Pięcioczynnikowy model osobowości ang. Big Five, Five Factor Model (FFM), Wielka Piątka

Pięcioczynnikowy model osobowości - model opisujący pięć szerokich wymiarów osobowości człowieka. Jego autorami są Paula Costy i Roberta McCrae.

Pięć głównych czynników osobowości

  • neurotyczność vs stałość emocjonalna – odzwierciedla przystosowanie emocjonalne versus emocjonalne niezrównoważenie, skłonność do przeżywania negatywnych emocji (strachu, zmieszania, gniewu, poczucia winy) oraz podatność na Stres psychologiczny;
  • ekstrawersja vs introwersja – odnosi się do jakości i ilości interakcji społecznych oraz poziomu aktywności, energii, a także zdolności do doświadczania pozytywnych emocji;
  • otwartość na doświadczenie – wskazuje na tendencję do pozytywnego wartościowania doświadczeń życiowych, tolerancję na nowość i ciekawość poznawczą;
  • ugodowość vs antagonizm – opisuje nastawienie do innych ludzi (pozytywne versus negatywne) przejawiające się w altruizmie versus antagonizmie;
  • sumienność vs nieukierunkowanie – oddaje stopień zorganizowania, wytrwałości i motywacji jednostki w działaniach zorientowanych na cel.


Założenia



Zakłada się, że wyróżnione czynniki:
  • istnieją realnie i jako takie mają znaczenie w przystosowaniu jednostki do środowiska, na przykład sumienność jest najlepszym wyznacznikiem jakości wykonywanej pracy zawodowej oraz osiągnięć akademickich, a także wiąże się z satysfakcją życiową;
  • są niezmienne;
  • są uniwersalne (niezależne od rasy, płci czy kultury);
  • są biologicznie uwarunkowane (charakteryzuje je wysoki stopień odziedziczalności).


Bibliografia



ostatnia modyfikacja 27 października 2015 r.