Dystrybucja franchisingowa

Dystrybucja franchisingowa - długookresowa, stała współpraca oparta na umowie między dwoma niezależnymi przedsiębiorcami, franchisodawcą i franchisobiorcą, w czasie której franchisodawca przekazuje franchisobiorcy wiedzę jak prowadzić firmę.

Do uprawnień i świadczeń udostępnianych franchisobiorcom należy prawo do korzystania ze znaku firmowego franchisodawcy, jego znaków towarowych, patentów i wynalazków oraz wszelkich doświadczeń i tajemnic zawodowych franchisodawcy, które składają się na wyjątkową koncepcję prowadzenia działalności (know-how). W skład pakietu franchisingowego wchodzą także usługi wstępne i bieżące świadczenia franchisodawcy na rzecz franchisobiorców oraz opłaty uiszczane przez franchisobiorców na rzecz franchisodawcy.

Spis treści

Umowa franchisingowa



W trakcie trwania umowy franchisingowej, franchisingobiorca jest pod stałą kontrolą franchisingodawcy oraz wykonuje umowę zgodnie z zaleceniami i wskazówkami franchisingodawcy.

Franchisobiorca zobowiązany jest zapłacić franchisingodawcy za możliwość korzystania z jego know-how i znaków firmowych. Zwykle jest to początkowa opłata za otrzymanie licencji oraz w trakcie trwania umowy " honoraria " (ang. royalities) lub "opłata za usługi" (ang. fee for services. Umowy tego rodzaju wydają się lukratywnym interesem, który polega na mariażu sprawdzonego systemu biznesowego z kapitałem franchisingobiorcy oraz jego zaangażowaniem.

Umowa franchisingowa powinna zawierać informacje na temat:
  • terminu umowy;
  • wysokości opłat;
  • stopnia odpowiedzialności stron;
  • prawa do zmian;
  • prawa do werbowania dalszych partnerów (Franchisemaster);
  • wypowiedzenia;
  • prawa o konkurencji;
  • jakości produktów, reklamacji i ewentualnych zwrotów;
  • instancji rozjemczej.


Licencjobiorca prowadzi własną firmę korzystając z następujących dóbr opracowanych przez licencjodawcę:
  • nazwa (firma), znak graficzny (logo);
  • produkt - towar lub usługa opracowane lub produkowane przez dawcę;
  • promocja - metody promocji i materiały promocyjne opracowane przez licencjodawcę, ewentualny udział we wspólnych kampaniach promocyjnych;
  • zarządzanie - sposób zarządzania firmą, podział zadań, odpowiedzialności, procedury planowania, kontroli, motywowania itd. [1]


Podręcznik systemu



Umowa franchisingowa jest często uzupełniana tzw. podręcznikiem systemu, który zawiera szczegółowy opis idei, przekazuje kompletną wiedzę dotyczącą działania i prowadzenia firmy w systemie.

Należy tak ukształtować umowę, aby jasno z niej wynikało, że franchisobiorca:
  • nie jest pracobiorcą;
  • działa we własnym imieniu (ale pod szyldem systemu), na własny rachunek i ryzyko;
  • powinien mieć prawo do dystrybucji przynamniej 25% obcych (z poza systemu) produktów/usług;
  • powinien zameldować filię, w odpowiednich organach administracji państwowej i lokalnej, jako samodzielny zakład;
  • nie może pobierać wynagrodzenia od franchisodawcy;
  • samodzielnie płaci podatki, ZUS, sporządza bilanse itp. [2]


Obowiązki stron



Franchisodawca ma obowiązek:
  • przekazać prawo do idei systemu, patentów i znaków firmowych, tajemnic firmowych, serwisu i skonkretyzowanego obszaru rynku;
  • zapewnić szkolenia, wyposażenia zakładu w sprzęt i produkty, często współfinansowanie startu;
  • udzielenie pomocy w prowadzeniu firmy (prawo, podatki, Księgowość, ubezpieczenia, szkolenie załogi);
  • przekazanie doświadczeń w dziedzinie marketingu jak i do współudziału we wszelkich akcjach w tej dziedzinie;
  • prowadzenia badań rynku i produktów (innowacje).


Franchisobiorca powienien się zobowiązać do:
  • wkładu kapitału,
  • wyposażenia zakładu wg. zaleceń franchisodawcy;
  • prowadzenia sprecyzowanych przez franchisodawcę produktów i usług;
  • zakupów we wskazanych przez franchisodawcę punktach;
  • zapewnienia minimalnych obrotów;
  • prowadzenia kampanii marketingowych wg. wskazówek;
  • stosowania jednolitych z systemem cen;
  • opłat na rzecz franchisodawcy;
  • tolerowania kontroli (wglądu) franchisodawcy.


