Zakładowy plan kont

Zakładowy plan kont to formalny dokument, będący częścią systemu księgowego, który ma obowiązek posiadać i stosować każda osoba prawna oraz inne podmioty gospodarcze, które zgodnie z Ustawą o rachunkowości muszą prowadzić pełną księgowość finansową.

Zakładowy plan kont zawiera spis wewnętrznych numerów kont przedsiębiorstwa i ustala zasady księgowania na tych kontach wszelkich operacji finansowych, które mogą wydarzyć się w wyniku jego działalności. Plan kont musi spełniać formalne wymogi ustalone w Ustawie o rachunkowości. Sporządza go zwykle główny księgowy i przedstawia do akceptacji kierownikowi jednostki.

Podstawa prawna

Podstawę dla opracowania zakładowego planu kont stanowi Ustawa o rachunkowości.

Ponadto stosuje się również przepisy zawarte w następujących dokumentach:
  1. Ustawa o podatku od towarów i usług i rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy.
  2. Ustawa o podatku akcyzowym.
  3. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych.
  4. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.
  5. Kodeks spółek handlowych.
  6. Międzynarodowe Standardy Rachunkowości - w przypadku braku właściwego standardu krajowego.

Zadania planu kont

Plan kont musi umożliwić przygotowanie:
  • prawidłowego sprawozdania finansowego,
  • statystycznych sprawozdań finansowych ustalonych przez prezesa GUS,
  • deklaracji podatkowych.


Plan kont ma typowo charakter podmiotowy, co oznacza, że powinien być sporządzony w taki sposób, aby wykonał wszystkie zadania i potrzeby jednostki gospodarczej.

Zasady sporządzania

Celem planu kont jest zapewnienie formalności, kompletności i zupełności oraz merytorycznej prawidłowości prowadzenia polityki rachunkowości.

Właściwie opracowany plan kont powinien umożliwić:
  • wierność (ścisłość) oraz prawidłowość prezentacji w księgach rachunkowych treści ekonomicznej procesów gospodarczych, które mają miejsce w danej jednostce, jak też posiadanych przez jednostkę składników (pasywów),
  • dostosowanie procesów ewidencji do wymagań kontroli rozumianej jako funkcja zarządzania daną jednostką.


Struktura i budowa planu kont

Zakładowy plan kont powinien zawierać następujące elementy:
  • wykaz kont syntetycznych (w przypadku ich prowadzenia przy pomocy komputera - dokumentację systemu przetwarzania),
  • wykaz kont analitycznych wraz z ich powiązaniem z kontami syntetycznymi,
  • szczegółowe zasady funkcjonowania kont syntetycznych i analitycznych,
  • zasady bieżącej wyceny składników aktywów jednostki,
  • określenie sposobu ustalania i ewidencji wyniku finansowego,
  • wszystkie pozostałe szczegółowe unormowania systemu polityki rachunkowości, np. metody kalkulacji Kosztów, sposoby ewidencji kosztów, metody wyceny towarów i materiałów, dokumentację operacji gospodarczych w rachunkowości, itp.


Zakładowy plan kont może zostać uzupełniony wykazem kont pozabilansowych, których salda i obroty nie wchodzą do sprawozdań finansowych, ale ułatwiają zarządzanie przedmiotami objętymi taką ewidencją i sprawowanie nad nimi kontroli. Jednostki gospodarcze mogą opracowywać zakładowy plan kont opierając się na wzorcowym wykazie kont wraz z wyjaśnieniami, który został opracowany przez Departament Rachunkowości Ministerstwa Finansów. Mogą również prowadzić księgi rachunkowe na podstawie planu kont opracowanego i publikowanego przez osoby prawne i fizyczne zajmujące się świadczeniem usług w zakresie organizacji rachunkowości.

Zasady budowy numeru konta

Tworząc symbolikę zakładowego planu kont, dla oznaczenia kont syntetycznych symbolem trzycyfrowym, przyjmuje się, że poszczególne cyfry tego symbolu będą oznaczały:
  • A - przynależność konta do zespołu
  • B - konto syntetyczne zbiorcze
  • C - konto syntetyczne szczegółowe


Dalsze cyfry tj. czwarte i piąte mają z reguły odniesienie do kont analitycznych.

