Kwestionariusz

Kwestionariusz - jedno z narzędzi badawczych, stanowiące zbiór pytań zapisanych w określony sposób w celu uzyskania żądanych odpowiedzi. Kwestionariusz jest podstawowym instrumentem pomiarowym w badaniach marketingowych.

Spis treści

Zawartość kwestionariusza

Kwestionariusz składa się z:
  1. Wstępu:
    • tematu badania;
    • informacji o instytucji prowadzącej badania;
    • wyjaśnienia celu badania dla respondenta;
    • zachęty do wypełnienia kwestionariusza (dotyczy tylko ankiety) i udzielenia wyczerpujących i prawdziwych odpowiedzi;
    • pytań rekrutacyjnych;
    • instrukcji wypełniania kwestionariusza.
  2. Pytań,
  3. Metryczki.


Rodzaje

  • kwestionariusz ankiety - przekazywany respondentowi do uzupełnienia
  • kwestionariusz wywiadu - służy ankieterowi jako plan zadawanych pytań i jest przez niego uzupełniany. Zależnie od zaleceń metodologicznych możliwa jest większa, lub mniejsza ingerencja ankietera w treść prezentowanych pytań.


Konstruowanie scenariusza

Przed konstruowaniem kwestionariusza należy wziąć pod uwagę takie czynniki jak:
  • temat badania - tzn. co i jakie zjawiska będą przedmiotem badania;
  • cel badania - tzn. wyjaśnienie, po co chcemy badać dane zjawisko, co chcemy osiągnąć;
  • zakres badania;
  • sposób doboru próby badawczej;
  • forma pomiaru - tzn. w jaki sposób będziemy mierzyć poziom badanych zjawisk (skala, mierniki, itp.);
  • hipotezy, które poddajemy weryfikacji.


Następnie należy wyjść od zestawu pytań, na które chcemy uzyskać odpowiedzi, a później:
  • sformułować hipotezy badawcze;
  • wybrać metodę badawczą (także kwestionariusz ankiety);
  • skonstruować narzędzia;
  • przeprowadzić sondaż w celu sprawdzenia i weryfikacji narzędzi badawczych;
  • zweryfikować narzędzia;
  • przeprowadzić właściwe badanie;
  • opracować wyniki badań statystycznie i merytorycznie;
  • dokonać weryfikacji hipotez sformułowanych na początku;
  • sformułować wnioski z określoną pewnością;
  • podjąć ocenę i decyzję o ewentualnym badaniu porównawczym.


Schemat budowyKwestionariusz należy przygotować według następującego schematu:
  • określenie celu i problemu badawczego;
  • opracowanie wstępnej listy pytań;
  • wstępne skalowanie odpowiedzi;
  • wstępna weryfikacja;
  • przygotowanie próbnego kwestionariusza;
  • przeprowadzenie próbnego pomiaru i wprowadzenie modyfikacji;
  • przygotowanie ostatecznej wersji kwestionariusza.


WskazówkiWskazówki dotyczące konstruowania kwestionariusza:
  • układ pytań musi tworzyć logiczny ciąg (bloki tematyczne);
  • należy przechodzić od pytań ogólnych do szczegółowych;
  • trudne pytania należy umieścić w środku kwestionariusza, a te wymagające mniej zastanowienia na początku i na końcu;
  • pytania nie mogą się powtarzać (z wyjątkiem tych, które są pytaniami kontrolnymi);
  • pytania muszą wynikać z podjętej problematyki badawczej i zasad budowy kwestionariusza;
  • pytania powinny być przystępne i zrozumiałe dla każdego respondenta;
  • znaczenie pytania musi być takie samo dla pytającego i respondenta;
  • każde pytanie może się odnosić tylko do jednego zagadnienia;
  • pytania muszą być neutralne – nie mogą sugerować odpowiedzi;
  • pytania muszą być jednoznaczne;
  • pytania muszą dawać możliwość udzielenia wyczerpującej odpowiedzi;
  • nie można umieszczać pytań, które mogą stwarzać możliwość do udzielenia nieszczerych odpowiedzi;
  • należy unikać pytań drażliwych i na tematy osobiste;
  • najważniejsze przy opracowaniu kwestionariusza jest umieszczenie dokładnej instrukcji udzielania odpowiedzi.


Prawidłowo zbudowany kwestionariuszKwestionariusz stanowi niezwykle istotny element z punktu widzenia powiązania procesu badania marketingowego z procesem podejmowania decyzji. Z tego powodu szczególnie ważne jest, aby pytania w kwestionariuszu uwzględniały rodzaj potrzebnych informacji. Przygotowanie dokładnego procesu badania marketingowego w znacznym stopniu upraszcza opracowanie kwestionariusza. Przygotowanie nieodpowiedniego kwestionariusza utrudnia zweryfikowanie uzyskanych informacji oraz powoduje wzrost kosztów całego badania. W celu uniknięcia takiej sytuacji, kwestionariusz ankietowy powinien zawierać:
  • instrukcję dla respondenta;
  • dokładnie wyskalowane odpowiedzi;
  • czytelny i prawidłowy układ i kolejność pytań;
  • proste i jednoznaczne pytania.
Prawidłowo przygotowany kwestionariusz w istotny sposób wpływa na jakość przeprowadzonego badania, a tym samym jakość decyzji i działań podjętych na podstawie uzyskanych wyników.

Najczęstsze błędyDo najczęstszych błędów popełnianych podczas konstruowania kwestionariusza można zaliczyć:
  • fałszywe założenie znawstwa;
  • pytania wzajemnie sprzeczne;
  • pytania sugerujące;
  • pytania niejednoznaczne;
  • niedostosowane (np. kulturowo).


Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.