Rodzaje franchisingu



  1. Ze względu na kryterium przedmiotu prowadzonej działalności wyróżnia się franchising:
    • Przemysłowy - dawca zobowiązuje się do udostępnienia biorcy swego know-how, technologii produkcji, tajemnicy zawodowej itp.
    • Dystrybucyjny - franchisodawca zobowiązuje się do dostarczenia biorcy określonych towarów, a franchisobiorca przyjmuje obowiązek ich sprzedaży w ramach działalności swego przedsiębiorstwa.
    • Usługowy - zawiera zobowiązanie biorcy do posługiwania się znakiem firmowym franchisodawcy oraz stosowanym przez niego oznakowaniem przedmiotów i wykonywanych usług.
    • Mieszany - zawierający elementy franchisingu produkcyjnego, handlowego i usługowego.
  2. Ze względu na kryterium formy organizacyjnej systemu:
    • Bezpośredni - umowa zawierana jest bezpośrednio między dawcą a biorcami; w jego ramach istnieje bardzo ścisłe powiązanie interesów prawno-majątkowych dawcy i biorcy.
    • Pośredni - umowa zawierana jest między dawcą, a biorcą prowadzącym działalność na terytorium, które dawca traktuje jako perspektywiczny dla siebie rynek.
    • Indywidualny - potencjalny biorca może utworzyć tylko jedno przedsiębiorstwo, punkt sprzedaży dóbr lub usług, a jego działalność ograniczona jest do pewnego terytorium.
    • Wielokrotny - jeden biorca otrzymuje prawo do utworzenia na wskazanym terytorium wielu przedsiębiorstw franchisingowych.
    • Wydzielony - biorca na mocy umowy franchisingu prowadzi działalność obejmującą jedynie fragment obszaru działalności gospodarczej franchisodawcy.
    • Wiązany - franchisodawca sprzedaje swoje towary lub usługi w obrębie punktu innego franchisodawcy.


Zalety i wady franchisingu

Zalety

W następstwie przejęcia przez franchisodawcę zadań z dziedziny strategii rozwoju, prognozowania, marketingu, reklamy i zawodowego szkolenia personelu, biorca franchisingu unika wielu poważnych kosztów. Włączenie się przez daną osobę do znanej sieci franchisingowej ułatwia także zaciąganie niezbędnych kredytów. Dawca franchisingu uczestniczy również w ponoszeniu kosztów budowy obiektów potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa tworzonego przez biorcę.

Osoba, do której należy przedsiębiorstwo franchisingowe, jest jednak samodzielnym podmiotem prawa i nie może być ono traktowane jako składnik przedsiębiorstwa macierzystego prowadzonego przez podmiot stosujący franchising.

Franchising jako metoda współpracy gospodarczej, przyczynia się do rozbudowy rynku wewnętrznego danego kraju i do zdobywania na nim odpowiedniej pozycji przez przedsiębiorców stanu średniego.

Dzięki zastosowaniu tego systemu franchisodawca zdobywa obszary, do których nie docierałby działając metodą tradycyjną. Powoduje to wzrost renomy działalności gospodarczej jego przedsiębiorstwa.

Ponieważ jednym z głównych zadań biorcy franchisingu jest dokładne poznanie rynku, na którym ma on rozwijać działalność franchisingową oraz optymalne zorganizowanie sprzedaży, uznaje się, że franchising stanowi także skuteczny instrument organizacyjny i kierowniczy.

Wady

Do wad franchisingu należy zaliczyć fakt, iż w wykonywaniu swej działalności gospodarczej franchisobiorca jest uzależniony od postanowień umowy franchisingu, od wskazań, zaleceń, rad i życzeń formułowanych na bieżąco przez dawcę franchisingu. Z chwilą dojścia do skutku umowy, działalność biorcy franchisingu ulega sztywnemu i z reguły stałemu ograniczeniu pod względem przedmiotowym. Osoba ta może sprzedawać tylko towary, które zostały wskazane w umowie franchisingu. Istnieje także ryzyko gospodarcze związane z działalnością macierzystego przedsiębiorstwa dawcy franchisingu.

Po stronie dawcy występuje ryzyko osobowe i gospodarcze. Franchising łączy się ze zmniejszoną możliwością sprawowania przez dawcę czynności nadzorczych i kontrolnych w stosunku do podmiotów korzystających z franchisingu. Ryzykiem gospodarczym objęta jest też, efektywność działalności przedsiębiorstwa franchisobiorcy.

Bibliografia

  • Jakub Dymek: Dystrybucja franchisingowa, Encyklopedia zarządzania
  • Franchising, crisil.com
  • A. Tokaj-Krzewska: Franchising Strategia rozwoju małych firm w Polsce, Difin sp. z o.o., Warszawa 1999
  • L. Stecki, Franchising,TNOiK Toruń,1997
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.