Emerytura

Emerytura – świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako pracownicy, przedsiębiorcy, rolnicy) albo utraciły ją w znacznym stopniu oraz nie dysponują innymi źródłami dochodu, gwarantującymi możliwość utrzymania.

Spis treści

Charakterystyka świadczenia



Świadczenie to opiera się na swoistym planie emerytalnym, które jest efektem społecznego porozumienia, gwarantującego dochód osobie na emeryturze, czyli kiedy nie jest ona już zdolna zarabiać na swoje utrzymanie.

Samo pojęcie emerytury wiąże się z pojęciem systemu emerytalnego. W Polsce do 1998 roku obowiązywał system repartycyjny. Składki płacone przez ludzi aktywnych zawodowo były podstawą do wypłacenia bieżących świadczeń emerytalnych osobom już niepracującym. Problemem było jednak coroczne równoważenie przychodów i rozchodów. Alternatywą mógł być system kapitałowy czyli indywidualny, gdzie środki pochodzą od indywidualnej osoby i są do niej przypisane oraz gromadzone są na własnym koncie. System ten cechował długi czas oszczędzania, niskie koszty jednostkowe administrowania, rozproszenie ryzyka.

W styczniu 1999 r. wprowadzono nowy, trzyfilarowy system emerytalny. Reforma ta była poprzedzona głośnymi dyskusjami na temat, który system wybrać. System emerytalny jest jednak narzędziem ubezpieczeniowym, a więc najbezpieczniejszy jest ten, w którym środki są rozproszone pomiędzy różne podmioty zarządzania i o różnym poziomie ryzyka. Wiek emerytalny w Polsce obecnie wynosi 62 lat dla kobiet i 67 dla mężczyzn.

Polski system emerytalny



  • I Filar - prowadzony jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie emerytalne opiera się na systemie repartycyjnym, jest obowiązkowy i dostępny dla określonych kategorii aktywności zawodowej. Świadczenia dla emerytów wypłacane są na bieżąco ze składek aktualnie wpłacających (aktywnych zawodowo). Wysokość składki wynosi 12,22% wynagrodzenia brutto (osoby urodzone przed 1949 roku wpłacają składkę w wysokości 19,52%, natomiast w latach 1949-1968 mogą wpłacać całość na I Filar lub rozbić: 12,22% na ZUS i 7,3% na II Filar).
  • II Filar - prowadzony przez Powszechne Towarzystwo Emerytalne (PTE), jest to system kapitałowy i jest obowiązkowym uzupełnieniem I Filaru, czyli obejmuje praktycznie tą samą grupę płatników. Oszczędzanie prowadzone jest na indywidualnych kontach w PTE, które później będzie wypłacało emeryturę. Składka wynosi 7,3%. Osoby urodzone w 1969 roku i później musiały same wybrać Powszechny Fundusz Emerytalny do końca września 1999, jeżeli tego nie zrobiły o przynależności zadecydowało losowanie.
  • III Filar - nie jest obowiązkowy, często nazywany obszarem dobrowolnego zabezpieczenia starości. Można tutaj uwzględnić wiele różnych rozwiązań. I i II Filar są obowiązkowe i mają zapewnić osobom nie pracującym już minimalne środki utrzymania, natomiast III Filar jest dodatkowym ubezpieczeniem, które ma powiększyć środki finansowe emerytów i zapewnić godniejsze życie. W jego ramach można wykupić indywidualne ubezpieczenie na życie, a w niektórych przedsiębiorstwach tworzone są pracownicze programy emerytalne. Zaletą jest dobrowolny termin zawarcia i indywidualne ustalenie wysokości składki oraz warunków wypłaty świadczenia.


Składka

Składka na fundusz emerytalny wynosi obecnie 19,52 % wynagrodzenia brutto i jest płacona w połowie przez pracodawcę i w połowie przez pracownika, a dopiero ich suma jest następnie dzielona pomiędzy I Filar (12,22% składki) i reszta (7,6%) trafia na II Filar.

Rodzaje emerytur

  • Indywidualna - podstawowy typ emerytury, wypłacana dożywotnio w zamian za systematyczne wpłacanie składek w trakcie aktywności zawodowej;
  • Indywidualna z gwarantowanym okresem płatności - szczególny rodzaj emerytury indywidualnej, zawierający gwarancje otrzymywania emerytury przez określony termin (minimum 10 lat), a w razie śmierci świadczenie przechodzi na wskazaną osobę;
  • Małżeńska - otrzymywana po śmierci jednego z współmałżonków. Nie może być niższa niż 60% emerytury otrzymywanej wcześniej przez obu małżonków;
  • Małżeńska z gwarantowanym okresem płatności - szczególny rodzaj emerytury małżeńskiej. Po śmierci obydwu małżonków świadczenie jest wypłacane wskazanej wcześniej osobie aż do końca określonego wcześniej okresu (minimum 10 lat);
  • Pomostowa - wypłacana w okresie pomiędzy zakończeniem pracy a osiągnięciem wieku emerytalnego, otrzymywana tylko przez określoną grupę zawodów charakteryzujących się trudnymi warunkami pracy.


Zobacz też

Bibliografia



ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.