Facylitator ang. facilitator

Facylitator – osoba, której zadaniem jest czynny udział w udrażnianiu procesu komunikacji między osobami bądź grupami, w celu osiągnięcia wspólnego rozwiązania. Rolą facylitatora jest mediowanie między stronami. Służy on wsparciem w zakresie m.in. doprecyzowania kodu językowego, demaskowania faktycznych (nie jedynie deklaratywnych) intencji stron interakcji, motywowania do pracy nad osiągnięciem celu, zapobiegania ewentualnym konfliktom.

Spis treści

Definicje

Istnieją różne definicje facylitatora:
  • Osoba, która pomaga grupom i organizacjom pracować bardziej efektywnie, współpracować oraz osiągać synergię. Podczas spotkań facylitator zajmuje neutralną pozycję, nie stając po żadnej ze stron i nie wyrażając lub nie popierając żadnego punktu widzenia. Dzięki temu może wspierać sprawiedliwe i otwarte procedury, prowadzące do realizacji pracy grupy. - Doyle[1]
  • Osoba, która przyczynia się do tworzenia struktury i procesu w interakcji, dzięki czemu grupy mogą funkcjonować efektywnie i podejmować wartościowe decyzje. Pomocnik, którego celem jest wpieranie innych, którzy zdobywają szczególne osiągnięcia. - Bens[2]
  • Rolą facylitatora jest wspieranie innych, żeby jak najlepiej myśleli i działali. Aby to osiągnąć, facylitator zachęca do pełnej współpracy, promuje wzajemne zrozumienie i wspólną odpowiedzialność. Przez wspieranie wszystkich w jak najlepszym myśleniu facylitator umożliwia członkom grupy szukanie inkluzywnych rozwiązań i budowanie trwałych porozumień. - Kaner[3]


Autorytet

Facylitatorom niezbędny jest autorytet. Dzięki niemu mogą prowadzić spotkania oraz pełnić rolę mediatorów, czy arbitrów. Koncepcja autorytetu facylitatora może sprawiać problemy. John Heron wymienia trzy rodzaje autorytetu (początkowo w kontekście edukacyjnym):

  • autorytet opiekuńczy – oparty na kompetencjach i umiejętnościach nauczyciela (opiekuna);
  • autorytet polityczny - dotyczy edukacyjnego podejmowania decyzji [4], które bierze pod uwagę cele, program, metody, środki i oceny kształcenia;
  • autorytet charyzmatyczny – wpływa przez samą obecność, styl i zachowanie.


Typy facylitatorów



Facylitatorzy biznesowiFacylitatorzy biznesowi pracują w firmach i innych formalnych organizacjach. Mogą również pracować z różnymi grupami i wspólnotami. Zasadą facylitacji jest to, że facylitator nie kieruje grupy w stronę odpowiedzi, którą sam uznaje za najlepszą, nawet jeśli posiada opinię na dany temat. Rolą facylitatora jest ułatwienie grupie dojścia do ich własnej odpowiedzi, czy decyzji.

Może to powodować i powoduje organizacyjny konflikt pomiędzy zhierarchizowanym zarządzaniem a teoriami i praktyką zwiększenia uprawnień pracowników. Facylitatorzy często muszą nawigować pomiędzy tymi dwoma, szczególnie tam, gdzie jawne oświadczenia dotyczące zwiększania uprawnień pracowników nie są potwierdzane przez zachowania w organizacji.[5] Najłatwiej to zauważyć w okresach zmian w organizacji, gdy facylitatorzy potrzebują patronatu kierownictwa wyższego szczebla.

Facylitatorzy szkoleniowiFacylitatorzy szkoleniowi są wykorzystywani w edukacji dorosłych. Nie zawsze są ekspertami. Próbują pracować w obrębie wiedzy uczestników i ułatwiają zdobywanie umiejętności tam, gdzie luki w wiedzy zostały zidentyfikowane i istnieje co do nich zgoda. Facylitatorzy szkoleniowi skupiają się na podstawach kształcenia dorosłych: ugruntowanie istniejącej wiedzy, rozwijanie jej i utrzymywanie jej znaczenia. To inna rola niż trenera, który ma konkretną wiedzę. Taka osoba będzie przewodniczyła grupie i przeprowadzi ją przez określony program kształcenia lub zestaw umiejętności, które mają być nabyte.

Facylitatorzy rozwiązujący konfliktyFacylitatorzy rozwiązujący konflikty są wykorzystywani podczas pokoju i pojednania, które mają miejsce w czasie trwania bądź po konflikcie. Ich rolą jest wpieranie konstruktywnego i demokratycznego dialogu pomiędzy grupami o różnych i zazwyczaj diametralnie innych pozycjach. Facylitatorzy rozwiązujący konflikty muszą być bezstronni wobec grup konfliktowych i muszą trzymać się zasad demokratycznego dialogu. Nie mogą zajmować stron i wyrażać swoich własnych opinii. Zazwyczaj mają pomóc grupom wypracować wspólną wizję idealnej przyszłości, nauczyć się słuchać siebie nawzajem, rozumieć oraz doceniać uczucia, doświadczenia i stanowiska „wrogów”.

Umiejętności

Podstawowe umiejętności facylitatora dotyczą odpowiednich działań podczas spotkań: mierzenia czasu, podążania ku uzyskaniu porozumienia, tworzenia przejrzystej dokumentacji. Natomiast umiejętności wyższego rzędu dotyczą obserwowania grupy i jej uczestników w świetle dynamiki grupy. Ponadto, facylitatorzy potrzebują zdolności słuchania, zdolności parafrazowania, przełamywania w ludziach wstydu, tworzenia równowagi udziału i przestrzeni dla bardziej małomównych członków grupy (Kaner, et al., 1996). Ważnym w pracy facylitatora jest posiadanie wiedzy i umiejętności, które pozwolą mu interweniować w taki sposób, aby dodawać grupie kreatywności, a nie ją odbierać.

Skuteczny facylitator szanuje innych i jest świadomy wielu warstw rzeczywistości w ludzkich grupach.

Jeśli konsensus nie może zostać osiągnięty facylitator pomaga grupie zrozumieć różnice, które ją dzielą.

Zobacz też



Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • Facylitator na Wikipedii pl
  • Facylitator na Wikipedii pl
  • I. Bens: Facilitating With Ease!: A Step-by-Step Guidebook with Customizable Worksheets on CD-ROM, 2000
  • S. Kaner, L. Lind, C. Toldi, S. Fisk, D. Berger: Facilitator's Guide to Participatory Decision-Making, 2007
  • S. Schuman: The IAF Handbook of Group Facilitation: Best Practices from the Leading Organization in Facilitation, 2005
  • S.Schuman: Creating a Culture of Collaboration: The IAF Handbook, (2006) Jossey-Bass ISBN 0-7879-8116-8
  • R.Schwarz: The Skilled Facilitator, 2002
  • J. W. Seifert: Visualization, Presentation, Moderation, 2002
  • M. Wilkinso: The Effective Facilitator, 2004
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.