Diagram pokrewieństwa ang. affinity diagram



Diagram pokrewieństwa
Nowe narzędzie
Zarządzanie jakością
TwórcaJiro Kawakity
Przykład


Diagram pokrewieństwa (digram KJ, wykres podobieństw, wykres zależności, diagram powinowactwa) - narzędzie wykorzystywane do porządkowania dużej ilości danych o charakterze jakościowym (pomysłów, rozwiązań, idei, faktów, informacji werbalnych np. zgromadzonych podczas burzy mózgów). Diagram pokrewieństwa nie wskazuje konkretnego rozwiązania, a jedynie obszary działań, na których należy się skupić, aby rozwiązać dany problem organizacji, natomiast uzyskane wyniki powinny stać się podstawą pracy z następnymi narzędziami. Jest jednym z nowych narzędzi zarządzania jakością. Nazwa metoda KJ pochodzi od nazwiska i imienia jego twórcy, czyli Jiro Kawakity.[1]

Spis treści

Zastosowanie

Diagram pokrewieństwa ma najczęściej zastosowanie:
  • w sytuacji występowania dużej ilości chaotycznych informacji lub pomysłów dotyczących złożonego problemu,
  • w przypadku niemożności przełamania dotychczasowych metod w celu rozwiązania problemu,
  • gdy konieczne jest wsparcie rozwiązań w celu ich wdrożenia[2].


Analiza rozproszonych informacji nie jest łatwa. Zastosowanie diagramu pokrewieństwa umożliwi w takim przypadku:
  • generowanie i zbieranie informacji,
  • tematyczny, intuicyjny podział danych na grupy,
  • łatwiejszą analizę informacji,
  • przejrzystość ich prezentacji.


Opis

Diagram pokrewieństwa jest narzędziem wykorzystywanym do porządkowania rozproszonych danych i informacji powstałych przykładowo w wyniku burzy mózgów[3]. Jest to narzędzie uniwersalne, które doskonale sprawdza się w analizie pomysłów, problemów, opcji czy rozwiązań, a ich sortowanie ma charakter intuicyjny. W pracy z diagramem pokrewieństwa wykorzystywana jest metoda pracy zespołowej. Istotą jest zatem wykorzystywanie intuicji członków zespołu, którymi są specjaliści z badanego zagadnienia.

Diagram ten może być stosowany do generowania i zbierania informacji opisowych takich jak idee, pomysły, opinie, czy koncepcje, a następnie porządkowania ich w grupy obejmujące pokrewne pomysły. Porządkowanie powinno polegać na tworzeniu nie więcej niż dziesięciu kategorii pojęć[4]. Pomysły zebrane w trakcie tworzenia diagramu pokrewieństwa można opracowywać dalej, wykorzystując pozostałe narzędzia takie jak na przykład Diagram Ishikawy, czy Diagram zależności.

Korzyści

Korzyści ze stosowania diagramu pokrewieństwa:
  • duży obszar zastosowań,
  • nieznaczne koszty analizy,
  • brak konieczności przeszkolenia pracowników,
  • wykorzystanie kreatywności pracowników,
  • możliwość wypowiedzenia się wszystkich uczestników,
  • akceptacja proponowanych rozwiązań, praca z diagramem pokrewieństwa przewiduje udział pracowników związanych z rozpatrywanym problemem,
  • wizualizacja, proponowane rozwiązania problemu są zapisywane na kartkach i widoczne dla wszystkich uczestników,
  • diagram sporządzony jest w wersji graficznej, może być zachowany i w razie potrzeby w każdej chwili można do niego wrócić[5].


