Dodatki do wynagrodzeń

Dodatki do wynagrodzeń – dodatki, które wynikają z przepisów Kodeksu Pracy i innych ustaw, które regulują stosunki pracy. Stanowią często dużą cześć wynagrodzenia. Niektóre z nich Pracodawca musi obowiązkowo wypłacać pracownikowi.

Spis treści

Charakterystyka



Wynagrodzenie dodatkowe bardzo często stanowi istotny element zarobków pracownika. Prawo do dodatków do wynagrodzenia jest jednak uzależnione od spełnienia określonych prawem, lub przepisami wewnętrznymi przesłanek. Mogą to być indywidualne właściwości lub warunki wykonywania pracy, lub też Kompetencje posiadane przez pracownika, które uprawniają do niektórych dodatków.

Dodatki do wynagrodzenia mogą mieć charakter stały lub okresowy. Może się też zdarzyć, że dodatek może mieć charakter jednorazowy lub być wypłacany w nieregularnych odstępach czasu. System wypłacania dodatków regulują przepisy, jakie w tym względzie istnieją w organizacji.

Dodatki standardowe



Wśród dodatków, jakie pracownik może otrzymywać do wynagrodzenia zasadniczego wymienia się głównie:
  • Dodatek funkcyjny - otrzymują go pracownicy w związku z zajmowaną przez nich funkcją np. kierowniczą. Dodatek ten ma charakter stały i okresowy, a jego wysokość zależy od zasad wynagradzania poszczególnych kategorii pracowników, w zależności od ich zaszeregowania w tabeli płac.
  • Dodatek za wysługę lat - przysługuje on pracownikom po przepracowaniu pewnego okresu czasu. O tym, czy dodatek ten przysługuje pracownikom za dni, kiedy są w pracy czy również za czas pobierania wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku z ZUS decydują Umowa o pracę lub Regulamin wynagradzania obowiązujący u pracodawcy.
  • Dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych - przysługuje pracownikom za czas wykonywania pracy ponad obowiązujące normy ustalone przepisami Kodeksu pracy. Przepisy stanowią, iż za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi przysługuje dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy, w niedzielę lub święto, niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, a także za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w dniu wolnym od pracy, udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w święto, będące dla pracownika dniem pracy zgodnie z obowiązującym rozkładem czasu pracy. Natomiast dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w dni powszednie oraz w niedziele i święta będące dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym rozkładem czasu pracy wynosi 50% wynagrodzenia.
  • Dodatek za pracę w godzinach nocnych - przysługuje on pracownikom, którzy – pracują 8 godzin, z czego – co najmniej 3 godziny na dobę w porze nocnej (pomiędzy godzinami 21-ą, a 7-ą rano) lub jeżeli co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną. Dodatek za pracę w nocy może mieć charakter stały, okresowy lub też nieregularny. Dodatek za każdą godzinę pracy w nocy wynosi 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia.
  • Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych - ta forma dodatku przysługuje pracownikowi, który narażony jest na działanie czynników szkodliwych, które w dłuższym czasie mogą spowodować obniżenie jego sprawności fizycznej i psychicznej lub spowodować zmianę w stanie zdrowia, skutkującą chorobą zawodową. Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia może być wypłacany bądź okresowo, bądź nieregularnie – w zależności od okoliczności pracy i istnienia powyższych przesłanek. Dodatek jest przyznawany za każdą godzinę pracy przepracowaną w warunkach uznawanych za szkodliwe, z tym, że pracodawca powinien określić liczbę godzin, jaką pracownik musi przepracować w warunkach szkodliwych, aby nabył prawo do tego dodatku.
    • Dodatek specjalny - przysługuje pracownikom z tytułu trudnych warunków pracy lub z tytułu wykonywania dodatkowych zadań. Dodatek ten ma zazwyczaj charakter okresowy, a jego wysokość i zasady wypłacania określa system wynagradzania poszczególnych kategorii pracowników.
  • Dodatek wyrównawczy - przysługuje w ściśle określonych przepisami prawa przypadkach. Pracodawca ma obowiązek wypłacać go kobiecie w ciąży lub matce karmiącej dziecko piersią, jeżeli ze względu na stopień narażenia pracownicy na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiązany przenieść ją do innej, gorzej płatnej pracy. W takim wypadku dodatek przysługuje do końca ciąży i/lub okresu karmienia. Dodatek wyrównawczy przysługuje także pracownikowi, którego przeniesiono do innej, niżej płatnej pracy, jeżeli przeniesienie nastąpiło po stwierdzeniu u pracownika objawów choroby zawodowej. W takiej sytuacji dodatek wypłacany jest przez okres 6 miesięcy. Dodatek ten należy się także wybranym grupom pracowników, przy zaistnieniu określonych przesłanek wynikających z ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Dodatek wyrównawczy przysługuje także pracownikom, którzy z uwagi na terminy wypłat niektórych składników wynagrodzenia lub rozkład czasu pracy otrzymują wynagrodzenie niższe niż określone ustawowo minimalne wynagrodzenia.


