ISO 9000 - seria norm Przekierowano ze strony: ISO 9000 seria norm ang. quality management systems

ISO 9000
Seria norm
Zarządzanie jakością
Logo ISO/IEC
WłaścicielISO/IEC
RozpowszechnianieISO
CertyfikacjaISO
Podstawowy schemat

Oficjalna strona internetowa


ISO 9000 - standardy z grupy ISO 9000 reprezentują zbiór wytycznych zarządzania, których celem jest zapewnienie, że wymagania klienta są spełnione (organizacja dostarcza wyrób lub usługę zgodnie z oczekiwaniami klienta). Zastosowane normatywne podejście do tematyki jakości niesie w sobie równocześnie cechę uniwersalności. Wynika ona bezpośrednio z pojęcia jakości, które związane jest z systemem zarządzania każdą organizacją, przez co nie koncentruje się na wybranej branży. Zastosowanie takiej uniwersalnej konstrukcji możliwe jest zatem w odniesieniu do organizacji każdego typu, w tym również do jednostek świadczących usługi czy Organizacji non-profit. Takie rozwiązania od szeregu lat stosowane są w Unii Europejskiej, a więc są dla nas obowiązującym standardem.

Spis treści

Historia

Historia standardów zarządzania jakością

Rozwój norm z zakresu zarządzania jakością przed opracowaniem ISO 9000:
  • 1900 - Inspekcja wyrobu (brakarze)
  • 1930 - Kontrola statystyczna - opracowana przez Sherwart-a
  • 1959 - Departament Obrony USA wydał normę MIL-Q-9858
  • 1962 - NASA wydała Quality System Requirements dla swoich dostawców
  • 1968 - NATO przyjeło AQAP (Allied Quality Assurance Procedures)
  • 1970 - Pierwsze przepisy dot. systemów jakości - Atomic Energy Commission
  • 1971 - ANSI-N45-2 "Quality Assurance Program Requirements for Nuclear Power Plants"
  • 1971 - BS 9000 - zalecenia dla przemysłu elektronicznego we Wielkiej Brytanii
  • 1974 - BS 5179 - Guidelines for Quality Assurance (Wielka Brytania)
  • 1979 - BS 5750 - oparta o BS5179 i wymagania Ministerstwa Obrony (MoD) Wielkiej Brytanii

Historia norm z serii ISO 9000

  • 1987 - Pierwsze wydanie norm, głównie oparte o BS5750
  • 1994 - Drugie wydanie norm
  • 1996 - Normy z serii ISO 9000 wydane w Polsce - PN-ISO 9000:1996
  • 2000 - Trzecie wydanie oparte o tzw. "podejście procesowe"
  • 2005 - Aktualizacja normy ISO 9000 (Podstawy i terminologia) - wersja anglojęzyczna
  • 2006 - Wydanie polskiej wersji językowej normy ISO 9000 - oznaczenie PN-EN 9000:2006
  • 2008 - Aktualizacja normy ISO 9001 (Systemy zarządzania jakością. Wymagania) - wersja anglojęzyczna
  • 2009 - Wydanie polskiej wersji językowej normy ISO 9001 - oznaczenie PN-EN 9001:2009


Opis

Normy ISO serii 9000 są międzynarodowymi normami opracowanymi przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną ISO, poświęconymi systemowi zapewnienia jakości i wyróżniają się tym, że nie koncentrują się bezpośrednio na jakości wyrobu, a na jakości procesów towarzyszących jego powstawaniu. Normy te nie zastępują wymagań technicznych dotyczących wyrobów. Zadaniem norm jest stworzenie skutecznego sposobu zarządzania, pozwalającego na stabilną jakość wyrobu. Normy określają, które z obszarów powinny być uwzględnione w skutecznym zarządzaniu jakością.Efektywne wdrożenie wymagań normy ISO 9001 jest podstawą do uzyskania certyfikatu, a praktyka wskazuje, że wiąże się z tym szereg korzyści.

