Hałas ang. noise

Hałas – dźwięki zazwyczaj o nadmiernym natężeniu, które odbierane są jako niepożądane, nieprzyjemne, uciążliwe lub szkodliwe. Mają one wpływ zarówno na narząd słuchu, jak i inne zmysły i elementy organizmu człowieka.

Ze względu na zakres częstotliwości rozróżnia się:

  • hałas infradźwiękowy, w którego widmie występują składowe o częstotliwościach infradźwiękowych od 2 do 16 Hz i częstotliwościach słyszalnych do 50 Hz,


  • hałas słyszalny, w którego widmie występują składowe o częstotliwościach słyszalnych od 16 do 16 000 Hz,


  • hałas ultradźwiękowy, w którego widmie występują składowe o wysokich częstotliwościach słyszalnych i niskich ultradźwiękowych – od 10 do 100 kHz"[1].

Spis treści

Szkodliwość hałasu dla zdrowia

Hałas działa na receptor słuchu, stwarzając niebezpieczeństwo uszkodzenia ucha wewnętrznego i ewentualnie błony bębenkowej oraz na układ nerwowy, utrudniając skupienie uwagi, drażniąc system wegetatywny, wprowadzając nadmierne pobudzenie lub wywołując apatie i przygnębienie oraz utrudniając sprawny przebieg czynności psychomotorycznych. Należy zatem hałas uznać za jeden z najbardziej uciążliwych czynników materialnego środowiska pracy. Ponadto znacznie trudniejsza jest ochrona przed hałasem niż np. nadmiernie silnym światłem.

Skutki hałasu dla organizmu[2]:
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia pracy żołądka,
  • wzrost wydzielania adrenaliny,
  • wrzody żołądka,
  • przyspieszenie procesu starzenia
|-
| reakcja organizmu
| niekorzystne zmiany wegetatywne w organizmie
| rozmaite uszkodzenia organiczne i choroby, m.in.| osłabienie i ubytek słuchu
| niebezpieczeństwo mechaniczne uszkodzenia słuchu
| granica bólu


Hałas może być szkodliwy dla zdrowia człowieka, ponieważ jego zbyt duże natężenie może prowadzić do uszkodzenia narządu słuchu. Mniejsze wartości natężenia hałasu, lecz występujące długotrwale lub posiadające nieodpowiednie widmo akustyczne (np. za wysokie, lub za niskie), a także drażniące w inny sposób (np. jednostajne, długotrwałe, przenikliwe, rozpraszające, mające miejsce w nieodpowiednim miejscu lub czasie itd.) mogą wpływać negatywnie na psychikę. Im dokuczliwość dźwięku jest większa i dłuższa (a bodźce akustyczne odbierane są przez ucho nawet w czasie snu), tym poważniejsze są konsekwencje: od zdenerwowania, poprzez agresywność, po depresje i zaburzenia psychiczne. U dzieci długotrwały hałas powoduje zaburzenia rozwoju umysłowego[3]. Z niebezpieczeństwa hałasu dla ludzkiego zdrowia zdano sobie sprawę bardzo wcześnie.

Dopuszczalne natężenia w miejscu pracy



Wykaz wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy znajduje się w załączniku 2. do Rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 29 listopada 2002 roku w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. nr 217, poz. 1883). Odróżnia ono hałas, od hałasu infradźwiękowego i hałasu ultradźwiękowego.

Powyższe rozporządzenie zakłada, iż "poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie może przekraczać 85 dB, a odpowiadająca mu ekspozycja dzienna nie może przekraczać wartości 3,64 x 103 Pa2 x s lub poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia pracy nie może przekraczać wartości 85 dB, a odpowiadająca mu ekspozycja tygodniowa nie może przekraczać wartości 18,2 x 103 Pa2 x s."

Gdy nie ma możliwości zmiany poziomu hałasu poniżej tych wartości, pracownicy mają obowiązek stosować ochronniki słuchu odpowiednie do danej wielkości hałasu. Natomiast strefy pracy wymagające stosowania ochronników słuchu powinny być oznakowane i odgrodzone, a dostęp do nich ograniczony.

Ochrona pracowników przed hałasem



Pracodawca ma obowiązek chronić pracowników przed nadmiernym hałasem. W szczególności powinien on zapewnić:

  • wykorzystywanie procesów technologicznych nie powodujących nadmiernego hałasu,


  • maszyny i innych urządzenia techniczne powodujące możliwie najmniej hałasu, który nie przekroczy dopuszczalnych wartości,


  • rozwiązania obniżające poziom hałasu w procesach pracy.


Jeżeli jednak na danym stanowisku, pomimo zastosowania powyższych punktów, poziom hałasu przekracza dopuszczalne normy, Pracodawca ma obowiązek ustalić przyczyny zbyt dużego hałasu oraz opracować i zastosować programy zmniejszające narażenie pracowników na hałas. Jego zadaniem jest również zaopatrzenie pracowników w indywidualne ochrony słuchu, dobrane do ich do cech indywidualnych oraz wielkości hałasu. Pracodawca powinien ograniczyć czas ekspozycji na hałas (np. stosowanie przerw w pracy) oraz oznakować strefy zagrożone hałasem. Gdy jest to uzasadnione ze względu na stopień zagrożenia oraz możliwe, należy ograniczyć dostęp do tych stref poprzez ich odgrodzenie[4].

Techniczne środki ograniczania hałasu



  • zmiana hałaśliwego procesu technologicznego na mniej hałaśliwy,


  • mechanizacja i automatyzacja procesów technologicznych,


  • konstruowanie i stosowanie cichobieżnych maszyn, urządzeń i narzędzi,


  • poprawne pod względem akustycznym rozplanowanie zakładu i zagospodarowanie pomieszczeń,


  • tłumiki akustyczne,


  • obudowy dźwiękochłonno-izolacyjne,


  • ekrany dźwiękochłonno-izoloacyjne,


  • materiały i ustroje dźwiękochłonne,


  • ochronniki słuchu,


  • aktywne metody ograniczania hałasu (redukowanie hałasu dźwiękami z dodatkowych, zewnętrznych źródeł energii.)[5].


Zobacz też

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.