Dodatki socjalne

Dodatki do zasiłku rodzinnego

To forma pomocy ze strony państwa, która w zależności od charakterystyki danego zasiłku może mieć charakter jednorazowy lub okresowy. Są to świadczenia rodzinne przysługujące podmiotom, które uzyskały prawo do zasiłku rodzinnego i spełniły dodatkowe kryteria wymagane dla danego dodatku, czyli znalazły się w określonej sytuacji życiowej. Zatem ich dochody nie mogą przekraczać wysokości określonej dla otrzymania zasiłku rodzinnego. Wysokości dodatków określa ustawa o świadczeniach rodzinnych i rozporządzenie Rady Ministrów. Rada gminy w drodze uchwały może podnieść kwoty dodatków do zasiłku rodzinnego a podwyższenie tych kwot finansowane jest ze środków własnych gminy.

Dodatek z tytułu urodzenia dziecka

Ma on charakter jednorazowy. Wniosek o jego przyznanie mogą składać matka, ojciec dziecka, opiekun prawny oraz osoba, która złożyła wniosek o przysposobienie dziecka, jeśli wcześniej dodatku nie otrzymali jego rodzice. Dodatek przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Jego szczególny socjalny charakter jest związany z likwidacją zasiłku porodowego i jednorazowego zasiłku macierzyńskiego, które do dnia wejścia ustawy o świadczeniach rodzinnych w życie były formą wsparcia związaną z porodem. Wysokość tego dodatku określona jest kwotowo i wynosi 1000 zł na każde urodzone lub przysposobione dziecko. W przypadku zbiegu prawa do dodatku z prawem do świadczenia z tytułu urodzenia dziecka finansowanego z budżetu państwa przysługuje jedno świadczenie wybrane przez osobę uprawnioną.

Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem

W okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje on matce, ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu. Aby go otrzymać osoba uprawniona musi przebywać na urlopie wychowawczym. Kierowany jest do pracowników a zatem wnioskodawca musi pozostawać w stosunku ubezpieczenia. W przypadku kiedy oboje rodziców przebywa na urlopie wychowawczym przysługuje jeden dodatek. Okres korzystania z dodatku związany z długością urlopu wychowawczego wynosi:
  • 24 miesiące kalendarzowe - okres podstawowy
  • 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje się opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu
  • 72 miesiące kalendarzowe, jeżeli sprawuje się opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.


Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięczne. Dodatek nie przysługuje jednak jeśli osoba uprawniona:
  • bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy
  • podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w okresie korzystania z urlopu wychowawczego
  • w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego
  • dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, w żłobku albo w przedszkolu, z wyjątkiem:
    • dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności przebywającego w żłobku albo w przedszkolu z powodów terapeutycznych,
    • dziecka przebywającego w zakładzie opieki zdrowotnej

Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka



Przysługuje on samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka w sytuacji, gdy drugi z rodziców dziecka nie żyje albo ojciec dziecka jest nieznany. Jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją to również przysługuje jej ten dodatek.Wysokość dodatku wynosi:
  • 170,00 zł - miesięcznie ( nie więcej niż 340,00 zł na wszystkie dzieci)
  • 250,00 zł - miesięcznie w przypadku dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności lub o znacznym stopniu niepełnosprawności (nie więcej niż 500,00 zł na wszystkie dzieci)
W sytuacji gdy podmiot uprawniony na skutek upływu ustawowego okresu utraci prawo do zasiłku dla bezrobotnych, dodatek nie przysługuje na żadne dziecko w rodzinie. Osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona.

Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej



Dodatek ten przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek przysługuje w wysokości 80,00 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego. Rodziną wielodzietną jest rodzina wychowująca co najmniej troje dzieci. Jest to forma wspierania wielodzietności.

Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka



ma za zadanie wspieranie dzieci niepełnosprawnych, a w szczególności zapewnienie im środków na zwiększone wydatki z tytułu kształcenia i rehabilitacji. Może się o niego ubiegać matka, ojciec, opiekun prawny lub faktyczny dziecka oraz osoba ucząca się. W celu otrzymania dodatku dziecko do 16 roku życia musi posiadać orzeczenie o niepełnosprawności a powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, orzeczenie o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.Wysokość dodatku:
  • 60,00 zł - miesięcznie na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia
  • 80,00 zł - miesięcznie na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia


Zobacz też

Bibliografia



  • T.Listwan (red:) Zarządzanie kadrami, C.H.Beck, Warszawa 2010.
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.