Dokumentacja przewozowa

Dokumentacja przewozowa - rodzaj dokumentów wykorzystywanych do prowadzenia, zarządzania i kontrolowania działalności transportowej.

Rodzaje

  • Konosament (ang. bill of fading = B/L) - jest on podstawowym dokumentem w przewozie morskim stwierdza, że towar został przyjęty oraz załadowany na statek. Określa się w nim miejsce nadania przesyłki, informacje potrzebne przewoźnikowi do wykonania usługi. Zawiera również zobowiązanie wydania towaru w porcie przeznaczenia uprawnionemu posiadaczowi konosamentu. Nie jest on umową o przewóz lecz jedynie dowodem na to, iż taka umowa została zawarta. Odgrywa formę pokwitowania za towary oddane przewoźnikowi przez załadowcę. Może także stanowić poświadczenie własności towaru. Jest on dokumentem, który uprawnia do dysponowania ładunkiem, dlatego ma charakter papieru wartościowego reprezentującego towar i może być wykorzystany jako zabezpieczenie pobieranego w banku kredytu.


Wyróżniamy następujące formy konosamentu:

  • Konosament imienny -który jest instrumentem niezbywalnym. Oznacza to, iż nie można przenieść tytułu prawa własności do towarów w nim wymienionych przez indos. Może być przeniesiony na inną osobę tylko i wyłącznie przez cesję, z czym jednak wiąże się wiele formalności, dlatego też ten rodzaj konosamentu jest dość rzadko stosowany.


  • Konosament na zlecenie - jest instrumentem zbywalnym, tzn., że może być przenoszony na inne osoby przez indos, czyli oświadczenie posiadacza, że ustępuje ze swoich praw na rzecz wskazanej osoby. Stanowi on dowód posiadania tytułu własności do określonych w nim towarów, zabezpiecza załadowcę przed nie uiszczeniem zapłaty za wysłane towary przez nabywcę.


  • Konosament na okaziciela - nadaje on prawo odbioru towaru ze statku posiadaczowi konosamentu, może więc dostać się w niepowołane ręce, np. w razie jego zagubienia. Dlatego też niektóre kraje tego rodzaju konosamentu nie stosują.


Dokumenty przewozowe w transporcie morskim

  • Czarter - jest to umowa przewozu ładunków masowych żeglugą trampową, czyli nieregularną;


  • Nota bukingowa - jest potwierdzeniem umowy o przewóz, jeżeli nie występuje czarter


  • Kwit sternika - jest dokumentem wydanym załadowcy po przyjęciu ładunku na statek. Podpisany jest zazwyczaj przez pierwszego oficera. Kwit, który nie zawiera żadnych zastrzeżeń, czysty kwit sternika. Natomiast, gdy zawiera uwagi i zastrzeżenia dotyczące stanu towaru, opakowania lub inne, jest to wtedy zaklauzulowany kwit sternika;


  • Kwit dokowy - stanowi potwierdzenie przyjęcia towaru przez załadowcę (armatora, spedytora, przedsiębiorstwo składowe) do składu portowego lub dokowego, w celu załadowania na statek. Dokument ten zastępuje kwit sternika;


  • Kwit przesyłkowy - jest potwierdzeniem przyjęcia przesyłki do przewozu przez armatora w żegludze przybrzeżnej lub drobnych przesyłek w żegludze oceanicznej.


W transporcie lądowym zastosowanie mają takie dokumenty jak:

  • Kolejowy list przewozowy - umowa o przewóz która została zawarta w momencie gdy kolej przyjęła przesyłkę i opatrzyła ją stemplem stacji nadania;


  • Międzynarodowy list przewozowy CIM - składa się z pięciu egzemplarzy i wystawiony powinien być w języku nadania, ale z tłumaczeniem na język francuski, niemiecki lub włoski.




W transporcie lotniczym wyróżnia się dwa rodzaje umów:
  • Umowę o przewóz ładunku drobnego (drobnicy);
  • Umowę czarterową - jeżeli wynajmowana jest cała pojemność samolotu do lotu, do określonego miejsca.


Dowodem zawarcia umowy o przewóz jest międzynarodowy lotniczy list przewozowy (ang. air waybill). Sporządzony musi być w dziewięciu egzemplarzach.

Bibliografia

  • S. Dębski: Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw część 1, WSIP, Warszawa 2003
  • J. Duraj: Podstawy ekonomiki przedsiębiorstw, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne , Warszawa 2000
  • Anna Stopa: Dokumentacja przewozowa, Encyklopedia zarządzania
ostatnia modyfikacja 22 października 2015 r.