Kasa (rachunkowość) ang. cash book

! Ten artykuł dotyczy kont księgowych. Zobacz też: Kasa (stanowisko).

Kasakonto lub grupa kont księgowych ewidencjonujących stan gotówkowych środków finansowych krajowych i zagranicznych, wykazywanych w Bilansie jednostki w pozycji Inwestycje krótkoterminowe. Za pomocą pieniędzy (banknotów i monet) w przedsiębiorstwach reguluje się rozrachunki dotyczące takich wydatków jak:
  • wynagrodzenia,
  • premie,
  • nagrody dla pracowników,
  • delegacje służbowe,
  • drobne zakupy - materiałów, towarów, usług czy np. paliwa.

Spis treści

Środki pieniężne

Środki pieniężne stanowią element aktywów, czyli kontrolowanych przez jednostkę gospodarczą zasobów majątkowych o wiarygodnie określonej wartości, uzyskanych w wyniku przeszłych zdarzeń, mających spowodować w przyszłości wpływ korzyści ekonomicznych do jednostki[1]. Środki pieniężne są zaliczane do aktywów pieniężnych. Polskie prawo bilansowe nie określa pojęcia środków pieniężnych, natomiast definiuje aktywa pieniężne.

Zgodnie z Ustawą o rachunkowości, aktywa pieniężne to[2]:
  • krajowe środki płatnicze,
  • waluty obce,
  • dewizy,
  • inne aktywa finansowe, w tym w szczególności naliczone odsetki od aktywów finansowych.


Jeżeli aktywa są płatne lub wymagalne w ciągu 3 miesięcy od dnia ich otrzymania, wystawienia, nabycia lub założenia (lokaty), to na potrzeby rachunku przepływów pieniężnych zalicza się je do środków pieniężnych, chyba że ujmuje się je w przepływach z działalności inwestycyjnej.

Wycena środków pieniężnych

Środki pieniężne, wyrażane w walucie polskiej, należy wykazywać w wartości nominalnej, zarówno w ciągu roku, jak i na dzień bilansowy. Operacje związane z zakupem walut, wyrażane w walutach obcych, są ujmowane w księgach na dzień przeprowadzenia operacji, w wysokości odpowiadającej kursowi kupna stosowanemu przez przeprowadzający operację bank. Sprzedaż walut obcych jest przeliczana odpowiednio po kursie sprzedaży stosowanym przez bank.

Środki pieniężne, które są wyrażone w walucie obcej, należy wyceniać według kursu średniego danej waluty, ustalonego przez NBP.

Ewidencja

Przedsiębiorstwa muszą również prowadzić księgi pomocnicze, zwłaszcza dla operacji gotówkowych, kiedy prowadzona jest kasa. Konta tych ksiąg powinny obejmować zapisy, których zadaniem jest uszczegółowienie i uzupełnienie zapisów kont księgi głównej. Funkcje ksiąg pomocniczych dla specjalnego konta księgi głównej o numerze 101 - "Kasa", pełnią najczęściej raporty kasowe. Wpisuje się w nich dowody księgowe obrotu gotówkowego, które dotyczą wpłat i wypłat środków.

Księgi rachunkowe są prowadzone na bieżąco. Wszystkie wpłaty i wypłaty powinny być ujmowane w dniu ich dokonania.

Konto 101

Kasa, czyli konto 101, służy do ewidencji krajowej i zagranicznej gotówki, która znajduje się w kasach jednostki.

Na stronie Winien tego konta są ujmowane wpływy gotówki i nadwyżki kasowe, natomiast na stronie Ma ujmuje się rozchody gotówki, a także niedobory kasowe. Wartość tego konta jest korygowana o różnice kursowe, w przypadku posiadania gotówki w walucie obcej.

  • podjęcia gotówki z rachunku bankowego,
  • wpływów środków pieniężnych w drodze,
  • wpłat dokonywanych przez odbiorców,
  • wpłat należności przypisanych z tytułu dochodów budżetowych,
  • otrzymanych przedpłat na poczet przyszłych dostaw lub usług,
  • sprzedaży materiałów i towarów za gotówkę,
  • wpłat dokonanych przez kasjerów za niedobory i szkody w kasie,
  • spłat pożyczek z zakładowego funduszu socjalnego,
  • wpływów z tytułu wykupu czeków lub weksli obcych,
  • dodatnich różnic kursowych.
| valign=top | 1. Rozchody gotówki z tytułu:
  • wypłaty gotówki na rachunki bankowe,
  • zwrotów gotówki pracownikom z tytułu rozliczonych zakupów,
  • wypłaty pracownikom wynagrodzeń, zasiłków i świadczeń z ZUS,
  • ujemnych różnic kursowych.
|-
101 - KASA
Na stronie Wn konta 101 ujmuje się: Na stronie Ma konta 101 ujmuje się:
1. Wpływy gotówki z tytułu: 2. Nadwyżki kursowe 2. Niedobory kasowe
Źródło: Dorota Adamek-Hyska, Ewidencja środków pieniężnych w kasie, Rachunkowość Budżetowa nr 8 z dnia 2008-04-15 na ksiegowosc.infor.pl.

Jeżeli w jednostce często występują obroty walutami zagranicznymi, warto wtedy utworzyć odrębne konto, np. 102 - "Kasa walutowa". Powinny na nim obowiązywać takie same zasady ewidencji, jak w przypadku konta 101. Zagraniczne środki przechowywane w kasie są ujmowane w wartości nominalnej według według kursu z dnia zakupu, stosowanego przez obsługujący przedsiębiorstwo bank. Na koncie należy dokonać podziału według poszczególnych walut obcych.

Wartość tych środków jest korygowana na koniec każdego kwartału, uwzględniając wyliczone różnice kursowe[3].

Ewidencja szczegółowa konta 101 powinna umożliwiać ustalenie takich pozycji jak:
  • stan gotówki w walucie polskiej i w jednostkach budżetowych, w podziale na rachunki bankowe (rachunki z których pobrano gotówkę i na które została lub będzie odprowadzona),
  • stan gotówki w walucie zagranicznej, wyrażony w walucie obcej i polskiej, w podziale na poszczególne waluty obce,
  • wartość gotówki, która została powierzona osobom za nią odpowiedzialnym.

Środki pieniężne w drodze

Szczególną kategorię środków pieniężnych stanowią w ewidencji środki pieniężne w drodze. Są to środki pieniężne, które znajdują się między kasą, a rachunkami bankowymi lub odwrotnie.

W przypadku podjęcia środków z banku do kasy jest to dokumentowane za pomocą wyciągu bankowego wskazującego na rozchód z rachunku bieżącego. Natomiast przyjęcie środków do kasy jest dokumentowane poprzez dowód wpłaty.

Do ewidencji tego typu środków służy konto 140, czyli "krótkoterminowe papiery wartościowe i inne środki pieniężne". Po stronie Winien tego konta są ujmowane zwiększenia stanu środków w drodze, natomiast po stronie Ma - ich zmniejszenia. Konto 140 może też wykazywać saldo Winien, oznaczające stan środków w drodze.

Na koncie tym można dokonywać ewidencji środków pieniężnych w drodze na dwa sposoby. Można ewidencjonować środki na bieżąco albo na przełomie okresów sprawozdawczych. Należy jednak pamiętać, że w przypadku rozliczeń na linii kasa - bank, taka ewidencja jest możliwa tylko wtedy, gdy codziennie sporządza się raport kasowy.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.