Zakres kont analitycznych powinien być na tyle szczegółowy, aby zapewniał:
  • konieczne informacje, które są istotne w celu przeprowadzenia analizy stanu majątkowo-finansowego jednostki,
  • konieczne informacje dla opracowania informacji dodatkowej,
  • możliwość bieżącej kontroli wielkości rozrachunków (np. rozliczenia z Budżetem z tytułu podatków),
  • kontrolę stanu rzeczowych składników aktywów jednostki.


Podstawowe zespoły kont

Wyróżnia się dziewięć zespołów kont od 0 do 8:
  • Zespół 0 - Aktywa trwałe,
  • Zespół 1 - Środki pieniężne, rachunki bankowe i inne krótkoterminowe aktywa finansowe,
  • Zespół 2 - Rozrachunki i roszczenia,
  • Zespół 3 - Materiały i towary,
  • Zespół 4 - Koszty według rodzajów i rozliczenie,
  • Zespół 5 - Koszty według typów działalności i ich rozliczenie,
  • Zespół 6 - Produkty i rozliczenia międzyokresowe,
  • Zespół 7 - Przychody i koszty związane z ich osiągnięciem,
  • Zespół 8 - Kapitały własne, fundusze specjalne, wynik finansowy.


W ramach zespołów występują grupy i podgrupy. Istnieje możliwość tworzenia dowolnej liczby kont w ramach danego zespołu, ale tematycznie (wg treści ekonomicznej) muszą być one związane z nazwą danego zespołu.

Wzorcowy plan kont

Plany kont są często do siebie podobne w różnych przedsiębiorstwach, choć formalnie nie ma takiej konieczności. Podobieństwa planów kont wynikają raczej z faktu, że większość księgowych przy jego tworzeniu posiłkuje się wzorcowymi planami kont dostępnymi w rozmaitych publikacjach fachowych, adaptując wzorzec do potrzeb jednostki gospodarczej.

Wzorcowy plan kont:

  • 13-5/0 Rachunek bankowy wyodrębnionych środków pieniężnych ZFŚS
  • 13-5/1 Rachunek bankowy lokat terminowych (według poszczególnych lokat)
  • 13-5/2 Rachunek bankowy akredytywy (według poszczególnych kontrahentów)
|-
  • 22-3/0 Rozrachunki publicznoprawne z urzędem skarbowym - ewentualnie dalej według tytułów rozrachunków (np. z tytułu podatku dochodowego, podatku od czynności cywilnoprawnych)
  • 22-3/1 Rozrachunki publicznoprawne z urzędem miasta/gminy - ewentualnie dalej według tytułów rozrachunków (np. z tytułu podatku od nieruchomości, od środków transportowych, z tytułu innych opłat lokalnych)
  • 22-3/2 Rozrachunki publicznoprawne z urzędem celnym
  • 22-3/3 Rozrachunki publicznoprawne z ZUS
  • 22-3/4 Rozrachunki publicznoprawne z PFRON
|-
  • 24-0/0 Pożyczki otrzymane
  • 24-0/1 Pożyczki udzielone
|-
  • 24-1/0 Rozliczenie niedoborów
  • 24-1/1 Rozliczenie nadwyżek
|-
  • 34-2/0 Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów w hurcie
  • 34-2/1 Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów w detalu
  • 34-2/2 Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów w zakładach gastronomicznych
  • 34-2/3 Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów skupu
|-
  • 40-1/0 Zużycie surowców do wytwarzania produktów
  • 40-1/1 Zużycie energii
  • 40-1/2 Zużycie paliwa dla środków transportu
  • 40-1/3 Zużycie innych materiałów
|-
  • 40-2/0 Usługi obcego transportu
  • 40-2/1 Usługi remontowe obce
  • 40-2/2 Pozostałe usługi obce
|-
  • 40-3/0 Podatek od nieruchomości
  • 40-3/1 Podatek od środków transportowych
  • 40-3/2 Podatek akcyzowy
  • 40-3/3 VAT niepodlegający odliczeniu
  • 40-3/4 Pozostałe podatki i opłaty
|-
  • 40-4/0 Wynagrodzenia pracowników
  • 40-4/1 Wynagrodzenia osób doraźnie zatrudnionych
|-
  • 40-5/0 Składki na ubezpieczenia społeczne, FP, FGŚP
  • 40-5/1 Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych lub świadczenia urlopowe
  • 40-5/2 Pozostałe świadczenia
|-
  • 52-0/0 Koszty hurtu
  • 52-0/1 Koszty detalu
  • 52-0/2 Koszty zakładów gastronomicznych
  • 52-0/3 Koszty skupu
|-
  • 60-0/1 Produkty gotowe w magazynie
  • 60-0/2 Produkty gotowe poza jednostką
|-
  • kapitał zakładowy (w spółkach kapitałowych prawa handlowego),
  • kapitał właścicieli (właściciela) (w spółkach osobowych prawa handlowego, spółkach cywilnych, firmach osób fizycznych),
  • fundusz udziałowy (w różnego typu spółdzielniach, w tym wymienionych niżej w pkt 4, 5 i 6),
  • fundusz wkładów budowlanych (w spółdzielniach mieszkaniowych),
  • fundusz wkładów mieszkaniowych (w spółdzielniach mieszkaniowych),
  • fundusz wkładów gruntowych (w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych),
  • fundusz założycielski (w przedsiębiorstwach państwowych i samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej),
  • fundusz statutowy (tworzony przez państwowe osoby prawne działające na podstawie przepisów ustawowych jako agencje, jednostki badawczo-rozwojowe, jednostki nieprowadzące działalności gospodarczej zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych).
|-
  • kapitał zapasowy (tworzony w spółkach kapitałowych prawa handlowego na podstawie K.s.h.),
  • fundusz zasobowy (tworzony w różnego typu spółdzielniach na podstawie ustawy Prawo spółdzielcze),
  • fundusz przedsiębiorstwa (tworzony przez przedsiębiorstwa państwowe na podstawie ustawy o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych),
  • fundusz zakładu (tworzony przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej na podstawie ustawy o ZOZ).
|-
  • 81-3/1 Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny środków trwałych
  • 81-3/2 Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny długoterminowych aktywów finansowych
|-
  • 85-1/1 Zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych
  • 85-1/2 Fundusz nagród
  • 85-1/3 Fundusz na remonty zasobów mieszkaniowych
|-
Wykaz kont Nazwa konta
Minimalny Podstawowy Rozszerzony
Zespół 0 - Aktywa trwałe
01 01 Środki trwałe
01-1 Grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania gruntu)
01-2 Budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej
01-3 Urządzenia techniczne i maszyny
01-4 Środki Transportu
