Środek trwały Przekierowano ze strony: Fixed asset ang. fixed asset

Środek trwały – składnik rzeczowych aktywów przedsiębiorstwa, spełniający określone warunki.

Spis treści

Opis

Środki trwałe, jak również środki trwałe w budowie, są zaliczane do rzeczowego majątku trwałego.

Składniki majątku zaliczane do środków trwałych muszą wyróżniać się następującymi cechami:
  • długi czas użytkowania (powyżej 1 roku),
  • postać rzeczowa (w przeciwieństwie do wartości niematerialnych i prawnych),
  • zdatność do użytku (używany na potrzeby przedsiębiorstwa lub oddany do używania innym jednostkom na podstawie najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze).


Do środków trwałych zaliczamy:
  • nieruchomości - w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu, budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkaniowego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,
  • maszyny i urządzenia,
  • środki Transportu,
  • ulepszenia w obcych środkach trwałych,
  • inwentarz żywy.


Ewidencja

Środki trwałe, tak samo jak w przypadku wartości niematerialnych i prawnych, należy objąć osobną ewidencją, niezależnie od księgi przychodów i rozchodów. Środek trwały musi być wprowadzony do ewidencji w miesiącu, w którym został przekazany do używania.

Elementy ewidencji

Ewidencja środków trwałych powinna zawierać następujące elementy:
  1. Numer ewidencyjny.
  2. Data nabycia.
  3. Data przyjęcia do używania – zwykle jest ona inna od daty nabycia. Różnice w datach można zaobserwować przede wszystkim przy składnikach wymagających naprawy, niekompletnych lub niezdatnych do używania w momencie zakupu;
  4. Określenie dokumentu nabycia.
  5. Określenie danego środka trwałego.
  6. Symbol klasyfikacji środków trwałych (patrz sekcja: Klasyfikacja środków trwałych).
  7. Wartość początkowa - ustalana zależnie od metody nabycia: zakup, przyjęcie nieodpłatne, spadek lub darowizna, przyjęcie za odpłatnością (częściową), wytworzenie, przyjęcie na zasadzie wkładu do spółki (więcej w sekcji Wartość początkowa);
  8. Stawka amortyzacyjna.
  9. Kwota odpisu amortyzacyjnego (więcej w sekcji Zużycie).
  10. Zaktualizowana wartość początkowa (w przypadku aktualizacji wyceny).
  11. Zaktualizowana kwota odpisów amortyzacyjnych (w przypadku aktualizacji wyceny).
  12. Wartość ulepszenia zwiększająca wartość początkową - wydatki na Remonty, wydatki z tytułu modernizacji, adaptacji i ulepszenia (także na części składowe lub peryferyjne), których roczna cena nie przekracza 3 500 zł, nie stanowią ulepszenia. Środek trwały uważa się za ulepszony, kiedy suma wydatków poniesionych na przebudowę, rozbudowę, adaptację, rekonstrukcję lub modernizację przekracza 3 500 zł rocznie. Wydatki te muszą też powodować wzrost wartości użytkowej względem wartości z dnia przyjęcia do używania. Pomiar dokonywany jest za pomocą takich wielkości jak:
    • okres użytkowania,
    • zdolność wytwórcza,
    • Jakość produktów uzyskiwanych po ulepszeniu,
    • Koszty eksploatacji;
  13. Data likwidacji (wraz z przyczyną) lub data zbycia (więcej w sekcji Likwidacja i sprzedaż).

Klasyfikacja środków trwałych

W 1999 roku rozporządzeniem Rady Ministrów została wprowadzona Klasyfikacja Środków Trwałych która ma służyć do celów ewidencyjnych, badań statystycznych oraz ustalania stawek odpisów amortyzacyjnych.

Klasyfikacja Środków Trwałych przedstawia się następująco:
  • 0 - grunty
  • 1 - budynki i lokale
  • 2 - obiekty inżynierii lądowej i wodnej
  • 3 - kotły i maszyny energetyczne
  • 4 - maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania
  • 5 - maszyny, urządzenia i aparaty specjalistyczne
  • 6 - urządzenia techniczne
  • 7 - środki transportu
  • 8 - narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie
  • 9 - inwentarz żywy


Wartość początkowa

Wartość początkowa to wartość środka w momencie przyjęcia go do użytkowania. W zależności od stosowanych zasad rachunkowości, stosuje się wiele metod wyceny na tym etapie. Różne standardy określają różne zasady traktowania kosztów związanych z pozyskiwaniem środków trwałych (np. w kwestii wliczania kosztów transportu do wartości środka trwałego). Środki trwałe są ujmowane w księgach w wartościach brutto.

W zależności od źródła pochodzenia, wartość początkowa jest ustalana jako:

  • koszt wykorzystanych w procesie wytwórczym materiałów,
  • wynagrodzenia pracowników - część przypadająca na czas poświęcony wytwarzaniu środka,
  • koszty energii,
  • inne koszty związane bezpośrednio z procesem wytworzenia danego środka.
|-
Źródło pochodzenia Wartość początkowa Objaśnienie
zakup cena nabycia W sytuacji dokonania zakupu środka, jego wartością początkową staje się cena zakupu netto (bez podatków).
wytworzenie koszt wytworzenia W sytuacji wytworzenia środka we własnym zakresie - czyli przy wykorzystaniu własnych materiałów oraz pracowników - wartość początkowa jest równa kosztowi poniesionemu przez przedsiębiorstwo w procesie wytwórczym. Jest to zatem suma takich kosztów jak: wkład (aport) lub darowizna cena sprzedaży Organizacja może otrzymać środek w formie darowizny lub aportu (wniesienia przez właściciela lub współudziałowca środka do spółki, zamiast zwykłej wpłaty na kapitał zakładowy). W takim przypadku cena zakupu nie może być wykorzystana, ponieważ środek ten mógł zostać zakupiony znacznie wcześniej lub mógł być używany, co obniża jego wartość w stosunku do ceny zakupu. W tej sytuacji do ustalenia wartości początkowej wykorzystywana jest cena sprzedaży, czyli wartość rynkowa środka (patrz też sekcja Uwagi).

