Doradztwo zawodowe

Doradztwo zawodowe - jeden z celów psychologii pracy, obejmujący zarówno preorientację zawodową młodzieży, jak również pomoc osobom dorosłym w kierowaniu ich karierą w pracy. Doradztwo zawodowe rozumiane jako rodzaj interwencji psychologicznej obejmuje dwa różne zadania: pośrednictwo pracy i psychoterapię.

Spis treści

Rodzaje doradztwa zawodowego



Doradztwo zawodowe dla dorosłych można podzielić na dwa rodzaje: doradztwo zawodowe otwarte i doradztwo zawodowe w miejscu pracy.

Doradztwo zawodowe otwarte

W przypadku doradztwa zawodowego dla dorosłych stosuje się dwa modele:

  • model konsultacyjny,
  • model rehabilitacyjny.


Model konsultacyjny przewiduje, że psycholog będzie współpracować z innymi specjalistami (np. z lekarzem, prawnikiem). W modelu konsultacyjnym każdy specjalista świadczy dokładnie sprofilowane usługi doradcze - zarówno względem siebie, jak i względem osoby poszukującej pomocy.

Model rehabilitacyjny stosuje się w przypadku osób, które są nieprzystosowane zawodowo. Model ten zakłada proces readaptacji do rynku pracy i obejmuje trzy elementy:
  • rehabilitację mentalną;
  • rehabilitację społeczną;
  • rehabilitację zawodową.
Pomoc świadczona według zasad modelu rehabilitacyjnego wymaga realizowania poniższych czynności w podanej kolejności:
  1. ocena psychologiczna profilu zawodowego wybranej osoby,
  2. przystosowanie potencjału osobowego jednostki do wymagań i możliwości danego sektora rynku pracy,
  3. wypracowanie optymalnej ścieżki kariery pracy,
  4. wdrożenie opracowanej ścieżki kariery pracy.


Trzeba zaznaczyć, że model konsultacyjny i model rehabilitacyjny wzajemnie się uzupełniają: do readaptacji człowieka do rynku pracy dochodzi wtedy, gdy wszelkie możliwości rozwiązania problemów dotyczących pracy na poziomie porady bezpośredniej zostaną wyczerpane. Wynika z tego, że model rehabilitacyjny stanowi kontynuację modelu konsultacyjnego. Poza tym w modelu konsultacyjnym mogą pojawić się elementy typowe dla modelu rehabilitacyjnego i odwrotnie.

Doradztwo zawodowe w miejscu pracy

Doradztwo zawodowe w miejscu pracy może mieć formę interwencji kryzysowej lub doradztwa prewencyjnego.

Interwencja kryzysowa ma bardzo długą tradycję. Ma ona pomóc pracownikom w:
  • radzeniu sobie z problemami zdrowotnymi, stresem i bezpieczeństwem pracy;
  • ograniczeniu negatywnego wpływu pracy na sprawy rodzinne;
  • stworzeniu optymalnych relacji między życiem zawodowym, a życiem rodzinnym.


Doradztwo prewencyjne to stosunkowo nowa forma doradztwa zawodowego, która powstała w związku z rosnącym poczuciem odpowiedzialności u pracodawców za los zatrudnionych przez nich pracowników w warunkach makroekonomicznej niestabilności gospodarczej i rynku pracy. Doradztwo prewencyjne polega na przygotowaniu pracowników do radzenia sobie zarówno z planowanymi, jak i nieprzewidywalnymi zmianami organizacyjnymi rozumianymi zarówno jako zmiany wewnętrzne (np. rotacja stanowisk pracy), jak i jako zmiany zewnętrzne (np. spadek koniunktury).

Funkcje doradztwa zawodowego



Do funkcji doradztwa zawodowego należą wspieranie, pomoc, szkolenie i programowanie:
  • kariery zawodowej jako stylu życia;
  • przebudowy osobowości zawodowej;
  • kariery zawodowej;
  • identyfikacji z rolami zawodowymi.


Przyczyny



Przyczyny powstania potrzeby stosowania doradztwa zawodowego obejmują m.in.:
  • niepełnosprawność;
  • kryzysy psychospołeczne;
  • chęć polepszenia swoich warunków życia;
  • bezrobocie;
  • chęć zmiany z powodu wypalenia zawodowego.


Bibliografia

  • J. Strelau, Psychologia. Podręcznik akademicki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2000
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.