Korzyści wewnętrzne:
  • poprawa samokontroli wśród załogi,
  • wzrost odpowiedzialności za jakość wyrobu,
  • wzrost odpowiedzialności za jakość pracy,
  • poprawa organizacji pracy,
  • ustabilizowanie procesów,
  • zmniejszenie zbędnego zużycia surowców, materiałów, energii i czasu przeznaczanych wcześniej na korygowanie niezgodności,
  • prorynkową reorientację przedsiębiorstwa,
  • zmniejszenie kosztów produkcji,
  • ukierunkowanie nadzoru nad jakością w stronę redukowania, eliminowania i zapobiegania niezgodnościom,
  • większa kontrola.


Korzyści zewnętrzne:
  • poprawa konkurencyjności przedsiębiorstwa,
  • poprawa wizerunku firmy.
  • korzystniejsza pozycja i zdobycie atutów podczas negocjacji handlowych,
  • większa szansa na zdobycie nowych i utrzymanie dotychczasowych klientów,
  • szansa na osiągnięcie maksymalnej skuteczności w spełnianiu oczekiwań klienta,
  • większą szansę zdobycia Polskiej Nagrody Jakości,
  • lepsza relacja z instytucjami ubezpieczeniowymi i bankowymi.


Normy ISO 9000 mają bardzo ogólny i uniwersalny charakter. Nie odnoszą się do żadnej konkretnej branży czy specjalności ani, do żadnego konkretnego wyrobu. Są stosowane przez przedsiębiorstwa produkcyjne, usługowe, przez organizacje nastawione na zysk, ale także przez organizacje typu non-profit (np. urzędy administracji publicznej, publiczne szkoły wyższe).

Filozofia norm ISO serii 9000 sprowadza się do tego, że wszystkie działania mające wpływ na jakość wyrobu powinny być zaplanowane, systematyczne, udokumentowane i nadzorowane, a przedsiębiorstwo powinno dostarczyć dowodów, że wszystko odbywa się zgodnie z wymaganiami opisanymi w normie oraz z wymaganiami klientów.

15 grudnia 2000 nastąpiła aktualizacja rodziny norm ISO 9000. Zmiana tytułu normy z systemów zapewnienia jakości, na systemy zarządzania jakością wskazuje, że system powinien obejmować wszystkie obszary zarządzania w organizacji proponując w tym celu dodatkowe narzędzia:
  • politykę i cele (dla wyrobów, procesów i komórek organizacyjnych;
  • podejście procesowe do organizacji;
  • konieczność dokonywania pomiarów , analiz ich wyników i doskonalenia organizacji i wyrobów;
  • docenienie roli klienta nakazując określanie jego potrzeb, ustanowienie efektywnego systemu komunikacji i ocenę satysfakcji.


Rodzina norm ISO serii 9000 składa się z trzech głównych norm podstawowych:
  • ISO 9000:2005 ang Quality management system – Fundamentals and vocabulary : polski odpowiednik: PN-EN ISO 9000:2006(U) System zarządzania jakością – Podstawy i terminologia
  • ISO 9001:2008 ang Quality management systems – Requirements : polski odpowiednik: PN-EN ISO 9001:2009 System zarządzania jakością - Wymagania
  • ISO 9004:2009 ang Quality management systems - Guidelines for performance improvements : polski odpowiednik: PN-EN ISO 9004:2010 Systemy zarządzania jakością - Wytyczne doskonalenia


oraz szeregu dodatkowych standardów i raportów technicznych, które dotyczą wybranych elementów zarządzania organizacją. Przykładowo:
  • ISO-19011 - ang Guidelines on Quality and/or Environmental Management Systems Auditing : polski odpowiednik: PN-EN ISO 19011:2003 Wytyczne dotyczące audytowania systemów zarządzania jakością i/lub zarządzania środowiskowego
  • ISO/TR 10013 - Wytyczne dotyczące dokumentacji systemu zarządzania jakością
  • ISO/TR 10017 - Wytyczne dotyczące technik statystycznych odnoszące się do ISO 9001:2000

ISO 9000



ISO 9000 opisuje podstawy systemu zarządzania jakością oraz stosowaną terminologię. Omówiony jest model systemu zarządzania wraz z podstawowymi elementami i zasadami jakimi powinna się kierować organizacja.