01-5 Inne środki trwałe (w tym inwentarz żywy zaliczany do środków trwałych)
0202-0 Wartości niematerialne i prawne
02-1 Koszty zakończonych prac rozwojowych
02-2 Wartość firmy
02-3Inne wartości niematerialne i prawne
03 03 Długoterminowe aktywa finansowe
03-1 Udziały lub akcje
03-2 Inne papiery wartościowe
03-3 Udzielone pożyczki
03-4 Inne długoterminowe aktywa finansowe
03-5 03-5 Odpisy aktualizujące długoterminowe aktywa finansowe (ewidencja szczegółowa powinna być podporządkowana ewidencji na kontach od 03-1 do 03-4)
04 04 Inwestycje w nieruchomości i prawa
04-1 Nieruchomości
04-2 Wartości niematerialne i prawne
07 07-0 Odpisy umorzeniowe środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji w nieruchomości i prawa
07-1 07-1 Odpisy umorzeniowe środków trwałych (ewidencja szczegółowa powinna być podporządkowana ewidencji na kontach ksiąg pomocniczych - do konta 01)
07-2 07-2 Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych (ewidencja szczegółowa powinna być podporządkowana ewidencji na kontach ksiąg pomocniczych - do konta 02)
07-3 07-3 Odpisy umorzeniowe inwestycji w nieruchomości i prawa (ewidencja szczegółowa powinna być podporządkowana ewidencji na kontach ksiąg pomocniczych - do konta 04)
08 08 08 Środki trwałe w budowie (ewidencję szczegółową prowadzi się według grup KŚT i poszczególnych tytułów środków trwałych w budowie)
09 Ewidencja pozabilansowa
09-0 09-0 Obce środki trwałe
09-2 09-2 Środki trwałe w likwidacji
Zespół 1 - Środki pieniężne, rachunki bankowe oraz inne krótkoterminowe aktywa finansowe
10 10 10 Kasa
13 13 Rachunki i kredyty bankowe
13-0 Rachunek bieżący
13-1 Rachunek walutowy
13-4 Kredyty bankowe
13-5 Inne rachunki bankowe - z dalszym wyodrębnieniem kont: 13-9 Środki pieniężne w drodze (według poszczególnych placówek handlowych i usługowych odprowadzających utargi gotówkowe za pośrednictwem trezora bankowego, inkasentów lub poczty)
14 14 Krótkoterminowe aktywa finansowe
14-1 Udziały lub akcje
14-2 Inne papiery wartościowe
14-3 Udzielone pożyczki
14-4 Inne krótkoterminowe aktywa finansowe
14-5 14-5 Odpisy aktualizujące krótkoterminowe aktywa finansowe
Zespół 2 - Rozrachunki i roszczenia
20 20 20 Rozrachunki z odbiorcami
212121 Rozrachunki z dostawcami
2222 Rozrachunki publicznoprawne
22-0 Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT
22-1 VAT naliczony i jego rozliczenie
22-2 Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego
22-3 Pozostałe rozrachunki publicznoprawne - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych według podmiotów, np.:23 23 Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń i innych świadczeń na rzecz Pracowników
23-0 Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń
23-4 Rozrachunki z pracownikami
24 24 Pozostałe rozrachunki
24-0 Pożyczki - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych: 24-1 Rozliczenie niedoborów i nadwyżek - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych: 24-5Rozrachunki wewnątrzzakładowe
24-6 Należności dochodzone na drodze sądowej
24-9 Pozostałe rozrachunki - inne niż wyszczególnione, z ewentualnym dalszym wyodrębnieniem istotnych tytułów
28 28 28 Odpisy aktualizujące wartość należności
Ewidencja pozabilansowa
29 Rozrachunki pozabilansowe
29-0 29-0 Należności warunkowe
29-1 29-1 Zobowiązania warunkowe
29-2 29-2 Weksle obce dyskontowane lub indosowane
Zespół 3 - Materiały i towary
30 30 Rozliczenie zakupu
30-0 Rozliczenie zakupu materiałów
30-1 Rozliczenie zakupu towarów
30-2 Rozliczenie zakupu usług obcych
30-3 Rozliczenie zakupu składników aktywów trwałych (środków trwałych i inwestycji w nieruchomości oraz dóbr i usług do ich budowy lub ulepszeń, a także wartości niematerialnych i prawnych)
31 31 Materiały i opakowania
31-1 Materiały
31-6 Opakowania
31-9 Materiały w przerobie
33 33 Towary
33-0 Towary w hurcie
33-1 Towary w detalu
33-2 Towary w zakładach gastronomicznych
33-3 Towary skupu
33-8 Towary poza jednostką
33-9 Nieruchomości i prawa majątkowe przeznaczone do obrotu
34 34 Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów i towarów
34-1 Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów
