Mobbing

Mobbing - prześladowanie osoby przez grupę (zwykle pojęcie to odnosi się do sytuacji w pracy). Charakterystyczną cechą mobbingu jest nękanie psychiczne, a czasem fizyczne jednej osoby przez inną osobę lub grupę osób, które ma charakter powtarzalny (co najmniej raz w tygodniu) oraz długotrwały ( minimum pół roku). Mobbingiem można zatem nazwać każde, stosowane długo i systematycznie techniki mające na celu poniżenie, upokorzenie, przekreślenie dobrego imienia oraz zniszczenie emocjonalne danej osoby. Mobbing może być działaniem bezpośrednim lub niebezpośrednim, czyli takim, w którym ofiara nie ma bezpośredniego kontaktu z osobą stosującą mobbing a jedynie jest narażona na skutki jej zamierzonych, nieetycznych działań.

Spis treści

Opis



Mobbing jest z reguły bezzasadny. W związku z tym jego ofiara nie ma jak się przed nim bronić. Narzędziem mobbingu może być zarówno nieodpowiedni gest, obraźliwe słowo, wywyższająca postawa, jak również niestosowanie się do zasad etyki. Inne metody stosowane przez mobblerów to:
  • złośliwe epitety;
  • zbyt wysokie wymagania;
  • szykanowanie;
  • celowe tworzenie konfliktów między współpracownikami;
  • wyśmiewanie lub ośmieszanie na forum;
  • rozpuszczanie nieprawdziwych plotek
  • molestowanie seksualne.
Są to często niewielkie dawki przemocy (moralnego molestowania), które stosowane często i systematycznie, kumulują się i mogą powodować u ofiary utratę motywacji, brak zaufania oraz bezradność i społeczne wyniszczenie. Niestety często osoby postronne widząc, że inni wyzywają się na ofierze, często dołączają do grupy moblerów, wykorzystując możliwość wyżycia się. Skutkuje to często wyeliminowaniem ofiary z danej grupy, co tak naprawdę nie jest nigdy bezpośrednim celem mobblera.

Skutki i cele mobbingu



Mobbing zazwyczaj ma na celu lub skutkuje:
  • poniżeniem;
  • ośmieszeniem;
  • zaniżeniem samooceny;
  • wyeliminowaniem lub odizolowaniem pracownika od współpracowników.

Psychologiczne i zdrowotne skutki mobbingu



Ofiary mobbingu często cierpią na:
  • zaburzenia adaptacyjne;
  • traumę;
  • zespół stresu pourazowego (PTSD);
  • zaburzenia depresyjne;
  • zespół jelita drażliwego.


Rodzaje mobbingu



Można wyróżnić następujące rodzaje mobbingu:
  • mobbing pionowy (bossing) - gdzie przełożony jest prześladowcą, a podwładny ofiarą;
  • mobbing poziomy (staffing) - kiedy mobblerem jest grupa, a ofiarą jest osoba należąca lub zależna od tej grupy (może to być grupa kolegów z wojska, współpracownicy w pracy itp.);
  • mobbing wstępujący - gdy przełożony jest osobą mobbowaną przez podwładnego;
  • mobbing ukośny – osoby mobbująca i mobbowana znajdują się na różnych poziomach;
  • mobbing prosty – osoby mobbująca i mobbowana znajdują się na tym samym poziomie;
  • mobbing czynny - polega na obarczaniu pracownika zbyt dużą odpowiedzialnością i jednocześnie na ograniczaniu mu możliwości podejmowania decyzji;
  • mobbing bierny - ciągłe lekceważenie pracownika objawiające się np. niewydawaniem poleceń.


Taktyki mobbingu



Taktyki mobbingu to m.in.:
  • taktyka upokorzenia:
* nieuzasadniona krytyka;
* zniesławienie;
* wyśmiewanie;
* nieodpowiednie żarty;
* obraźliwe gesty;
* sarkazm;
* publiczne krytykowanie wyglądu.
  • taktyka zastraszenia:
* zakaz robienia przerw pod groźbą utraty pracy;
* groźby ustne;
* używanie wulgaryzmów;
* stosowanie przemocy fizycznej;
* przymusowe zostawanie po godzinach pracy;
* zastraszanie zwolnieniem z pracy;
  • taktyka pomniejszenia kompetencji;
  • taktyka izolacji;
  • taktyka poniżania;
  • taktyka utrudniania wykonywania pracy.


Statystyki



Według statystyk z 2007 roku opartych na badaniach przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych[1] kobiety są bardziej narażone na zjawisko mobbingu (57% kobiet padło ofiarą tego zjawiska w Stanach Zjednoczonych). Mężczyźni z kolei częściej są osobą mobbingującą (60%); jednak kiedy to kobieta jest mobblerem, wówczas jej celem jest zwykle inna kobieta (71%).[2] Okazuje się, że ważnym czynnikiem jest również kolor skóry - osoby czarnoskóre częściej doświadczają mobbingu (46%) w porównaniu z osobami białoskórymi (33,5%). Na ostatnim miejscu znajdują się Azjaci (30,6%).

Aspekty prawne



Według art. 943 § 2. Kodeksu pracy, mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników. Istotnym jest fakt, iż osobą dopuszczającą się mobbingu nie musi być Pracodawca, lecz może to być przełożony lub współpracownik. Zgodnie z art. 943 § 1. K.P. pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi.

Art. 943 §3 K.p. jest podstawą odpowiedzialności pracodawcy, daje pracownikowi możliwość dochodzenia zadośćuczynienia pieniężnego od pracodawcy za utratę zdrowia spowodowaną mobbingiem. Przedstawione zadośćuczynienie nie zostało określone w Kodeksie pracy, dlatego na podstawie art. 300 K.p. stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego (art. 445 K.c. oraz art. 444 K.c.). Dodatkowo, jeżeli mobbing był przyczyną rozwiązania umowy o pracę, pracownikowi przysługuje prawo dochodzenia od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 943 §4. K.p.)

Pojęcie mobbingu jest zasadniczo nowością w polskim prawie pracy. Z tego też względu nie ma wystarczająco jasnych i ugruntowanych powszechną praktyką kryteriów wedle których możliwe byłoby bezsprzeczne rozdzielenie zjawiska mobbingu od takich atrybutów pracodawcy czy przełożonego jak egzekwowanie poleceń, egzekwowanie dyscypliny czy możliwość kształtowania preferowanych postaw i zachowań międzyludzkich w środowisku pracy.

Zobacz też

Bibliografia









ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.