ISO 9001

ISO 9001 określa wymagania jakie musi spełniać organizacja. Wymagania te są pogrupowane w odpowiednie działy zgodnie z modelem funkcjonowania organizacji. Jednocześnie norma ta pozwala na stosowanie "wyłączeń" wybranych elementów z punktu 7 normy (np. procesu projektowania wyrobów) z zakresu certyfikacji jeżeli ma to odpowiednie uzasadnienie.

Organizacja może otrzymać certyfikat potwierdzający zgodność z wymaganiami tejże normy, po pozytywnym przejściu auditu certyfikującego wykonanego przez niezależną firmę zewnętrzną.

ISO 9004

ISO 9004 zawiera wytyczne dotyczące dalszego doskonalenia organizacji w poszczególnych aspektach istniejącego systemu zarządzania. Każdy paragraf z ISO 9001 jest w tej normie ujęty i dodatkowo rozwinięty, tak aby użytkownik mógł zrozumieć jak dany punkt normy ISO 9001 doskonalić.

Norma ta nie jest podstawą do certyfikacji (nie certyfikuje się organizacji na zgodność z ISO-9004).

ISO 9004 jest zalecana dla tych organizacji, które chcą doskonalić swój system ponad wymogi ISO 9001 (np. pod kątem skuteczności i efektywności).

Osiem zasad zarządzania

ISO 9000 zaleca aby kierowanie organizacją opierało się o systematyczne i przejrzyste zasady. Określono osiem głównych zasad zarządzania jakością, które kierownictwo może wykorzystywać do kierowania organizacją i poprawy jej funkcjonowania.

1. Orientacja na klienta

Organizacja jest zależna od swoich Klientów, dlatego bardzo ważne jest aby rozpoznawać i spełniać potrzeby Klientów a nawet starać się te wymagania przekraczać. Tylko wtedy organizacja może poprawnie funkcjonować i wzrastać.

2. Przywództwo

Kierownictwo ustala jasne cele i kierunek działania organizacji. Aby cele były realizowane Kierownictwo dba o właściwą atmosferę, zapewnia odpowiednie zasoby i swoim przykładem motywuje pracowników.

3. Zaangażowanie ludzi

Pracownicy poprzez możliwość zwiększania swoich kompetencji, wiedzy i doświadczenia czują się odpowiedzialni za swoje działania. Dzielą się wiedzą i doświadczeniem, czym przyczyniają się do ciągłego doskonalenia.

4. Podejście procesowe

Zarządzanie poprzez podejście procesowe pozwala na rozpoznawanie obszarów wzajemnych zależności między procesami, jasne zasady monitorowania i oceny procesów. Pozwala to na efektywne i skuteczne realizowanie celów.

5. Podejście systemowe do zarządzania

System składający się z powiązanych ze sobą procesów, celów i metod monitorowania wraz z regularnym przeglądem skuteczności (realizacji celów) pozwala tak stabilny rozwój i doskonalenie organizacji.

6. Ciągłe doskonalenie

Stały cel firmy - ciągłe doskonalenie - pozwalający na konkurencyjność na rynku.

7. Podejmowanie decyzji na podstawie faktów

Skuteczne i sprawne decyzje powstają na podstawie analizy danych zebranych z poszczególnych procesów. To pozwala na zmniejszenie ryzyka podjęcia błędnych decyzji.

8. Wzajemnie korzystne relacje z dostawcami

Korzystne relacje z Dostawcami pozwalają na elastyczną i szybką reakcje na zmiany na rynku, optymalizacje kosztów i zasobów i przez to zwiększenie zadowolenia Klienta.

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • A. Iwasiewicz: Zarządzanie jakością, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999
  • R. Karaszewski: TQM - teoria i praktyka, Dom Organizatora, Toruń 2001
  • S. Wawak: Analiza i doskonalenie systemów zarządzania jakością w urzędach gminnych, pr. doktorska, AE Kraków 2007
  • T. Wawak: System jakości ISO 9000, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków 1996
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.