Państwowa Inspekcja Pracy

PIP Państwowa Inspekcja Pracy – polski organ nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Spis treści

Rys historyczny



Państwowa Inspekcja Pracy została powołana dekretem Naczelnika Państwa, Józefa Piłsudskiego w grudniu 1918 roku. Pierwszym Głównym Inspektorem Pracy był Franciszek Sokal. W czasie okupacji hitlerowskiej inspekcja pracy została włączona do niemieckiego urzędu pracy (Arbeitsamt). Po wojnie Państwowa Inspekcja Pracy była stopniowo odbudowywana m.in. dzięki zaangażowaniu Głównego Inspektora Henryka Altmana, jednak jako organizacja podległa nowej komunistycznej władzy musiała akceptować jej nadużycia.

10 listopada 1954 roku wydano dekret, zgonie z którym związki zawodowe przejęły kompetencje w dziedzinie wykonywania ustaw o ochronie bezpieczeństwa i higienie pracy oraz sprawowanie inspekcji pracy (Dz. U. nr 52, poz. 260 z późń. zm.). Czynności kontrolne wykonywali inspektorzy pracy powołani przy związkach zawodowych.

Dzisiaj zakres jej działania i uprawnień określa ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.). Obecnie głównym Inspektorem Pracy jest Iwona Hickiewicz.

Charakter działalności



W skład Państwowej Inspekcji Pracy wchodzą Główny Inspektorat Pracy (GIP; znajduje się w Warszawie przy ul. Kruczej 38/42), Okręgowe Inspektoraty Pracy (w sumie 16) oraz Ośrodek Szkolenia PIP.

Zadaniem Państwowej Inspekcji Pracy jest kontrolowanie zakładów pracy i nadzorowanie przestrzegania przepisów z zakresu prawa pracy oraz [[BHP|przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Kontroli podlega np: czas pracy, urlopy wypoczynkowe, ochrona praw kobiet, zatrudnionych osób niepełnosprawnych i młodocianych, a także szeroko rozumiane wymagania BHP. Inspektorzy analizują także przyczyny wypadków w pracy (ciężkich, śmiertelnych, zbiorowych), o których pracodawca ma obowiązek poinformować PIP. Niepoinformowanie o takich wypadkach PIP może być podstawą do ukarania przez inspektora pracy. W przypadku stwierdzenia łamania praw pracowniczych inspektorzy pracy mogą prowadzić postępowanie mandatowe, kierować wnioski o ukaranie do sądów, powiadamiać prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wydawać decyzje administracyjne o grzywnach na podstawie ustawy o czasie pracy kierowców. Grzywna może wynosić od 1000 do 30 tys zł.

Inspektorzy przeprowadzają, z reguły niezapowiedziane kontrole w zakładach pracy zatrudniających pracowników, a także u przedsiębiorców, dla których świadczą pracę osoby na podstawie umów cywilnoprawnych (umów zleceń lub umów o dzieło). Inspekcja udziela bezpłatnie porad w zakresie prawa pracy pracownikom. Dba o przestrzeganie praw pracowników, rozpatruje także pisemne skargi. Kontroluje ponadto przestrzeganie przepisów w zakresie wprowadzania do obrotu maszyn, narzędzi itp. w zakresie podstawowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy. W przypadku, gdy występuje drastyczne łamanie przepisów BHP lub występuje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników, Okręgowy Inspektor Pracy może nakazać zaprzestania działalności zakładu pracy. W przypadku, gdy zostaną naruszone przepisy BHP, inspektorzy w postępowaniu kontrolnym nakazują usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym w nakazie terminie lub natychmiastowo. Takie kontrole mogą być przeprowadzane o każdej porze dnia i nocy po uprzednim wylegitymowaniu się kontrolującego.

Nowa ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy (Dziennik Ustaw z dnia 21 maja 2007 roku, nr 89, pozycja 589) 1, która weszła w życie 1.07.2007 r. przekazała Inspekcji Pracy dotychczasowe kompetencje wojewodów w zakresie kontrolowania legalności zatrudnienia obywateli polskich i obcokrajowców. Nowelizacja art. 89a ustawy o transporcie drogowym (art. 37 pkt 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.09.18.97)) mówi, że inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy dokonują kontroli w zakresie przewozu drogowego. W związku z powyższym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, tak samo jak organy Inspekcji Transportu Drogowego.

Kompetencje i działania



Do podstawowych zadań Państwowej Inspekcji Pracy należą:
  • nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;
  • kontrola przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przy projektowaniu budowy, przebudowy i modernizacji organizacji
  • kontrola legalności zatrudnienia;
  • podejmowanie działań w celu zapobiegania i eliminowania zagrożeń w środowisku pracy;
  • ściganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika;
  • udzielanie porad i informacji technicznych w zakresie eliminowania zagrożeń dla życia i zdrowia pracowników.


Zakres działania okręgowego inspektora pracy:
  • kierowanie działalnością okręgowego inspektoratu pracy;
  • rozpatrywanie odwołań od nakazów inspektorów pracy;
  • prowadzenie ewidencji pracodawców działających na obszarze jego właściwości terytorialnej.


Zakres działania inspektora pracy:
  • sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy;
  • przeprowadzenie kontroli zakładów pracy.


Uprawnienia inspektora pracy:
  • nakazanie usunięcia stwierdzonych uchybień w kontrolowanym zakładzie pracy;
  • nakazanie wstrzymania robót, gdy ich kontynuowanie zagraża życiu lub zdrowiu pracowników;
  • inspektor bierze udział w sprawach w charakterze oskarżyciela posiłkowego;
  • może wytoczyć powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy.


Zobacz też

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 27 października 2015 r.