Koszt psychiczny pracy

koszt psychiczny uczestnictwa w danej organizacji

Koszt psychiczny pracy - energia psychiczna wydatkowana w trakcie pełnienia roli organizacyjnej.

Na rolę organizacyjną składają się:
  • zachowania wymuszone umową o pracę, przepisami i poleceniami kierowniczymi (czyli zachowania formalne);
  • inicjatywa własna, zmierzająca do usprawnień, innowacji, poprawy jakości, wydajności itp.


Im więcej energii psychicznej pochłaniają zachowania formalne, tym mniej jej zostaje na przejawianie inicjatywy.

Spis treści

Koszt psychiczny pracy, a sytuacje frustracyjne



Sytuacje frustracyjne w pracy zwiększają psychiczny koszt pracy. Frustracja pochłania energię psychiczną i powoduje, że na pełnienie roli organizacyjnej może być przeznaczona mniejsza ilość energii. Oznacza to, że pracownik ponoszący duży psychiczny koszt pracy będzie się ograniczał do tego, co konieczne (czyli do zachowań formalnych) i będzie unikał przejawiania inicjatywy.

Badania



W badaniach nad ludnością aktywną zawodowo, 13 polskich miast wyselekcjonowano osoby, które nigdy nie doświadczyły negatywnych doznań związanych z brakiem nagród za innowacje i usprawnienia. Osoby te nie miały powodu, żeby twierdzić, że kierownicy nie wynagradzają pracowników za usprawnienia i inicjatywę. Okazało się jednak, że osoby ponoszące duży psychiczny koszt pracy częściej od pozostałych były skłonne twierdzić, że kierownicy na pewno nie wynagrodzą za inicjatywę. Koszt psychiczny jest ważniejszy dla sposobu postrzegania zachowań kierowniczych niż przeszłe doświadczenia danego pracownika.

Inne badania, zrealizowane w 14 przedsiębiorstwach, pokazały przeciętny koszt psychiczny ponoszony przez pracowników poszczególnych przedsiębiorstw. W tych przedsiębiorstwach, w których przeciętny psychiczny koszt pracy był duży, dominowały opinie, że stosunek kierowników i kolegów do racjonalizatorów i innowatorów jest niechętny lub wrogi. Okazało się też, że w ramach tych samych przedsiębiorstw, a nawet wewnątrz zespołów pracowniczych, różnice w ponoszonym psychicznym koszcie pracy wiążą się z odmiennym postrzeganiem nastawienia kierowników i kolegów do racjonalizatorów i innowatorów. Pracownicy różniący się poziomem ponoszonego psychicznego kosztu pracy odmiennie postrzegają te same sytuacje organizacyjne. Ci z nich, którzy ponoszą mały koszt psychiczny są bardziej optymistyczni i bardziej aktywni intelektualnie i behawioralnie.

Koszt psychiczny pracy w praktyce



W codziennych sytuacjach organizacyjnych pracownicy ponoszący duży psychiczny koszt pracy postrzegają rzeczywistość w taki sposób, aby móc uzasadnić swoją bierność. Poza tym koszt psychiczny wpływa na organizacje podobnie jak koszt finansowy, tyle, że w innej sferze: wysoki poziom psychicznych kosztów pracy w danym przedsiębiorstwie może prowadzić do tak silnej blokady i oporu przeciwko zmianom, że ich wprowadzenie jest niemożliwe bez znacznej wymiany pracowników i kierowników.

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.