Procedura tworzenia diagramu pokrewieństwa

Etapy tworzenia diagramu:
  1. Określenie w sposób ogólny problemu, który ma być badany.
  2. Wybór członków zespołu (osoby bezpośrednio związane z danym zagadnieniem lub obszarem,najlepiej 4-8 osób).
  3. Zbieranie informacji ustnych charakteryzujących dane zagadnienie.
  4. Zapisywanie możliwie najwięcej indywidualnych pomysłów, opinii lub uwag (zapisywanie informacji na kartkach rozdanych uczestnikom, pomysł powinien byś prostym i treściwym zdaniem, każdy zapisany na osobnej kartce).
  5. Odczytywanie przez uczestników zebranych pomysłów, opinii lub uwag i umieszczanie zapisanych kartek w sposób losowy na tablicy, bądź stole w taki sposób, aby były widoczne dla wszystkich (na tym etapie należy unikać komentarzy zarówno krytycznych, jak i pochwał oraz zachęcać do uzupełniania listy w trakcie prezentacji).
  6. Grupowanie i klasyfikowanie pomysłów spisanych na kartkach, które mają ze sobą związek (przypisanie haseł nadrzędnych poszczególnym grupom tematycznym, które stają się nazwami grup (kategorii); w przypadku braku możliwości zaklasyfikowania jakiegokolwiek pomysłu do utworzonych kategorii, należy go wykluczyć; dopuszczalne jest umieszczanie jednego pomysłu w kilku kategoriach, poprzez wykonanie kopii kartki)
  7. Rysowanie diagramu i przeprowadzenie prezentacji (na tym etapie może zostać dokonana korekta diagramu).
  8. Prezentacja i omówienie końcowego diagramu.


Jak analizować dane za pomocą tego narzędzia?Badanie możesz przeprowadzić w 9 etapach.
  • Krok 1. Wybierz zespół do rozwiązania problemu- najlepiej 4 do 8 osób.
  • Krok 2. Przedstaw ogólnie problem.
  • Krok 3. Rozdaj członkom zespołu kartki i przybory do pisania.
  • Krok 4. Każdy z uczestników sesji zapisuje jak najwięcej swoich propozycji. Ma na to około 10-15min, przy czym na 1 kartce zapisuje tylko 1 pomysł.
  • Krok 5. Odczytujcie pojedyncze pomysły i umieszczajcie je w sposób losowy na tablicy. Każde rozwiązanie może zaowocować nowym, gdyż w międzyczasie inni mogą dopisywać świeże pomysły.
  • Krok 6. Następnie podzielcie wspólnie kartki na grupy tematyczne. Nie powinno być ich więcej niż 10. Selekcja powinna mieć charakter intuicyjny. Jeśli pojedyncze kartki nie będą pasowały do żadnej z większych grup nie włączajcie ich na siłę.
  • Krok 7. Nazwijcie każdą grupę.
  • Krok 8. Zbierz kartki i opracuj diagram pokrewieństwa w czytelnej formie tak, abyś mógł go łatwo zaprezentować wszystkim zainteresowanym.
  • Krok 9. Zorganizuj spotkanie na którym zaprezentujesz diagram i omówisz jego wyniki.


Ogólny schemat diagramu pokrewieństwa

Na rysunku 1. przedstawiono wygląd diagramu przed grupowaniem i po grupowaniu pomysłów w kategorie. Na górze tablicy lub kartki, w centralnym miejscu należy wpisać problem, który chcemy rozwiązać. Przed grupowaniem kartki z zapisanymi pomysłami rozłożone są w sposób przypadkowy, natomiast po grupowaniu pomysłów w kategorie kartki wykazują uporządkowanie.[6]



Rys. 1. Diagram pokrewieństwa przed i po grupowaniu[7]

Praktyczne zastosowanie diagramu pokrewieństwa

PRZYKŁAD: Wykorzystanie diagramu pokrewieństwa do rozwiązania problemu "jak utrzymać przewagę konkurencyjną na rynku".



Rys. 2. Zgłoszone i nie pogrupowane pomysły[8]



Rys. 3. Zgłoszone i pogrupowane pomysły[9]

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • A. Hamrol, W. Mantura: Zarządzanie jakością. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002
  • W. Ładoński i K. Szołtysek (red.): Zarządzanie jakością, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Wrocław 2008
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.