Koszt krańcowy Przekierowano ze strony: MC ang. marginal cost, MC

Koszt krańcowy (koszt marginalny) – Koszt jaki ponosi producent w związku ze zwiększeniem wielkości produkcji danego dobra o jedną jednostkę. Stanowi przyrost kosztów całkowitych związany z produkowaniem dodatkowej jednostki dobra. Przy danej wielkości produkcji danego dobra producent ponosi określone koszty. Jeżeli zwiększy swoją produkcję o jedną jednostkę, wówczas koszty całkowite produkcji zwiększą się. Różnica w wielkości kosztów jakie producent ponosił wcześniej i kosztów jakie ponosi po zwiększeniu produkcji stanowi właśnie koszt krańcowy. Jest to inaczej koszt wyprodukowania dodatkowej jednostki dobra.

Spis treści

Koszt krańcowy w ujęciu matematycznym

Koszt krańcowy jest to wzrost kosztów całkowitych wywołany wzrostem produkcji o jednostkę[1]. Inaczej mówiąc, jest to koszt wyprodukowania kolejnej (dodatkowej) jednostki dobra, wykonaniem danej czynności lub świadczeniem usługi.

MC = ΔTC / ΔQ

gdzie:

Według innej definicji[2], koszt krańcowy to różnica pomiędzy kosztem całkowitym dwóch sąsiednich wielkości produkcji, albo inaczej przyrost kosztu (zmiennego bo stały z definicji się nie zmienia) w przypadku, kiedy produkcja zmieni się o jednostkę.

W ujęciu matematycznym koszt krańcowy można również określić jako pochodną funkcji kosztów całkowitych ze względu na wielkość produkcji.

MC = TC' = dTC / dQ

W takim ujęciu koszty krańcowe wskazują na dynamikę kształtowania się kosztów całkowitych w zależności od wielkości produkcji.

Krzywa kosztu krańcowego

Kształt krzywej kosztu krańcowego wynika bezpośrednio z prawa malejących przychodów.

Początkowo przy zwiększaniu ilości zużywanych zmiennych czynników produkcji, koszt wytworzenia dodatkowych jednostek produkcji jest niższy od kosztu jednostek poprzednich. Koszt krańcowy maleje. Powyżej pewnego poziomu produkcji pojawiają się malejące przychody. Od tego poziomu koszt krańcowy rośnie.

Wytworzenie dodatkowych jednostek produkcji kosztuje coraz więcej, gdyż potrzeba do tego coraz większych ilości zmiennych czynników produkcji.

thumb|Krzywa kosztu krańcowego.

Jak można zaobserwować wykresem kosztów krańcowych jest krzywa, która najpierw maleje, osiąga wielkość minimalną (najmniejszą) a następnie wznosi się ku górze. Dzieje się tak na skutek "prawa nieproporcjonalnych przychodów"[3].

Jeżeli kolejne nakłady czynnika zmiennego dają do pewnego punktu rosnące przyrosty produkcji, a następnie przychody malejące, to koszt wytworzenia tej dodatkowej produkcji zmienia się odwrotnie: najpierw maleje, a później rośnie.

Wzrost kosztu krańcowego powinien prowadzić do zmniejszenia produkcji danego dobra.

Znaczenie ekonomiczne

Koszt krańcowy jest istotną kategorią mikroekonomiczną. Jego wprowadzenie było wynikiem obserwacji ukazującej, że producent ponosi różne koszty w przeliczeniu na jednostkę produkowanego dobra w zależności od wielkości produkcji. Zaobserwowano, że dla typowych procesów gospodarczych koszty krańcowe początkowo maleją wraz ze wzrostem produkcji, aż do osiągnięcia minimum technologicznego. Dalsze zwiększanie produkcji ponad minimum technologiczne będzie pociągało za sobą coraz większe jednostkowe koszty kolejnych przyrostów produkcji i tym samym koszty krańcowe będą rosnąć.

Zgodnie z teorią ekonomii koszt krańcowy nie może być ujemny. Oznacza to, że zwiększenie produkcji nie może pociągać za sobą zmniejszenia kosztów całkowitych.

Dla niektórych rodzajów działalności gospodarczych koszty krańcowe wykazują jednokierunkową dynamikę, tj. wyłącznie spadają wraz ze wzrostem wielkości produkcji. Oznacza to, że koszt każdej kolejnej wyprodukowanej jednostki dobra, jest niższy od kosztu poprzedniej jednostki. Jest to typowa sytuacja dla sektorów w których dominującą rolę w wytwarzaniu wartości dodanej odgrywają koszty stałe i stanowi źródło korzyści skali produkcji.

Uwagi

Pojęcie kosztu krańcowego może być również sformułowane w odniesieniu do konsumenta i oznacza wówczas koszt pozyskania dodatkowej jednostki dobra. Ponieważ jednak konsument nabywa dobra na rynku, to najczęściej koszt każdej jednostki dobra jest dla konsumenta stały i równy cenie dobra danej z rynku. Mogą jednak istnieć wyjątki od tej zasady, zwłaszcza w sytuacji niedoskonałej konkurencji na rynku.

Zobacz też

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.