Enneagram

Enneagram - model ludzkiej osobowości używany jako typologia 9 powiązanych ze sobą rodzajów osobowości, opartych na wykresie dziewięcioramiennej gwiazdy. Wykres ten wskazuje również na pewne powiązania między wszystkimi rodzajami osobowości. Enneagram został wprowadzony do cywilizacji zachodniej przez chilijskiego badacza Oscara Ichazo w 1970 roku.

Spis treści

Założenia



System zakłada, że każdy człowiek należy przez całe życie do jednego z typów osobowości. Nie ma przypadków mieszanych. Nie ma też ludzi, którzy nie należą do żadnego z nich. To, jaki typ osobowości charakteryzuje danego człowieka zależy od tego, co jako pierwsze zachwiało w dzieciństwie jego poczucie bezpieczeństwa, która z emocji opanowała go najsilniej i jaki mechanizm obronny wykształcił on na samym początku. Każdy z typów osobowości jest oznaczony liczbą i wszystkie są wobec siebie równe.

Charakterystyka osobowości



Poniżej znajduje się charakterystyka wszystkich dziewięciu typów osobowości:
  • Perfekcjonista - jest to obowiązkowy, skrupulatny realista, który żyje zgodnie ze swoimi ściśle określonymi zasadami; bardzo wymagający wobec siebie i innych, zawsze krytykuje samego siebie, a życie to dla niego przede wszystkim obowiązek. Uważa, że tylko on może mieć rację.
  • Dawca - człowiek ciepły, troskliwy i opiekuńczy, który doskonale wyczuwa potrzeby innych i stara się je zaspokajać, aby w zamian zyskać miłość i akceptację. Może manipulować ludźmi i zmieniać się dla nich. Często nie wie, kim tak naprawdę jest i potrzebuje innych ludzi, aby w nich szukać odpowiedzi.
  • Wykonawca - osoba energiczna i ekstrawertyczna, która ufa swoim możliwościom i zawsze dąży do osiągnięcia konkretnego celu. Uważa, że na świecie liczą się tylko ci, którzy osiągnęli sukces - zarówno w życiu zawodowym, jak i w prywatnym. Potrafi przybierać różne pozy w zależności od tego, jaki wizerunek jest podziwiany w danej grupie społecznej.
  • Indywidualista - człowiek wrażliwy i spostrzegawczy, któremu towarzyszy poczucie inności. Nie potrafi się zadowolić tym co ma, bo tylko niezdobyte rzeczy są dla niego pociągające. Bywa egocentryczny. Dzięki takiej skrajności przeżyć potrafi doskonale zrozumieć drugiego człowieka.
  • Obserwator - ciekawy świata introwertyk z potrzebą wiedzy o świecie; analityczny i wnikliwy. Przeczulony na punkcie prywatności i niezależności. Nie reaguje spontanicznie, a w zaskakujących go sytuacjach stara się odsunąć na bok. Potrafi podejmować na chłodno trudne decyzje.
  • Lojalista - człowiek odpowiedzialny, godny zaufania i lojalny. Szuka ciągłego zagrożenia - tam gdzie go nie zauważa, automatycznie je sobie wyobraża. Jest obowiązkowy, zależy mu na sumiennej pracy w grupie.Może być fobiczny lub antyfobiczny – tzn. uciekać lub atakować w obliczu niebezpieczeństwa. Nadaje się na prace w prawie. Daje wiare innym i potrafi sprawiedliwie wydawać wyroki.
  • Epikurejczyk - człowiek bardzo energiczny, żywotny i nastawiony optymistycznie. Chce uczestniczyć w życiu i czerpać z niego pełnymi garściami. Zawsze ma mnóstwo planów, a przyszłość widzi w kolorowych barwach. Często narcystyczny, miewa problemy z koncentracją.
  • Szef - szef jest bezpośredni, odważny i opiekuńczy; ufa własnym możliwościom. Lubi walkę i ciągłe starcia. Pokazuje swoją siłę. Wszystkiego chce więcej, jest zawsze najgłośniejszy i ciągle niezaspokojony.
  • Mediator - osoba lubiąca pomagać innym, z natury dobra oraz wrażliwa. Poszukuje jedności z innymi ludźmi i ze światem wokół. Człowiek niezdecydowany, spokojny, powolny. Wie, czego chcą inni, ale nie wie czego sam chce. Najbardziej uparty ze wszystkich typów enneagramu. Potrafi zjednoczyć się z drugą osobą, podąża za innymi. Kiedy podejrzewa że jest manipulowany, zatrzymuje się i ma nadzieję, że problem sam się rozwiąże.


Krytyka



Enneagram jest krytykowany za zbytnią schematyczność i szufladkowanie ludzi. Zwolennikom enneagramu zarzuca się też brak badań, które uwiarygodniłyby tę teorię i dały możliwość poważnego traktowania jej w świecie nauki. Nazwy typów i ich określenie za pomocą cyfr, przywołuje skojarzenia z numerologią. Badania prowadzone m.in. przez Helen Palmer wskazują wyraźnie na możliwość integracji enneagramu z zachodnią psychologią, ale pokazują też, że ludzie faktycznie nie zmieniają swojego typu przez lata. Helen Palmer używała do swoich badań między innymi testu MMPI oraz MBTI. Stworzyła inwentarz typów enneagramu zwany Inwentarzem Enneagramu Cohenów i Palmer (CPEI).

Zobacz też

Bibliografia



ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.