34-2 Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych: 34-6 Odchylenia od cen ewidencyjnych opakowań
34-7 Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości zapasów materiałów i towarów
39 39 39 Zapasy obce
Zespół 4 - Koszty według rodzajów i ich rozliczenie
40 40 Koszty według rodzajów
40-0 Amortyzacja
40-1 Zużycie materiałów i energii - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych: 40-2 Usługi obce - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych: 40-3 Podatki i opłaty - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych: 40-4 Wynagrodzenia - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych: 40-5 Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia - z dalszym wyodrębnieniem kont szczegółowych: 40-9 Pozostałe koszty rodzajowe
49 49 49 Rozliczenie kosztów
Zespół 5 - Koszty według typów działalności i ich rozliczenie
50 50 Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej
50-0 Koszty produkcji przemysłowej
50-1 Koszty produkcji budowlano-montażowej
50-2 Koszty produkcji rolnej
50-3 Koszty usług podstawowych
50-7 Koszty braków
52 52 Koszty działalności podstawowej - handlowej
52-0 Koszty działalności podstawowej - handlowej: 52-1Koszty wydziałowe
52-7 Koszty sprzedaży
53 53 53-0 Koszty działalności pomocniczej
55 55 55-0 Koszty zarządu
58 58 58-0 Rozliczenie kosztów działalności
Zespół 6 - Produkty i rozliczenia międzyokresowe
60 60 Produkty gotowe i półprodukty
60-0 Produkty gotowe - z dalszym ewentualnym wyodrębnieniem kont: 60-1 Półprodukty
62 62 Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów
62-0 Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów
62-1 Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości zapasów produktów
64 64 Rozliczenia międzyokresowe kosztów
64-0 Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów
64-1 Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów
65 65 Pozostałe rozliczenia międzyokresowe
65-0 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
65-1 Inne rozliczenia międzyokresowe
67 67 Inwentarz żywy
67-0 Inwentarz żywy
67-1 Odchylenia od cen ewidencyjnych inwentarza żywego
Zespół 7 - Przychody i koszty związane z ich osiągnięciem
70 70 Przychody i koszty związane ze sprzedażą produktów
70-0 Sprzedaż produktów
70-1 Koszt sprzedanych produktów
73 73 Przychody i koszty związane ze sprzedażą towarów
73-0 Sprzedaż towarów
73-1 Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)
74 74 Przychody i koszty związane ze sprzedażą materiałów i opakowań
74-0 Sprzedaż materiałów i opakowań
74-1 Wartość sprzedanych materiałów i opakowań
75 75 Przychody i koszty finansowe
75-0 Przychody finansowe
75-1 Koszty finansowe
76 76 Pozostałe przychody i koszty operacyjne
76-0 Pozostałe przychody operacyjne
76-1 Pozostałe koszty operacyjne
77 77 Zyski i straty nadzwyczajne
77-0 Zyski nadzwyczajne
77-1 Straty nadzwyczajne
79 79 Obroty wewnętrzne i koszty obrotów wewnętrznych
79-0Obroty wewnętrzne
79-1 Koszty obrotów wewnętrznych
Zespół 8 - Kapitały (fundusze) własne, fundusze specjalne i wynik finansowy
80 80 80 Kapitał (fundusz) podstawowy - w zależności od formy prawnej:81-1 81-1 81-1 Kapitał (fundusz) zapasowy - w zależności od formy prawnej:81-2 81-2 81-2 Kapitał (fundusz) rezerwowy
81-3 81-3 81-3 Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny:81-4 81-4 81-4 Kapitały (fundusze) wydzielone w jednostce statutowej i zakładach (oddziałach) samodzielnie sporządzających bilans
82 8282 Rozliczenie wyniku finansowego
83 Rezerwy
83-0 Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
83-1 Pozostałe rezerwy
84 84 84 Rozliczenia międzyokresowe przychodów
85 85 Fundusze specjalne
85-0 Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
85-1 Inne fundusze specjalne - z ewentualnym dalszym wyodrębnieniem np.:86 86 86 Wynik finansowy
87 87 Podatek dochodowy i inne obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego
87-0Podatek dochodowy od osób prawnych
87-1 Inne obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego


Źródło: Na podstawie Zakładowy plan kont - część I, Dodatek nr 8 do Zeszytów Metodycznych Rachunkowości nr 8 (224) z dnia 20.04.2008 na poradnikksiegowego.pl

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.