Kapitalizacja kosztów

Wiele środków trwałych nie jest zdatne do użytku od razu po zakupie. Często muszą być przetransportowane, zamontowane i przystosowane, zanim będą mogły zostać wykorzystane w działalności przedsiębiorstwa. Według większości standardów rachunkowości, wszystkie te koszty powinny być zaliczone do wartości początkowej środka. Najczęściej jest to księgowane na koncie „Środki trwałe w budowie”.

Niektóre standardy, w tym m.in. IFRS (Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej) wymagają, aby wartość środków trwałych, w przypadku których wiadomo, że po czasie użytkowania będzie konieczne poniesienie kosztów demontażu lub innych kosztów związanych z likwidacją, obejmowała również te koszty. Należy zauważyć, że w Polsce Ustawa o Rachunkowości nie dopuszcza kapitalizacji kosztów demontażu środka w wartości początkowej.

Wycena

Pierwotna wartość środka trwałego powinna być korygowana w kolejnych okresach obrachunkowych. Należy tego dokonywać zgodnie ze standardami i polityką rachunkowości przedsiębiorstwa, aby w Bilansie została wykazana wartość jak najbliższa wartości rzeczywistej.

W w trakcie użytkowania przez organizację, środki trwałe zmieniają swoją wartość. Wykorzystywane środki podlegają różnym procesom.

Oto przykłady tych procesów, ich sposobów księgowania i prezentacji:

Proces Sposób prezentacji i księgowania
starzenie i zużywanie amortyzacja (umorzenie) środków trwałych.
niespodziewane zniszczenie lub uszkodzenie odpis z tytułu utraty wartości
utrata wartości z powodu zaprzestania stosowania konkretnej technologii odpis z tytułu utraty wartości
utrata wartości z innych przyczyn skutkujących szybszym spadkiem wartości niż w przypadku naturalnego zużywania się odpis z tytułu utraty wartości
wzrost wartości z powodu wykonania dodatkowych prac ulepszenie środka trwałego
wzrost wartości z powodu inwestycji modernizujących ulepszenie środka trwałego
wzrost wartości z powodu innych działań zwiększających funkcjonalność środka ulepszenie środka trwałego
wzrost lub spadek wartości z powodu zmian cen rynkowych rewaluacja (przeszacowanie)


Zużycie

Zużycie środka trwałego jest odzwierciedlane przez amortyzację lub umorzenie.

Amortyzacja

Wartość, którą środki trwałe przenoszą na usługi, albo produkty gotowe, które dzięki tym środkom powstają nazywamy amortyzacja środków trwałych. Amortyzacja jest kosztem przedsiębiorstwa rozliczanym co miesiąc. Wysokość odpisów amortyzacyjnych uzależniona jest od planowanego okresu użytkowania środka trwałego, wartości początkowej i przyjętej metody amortyzacji. Dlatego też wyróżniamy dwie wartości środków trwałych: wartość początkową (wartość brutto), która jest równa cenie nabycia gotowego środka trwałego i wartość bieżącą (wartość netto), równą wartości początkowej pomniejszonej o umorzenie środka trwałego.

Więcej o amortyzacji w artykule Amortyzacja.

Umorzenie

Zmniejszenie wartości początkowej środków trwałych w wyniku ich stopniowego zużywania się nazywamy umorzeniem środków trwałych. Umorzenie to wartość dotychczas zamortyzowanej części środka trwałego.

Poprzez umorzenie koryguje się wartość środka trwałego, doprowadzając ją do wartości netto. Wartość umorzenia za dany okres (np. kilku lat) jest sumą dokonanych odpisów amortyzacyjnych w poszczególnych podokresach. Wartość początkowa dobra kapitałowego, pomniejszona o wielkość jego dotychczasowego umorzenia, stanowi wartość netto wykazywaną w bilansie jednostki.

Likwidacja i sprzedaż

Jeżeli środek trwały przestał być wykorzystywany przez organizację, w zależności od jego stanu, może zostać sprzedany lub złomowany albo zlikwidowany w inny sposób. Kiedy przedsiębiorstwo pozbywa się środka trwałego, musi on również zostać usunięty z ewidencji środków trwałych. W zależności od wybranej metody, transakcja księgowa jest nazywana odpowiednio sprzedażą lub likwidacją danego środka trwałego.

Uwagi

Według niektórych standardów rachunkowości, w przypadku wkładu (aportu) lub darowizny dopuszcza się również inne metody wyceny wartości początkowej - m.in. metodą zdyskontowanych przepływów pieniężnych DCF ( ang. discounted cash flow), polegającą na wycenie środka na podstawie szacunków przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu tego środka.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 27 października 2015 r.