Koszty pracy Przekierowano ze strony: Labour costs ang. labour costs

Koszty pracy – wszystkie obciążenia ponoszone przez pracodawcę, które są związane z Zatrudnieniem i rozwojem pracowników. Koszty pracy stanowią, zaraz po kosztach materiałów i energii, najważniejszą pozycję spośród kosztów rodzajowych przedsiębiorstw produkcyjnych (w przedsiębiorstwach usługowych mają zwykle najwyższy udział) i wpływają znacząco na konkurencyjność firmy. W warunkach gospodarki rynkowej koszty pracy sięgają 50-70% kosztów produkcji, co stanowi największą kategorię tych kosztów.

Spis treści

Składniki kosztów pracy

Koszty pracy to nie tylko Wynagrodzenie pracownika (brutto), ale także inne obciążenia pozapłacowe, które muszą być regulowane przez pracodawcę, takie jak np. połowa wartości składek na ubezpieczenia rentowe czy emerytalne. Procentowy udział tych dodatkowych obciążeń w całkowitych kosztach pracy nazywa się klinem podatkowym.

Podstawowymi składnikami kosztów pracy są wydatki na:

Wyżej wymienione składniki kosztów pracy często grupuje się według kryterium ich związku z potrzebami firmy lub z potrzebami pracowników. Zatem w kosztach pracy można wyróżnić takie grupy kosztów jak:
  • wynagrodzenia i świadczenia bezpośrednie dla pracowników - koszty szeroko rozumianych wynagrodzeń pracowników,
  • świadczenia pośrednie dla pracowników i ich rodzin - ubezpieczenia społeczne, bezpieczeństwo i higienę pracy, niektóre świadczenia socjalne, organizowanie przez firmę opieki lekarskiej, utrzymywanie zakładowych hoteli, stołówek, szkół, przedszkoli, domów wczasowych, bibliotek, świetlic itp.,
  • koszty zarządzania personelem firmy - wydatki ponoszone na analizę stanowisk pracy, rekrutację i selekcję kandydatów do zatrudnienia, szkolenie personelu i doskonalenie kwalifikacji pracowników, ocenianie pracowników, funkcjonowanie działu personalnego.


Koszty pracy w ujęciu matematycznym

Koszty pracy można wyrazić w relacji do wartości produkcji. Nazywamy je wtedy jednostkowymi kosztami pracy. Konieczny do wytworzenia jednostki produkcji koszt pracy można określić jako relację kosztu pracy do wydajności pracy:

JKP = (W x L) / Q = W / (Q / L)

gdzie:
  • JKP - jednostkowy koszt pracy,
  • W - wynagrodzenie (ang. Wage),
  • L - liczba zatrudnionych (ang. Labour),
  • Q - wielkość produkcji (ang. Quantity).


Z powyższego równania wynika też, że jednostkowy koszt pracy jest równy udziałowi wszystkich kosztów pracy w produkcji.

Koszty pracy w ujęciu ekonomicznym i społecznym

Koszty pracy możemy rozpatrywać również w aspekcie ekonomicznym oraz społecznym. Społeczne koszty pracy interpretować należy jako całkowity nakład ponoszony na przygotowanie, rozwój i wykorzystanie potencjału pracy w gospodarce.

Koszty te obejmują całość nakładów dotyczących zatrudnienia, przygotowania do pracy zawodowej oraz nakładów na potrzeby ludności w wieku produkcyjnym. Dotyczą one nakładów w skali makroekonomicznej ponoszonych na rozwój zasobów ludzkich w kraju, a wykorzystywane są na poziomie mikroekonomicznym w przedsiębiorstwach.

Brak jednoznacznej interpretacji kosztów pracy spowodowany jest głównie wielością ich składników oraz silnymi związkami kosztów pracy ze sferą społeczną. Znaczna liczba składników kosztów pracy ma swoją genezę nie tylko poza stanowiskiem i miejscem pracy, ale nawet poza osobą pracownika. Mogą się one wiązać z jego rodziną, jak również sytuacjami życiowymi nie związanymi z pracą, których skutki jednak odnoszą się do pracownika.

Przy tym podejściu, do kosztów pracy zaliczyć należy:
  • płace i inne świadczenia związane z zatrudnieniem pracowników,
  • narzuty na wynagrodzenia (w Polsce składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych),
  • odpisy związane z zakładowym funduszem świadczeń socjalnych,
  • wynagrodzenia chorobowe oraz dodatki do zasiłków chorobowych,
  • świadczenia związane z wypadkami przy pracy,
  • koszty absencji pracowniczych poza chorobą, macierzyństwem itp. - usankcjonowanych prawnie, czyli np. urlop wypoczynkowy, szkoleniowy czy okolicznościowy,
  • zasiłki, wynagrodzenia, świadczenia i dodatki finansowane przez ZUS,
  • koszty obsługi rozliczeń związanych z Państwowym i Zakładowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
  • koszty obsługi rozliczeń z tytułu refundacji kosztów organizacji miejsc pracy oraz wypłacanych wynagrodzeń ze środków urzędów pracy,
  • koszty utrzymania działów zajmujących się obsługą spraw pracowniczych,
  • koszty przygotowania dokumentacji dotyczącej zatrudnienia,
  • koszty prowadzenia archiwów akt pracowniczych.


Bezpośredni związek niektórych nakładów ponoszonych przez przedsiębiorstwo na aktywizowanie produkcyjne z rozwojem własnych zasobów pracy (zatrudnionych), jak również społecznych nakładów na rozwój i utrzymanie zasobów ludzkich, skłaniają do definiowania kosztów pracy sensu largo oraz sensu stricto:
  • koszty pracy sensu largo - pełne koszty pracy przedsiębiorstwa, obejmujące zarówno nakłady odnoszone w ciężar kosztów własnych, jak też pokrywane z zysku lub dotacji,
  • koszty pracy sensu stricto - obejmują nakłady i koszty związane z zatrudnieniem pracowników; stanowią element ewidencji księgowej kosztów własnych.


Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.