Ocena oddziaływania na środowisko ang. environmental impact assessment

Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ) – jest jednym z podstawowych instrumentów prawnych ochrony środowiska. Jest to ocena prawdopodobnych negatywnych lub pozytywnych skutków dla środowiska naturalnego, jakie może przynieść powstanie określonego planu. Na ocenę oddziaływania na środowisko składają się aspekty środowiskowe, socjalne i ekonomiczne.

Spis treści

Cele i zadania

Cele wykonania oceny jest zapoznanie się z możliwymi konsekwencjami dla środowiska naturalnego. Jak podaje Międzynarodowe Stowarzyszenie Oceny Oddziaływania na Środowisko (ang. International Association for Impact Assessment (IAIA)) ocena oddziaływania na środowisko to "proces identyfikacji, przewidywania, oceniania i złagadzania wpływu na sferę środowiska naturalnego, socjalnego i innych możliwych następstw działalności ludzkiej".

Prawo wspólnotowe i polskie

W Unii Europejskiej kwestie ocen oddziaływania na środowisko regulowane są przez następujące dyrektywy: Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/42/WE z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko[1].

W polskim prawie ocena ochrony środowiska początkowo miała podstawę w ustawie Prawo ochrony środowiska (poś), która wprowadziła procedurę administracyjną: postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (postępowanie OOŚ). Postępowanie to wszczyna się dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko lub obszar Natura 2000. Ocenie oddziaływania na środowisko w pierwotnej wersji tej ustawy poświęcony był przede wszystkim Dział VI w Tytule I "Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko[2]. Wyodrębniana jest także ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Organy administracyjne odpowiedzialne za opinie co do potrzeby oceny oddziaływania na środowisko to w zależności od przypadku, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, dyrektor urzędu morskiego, inspekcja sanitarna.

Ciałem doradczym Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jest Krajowa Komisja do spraw Ocen Oddziaływania na Środowisko, a na poziomie województw działają regionalne komisje ds. ocen oddziaływania na środowisko.

Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko



Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko to postępowanie oceniające wpływ planowanego przedsięwzięcia (głównie szeroko rozumianego budowlanego czy wydobywczego) na środowisko (łącznie z wpływem na zdrowie ludzi), na które składa się: weryfikacja raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (dostarczonego przez inwestora przedsięwzięcia) i uzyskanie wymaganych prawnie opinii i uzgodnień. W postępowaniu OOŚ musi być zapewniona możliwość udziału społeczeństwa.

OOŚ jest wymagana w przypadku planowanych przedsięwzięć uznanych za mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a może być też wymagana na drodze postanowienia administracji ochrony środowiska wobec przedsięwzięć uznanych za potencjalnie znacząco wpływające na środowisko. Listę przedsięwzięć z obu tych grup zawiera "Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dziennik Ustaw,rok 2010, numer 213, pozycja 1397)". Nie ma ustalonej listy przedsięwzięć mogących oddziaływać na obszar Natura 2000 - w tym przypadku procedurę OOŚ wszczyna się zawsze, gdy zachodzi podejrzenie, że przedsięwzięcie może na obszar Natura 2000 oddziaływać. Procedura ta nie jest wymagana, jeżeli przedsięwzięcie, co prawda oddziałuje na środowisko, ale jego realizacja wynika z planów ochrony obszaru Natura 2000.

W ramach postępowania może być wymagane sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko: dla części "dużych" przedsięwzięć obligatoryjnie, dla innych - w drodze decyzji administracyjnej. W raporcie oddziaływania na środowisko oprócz opisu przedsięwzięcia powinien znaleźć się opis stanu przyrody, zwłaszcza obiektów chronionych i stanu obiektów zabytkowych. Powinny znaleźć się tam opisy wariantów z uzasadnieniem wyboru wnioskowanego wariantu. Wśród opcji powinna być też analiza skutków dla środowiska w razie niepodjęcia realizacji przedsięwzięcia. Analiza możliwych skutków przedsięwzięcia dotyczyć powinna różnych aspektów środowiska, ale także możliwych konfliktów społecznych. Administracja ochrony środowiska może zrezygnować z wymagania niektórych elementów raportu lub określić niektóre szczegóły raportu (np. warianty alternatywne wymagające zbadania lub zakres i metody badań).

Postępowanie OOŚ kończy wydane przez prowadzący je organ (w większości przypadków wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w niektórych przypadkach inny organ) decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko

Strategiczna OOŚ jest wymagana w przypadku projektów takich jak: koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (na poziomie gminy), planów zagospodarowania przestrzennego, przyjmowanych przez administrację strategii rozwoju regionalnego, polityk, strategii, planów lub programów z zakresu przemysłu, energetyki, transportu, telekomunikacji, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, leśnictwa, rolnictwa i rybołówstwa, turystyki lub innego wykorzystania terenu, które wyznaczają ramy dla późniejszych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W przypadku obszarów Natura 2000 obowiązek ten dotyczy także innych przedsięwzięć o potencjalnym wpływie na środowisko, chyba że są to działania związane z ochroną tego obszaru. Może być wykonana również w innych wypadkach, w razie takiego uzgodnienia z dyrekcją ochrony środowiska.

Jednym z pierwszych dokumentów strategicznej oceny oddziaływania na środowisko jest prognoza oddziaływania na środowisko. Zawiera ona informacje wstępne (spis zawartości, główne cele i powiązania rozważanego projektu dokumentu), informacje o metodach sporządzania prognozy i propozycje metod analizy skutków realizacji projektowanego dokumentu (łącznie z częstotliwością analiz), a w razie możliwego oddziaływania transgranicznego, informację o tym.

Ponadto w prognozie powinny znaleźć się propozycje rozwiązań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań wynikających z projektowanego dokumentu. Szczególne miejsce poświęcone jest obszarom Natura 2000, kiedy powinny być także przedstawione rozwiązania alternatywne. Informacje zawarte w prognozie powinny być opracowane zgodnie ze współczesną wiedzą, a niedostatki techniki lub luki w wiedzy powinny być wskazane.

Zobacz też

Zarządzanie środowiskoweZrównoważony rozwój

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.