Amortyzacja Przekierowano ze strony: Depreciation ang. depreciation

Amortyzacja – proces utraty wartości majątku trwałego, wywołany jego zużyciem fizycznym lub sposób rozłożenia kosztów aktywów w czasie, w którym dane aktywa są użytkowane.

Spis treści

Dyskusja terminu

Termin amortyzacja odnosi się do dwóch różnych, ale powiązanych ze sobą pojęć. Po pierwsze, amortyzacja to proces utraty wartości majątku trwałego, wywołany jego zużyciem fizycznym - powstałym w skutek eksploatacji oraz ekonomicznym (moralnym) - będącym wynikiem postępu technicznego, związanego z możliwością uzyskania na rynku np. maszyn, urządzeń bardziej wydajnych, tańszych w eksploatacji, pozwalających uzyskać produkty lepszej jakości. Ta utrata wartości jest przenoszona na wartość produktów wytworzonych przy wykorzystaniu amortyzowanego majątku trwałego.

Amortyzacja może być rozpatrywana nie tylko jako spadek wartości aktywów, ale także jako sposób rozłożenia kosztów aktywów w czasie, w którym dane aktywa są użytkowane. Wpływa to na wysokość dochodu netto przedsiębiorstwa. Ogólnie rzecz biorąc, koszty są rozkładane jako wydatki na amortyzację, według okresów, w których aktywa te będą użytkowane. Jest to istotne dla przedsiębiorstwa z punktu widzenia sprawozdawczości finansowej i kwestii związanych z podatkami. Metody obliczania wydatków na amortyzację mogą się różnić w zależności od charakteru aktywów i rodzaju działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwo.

Metody amortyzacji

Liniowa

Jest to najprostsza i najczęściej używana metoda amortyzacji, polegająca na równomiernym rozłożeniu wartości środka trwałego w czasie, czyli zakłada, że użytkowany obiekt zużywa się równomiernie przez cały czas jego eksploatacji - powoduje to, że stawka amortyzacyjna jest stała i wynika ze wzoru:

Ar = (Wp - Wr) / Ou

gdzie:
  • Ar - roczna stawka amortyzacji
  • Wp - wartość początkowa
  • Wr - wartość rezydualna (wartość przedmiotu w momencie jego odsprzedaży)
  • Ou - okres użytkowania


Przykład 1: Przedsiębiorstwo kupiło samochód za 17 000 zł, okres amortyzacji będzie wynosił 5 lat, a wartość rezydualna po tym czasie wyniesie 2 000 zł.

17 000 zł - 2 000 zł = 15 000 zł

15 000 zł / 5 lat = 3 000 zł / rok

Wartość księgowa

na początku roku
Wydatek na

amortyzację
Amortyzacja

łącznie
Wartość księgowa

na koniec roku
17 000 (koszt zakupu) 3 000 3 000 14 000
14 000 3 000 6 000 11 000
11 000 3 000 9 000 8 000
8 000 3 000 12 000 5 000
5 000 3 000 15 000 2 000 (wartość rezydualna)

Degresywna

Według tej metody przydatność ekonomiczna obiektu majątku trwałego maleje w miarę jego użytkowania, co przekłada się na fakt, że odpisy amortyzacyjne w początkowych latach użytkowania są wyższe niż w kolejnych. Pozwala to szybciej zaliczyć większą część wartości początkowej obiektu w koszt, co z reguły jest korzystne dla przedsiębiorstwa. Licząc kwotę amortyzacji stopa amortyzacyjna nie ulega zmianie, ale zmienia się podstawa, od której liczymy bowiem liczymy od wartości netto, a więc po pomniejszeniu o dotychczasowe odpisy.

roczny wydatek amortyzacyjny = stopa deprecjacji x wartość księgowa z początku roku

Jej najprostszą formą jest podwojenie stopy deprecjacji policzonej metodą liniową. Proces trwa do osiągnięcia wartości rezydualnej. Czasami odpis amortyzacyjny musi być niższy, aby wartość księgowa nie była niższa niż rezydualna (patrz przykład).

Przykład 2: Przedsiębiorstwo kupiło aktywa za 1 000 zł, wartość rezydualna wyniesie 100 zł, a okres użytkowania 5 lat.

stopa deprecjacji (liniowo): 100% / 5 lat = 20% / rok

Wartość księgowa

na początku roku
Stawka

amortyzacji
Wydatek na

amortyzację
Amortyzacja

łącznie
Wartość księgowa

na koniec roku
1 000 (koszt zakupu) 40% 400 400 600
600 40% 240 640 360
360 40% 144 784 216
216 40% 86.40 870.40 129.60
129.60 129.60 - 100 29.60 900 100 (wartość rezydualna)


W polskim systemie prawnym obowiązuje metoda degresywno-liniowa. W tej metodzie odpisów dokonuje się metodą degresywną, ale począwszy od roku, w którym tak obliczona amortyzacja miałaby być niższa od amortyzacji obliczonej metodą liniową, stosuje się metodę liniową.

Według jednostek (naturalna)

Zakłada, że zużycie obiektu jest jednakowe na każdą jednostkę pracy (np. sztukę, kilogram, godzinę itp.), a więc kwota amortyzacji jest uzależniona od ilości pracy wykonanej w danym okresie czasu.

Np. w podziale na wyprodukowane jednostki:

Ar = (Wp - Wr) x (Pr / Pz)

gdzie:
  • Ar - roczna stawka amortyzacji
  • Wp - wartość początkowa
  • Wr - wartość rezydualna
  • Pr - produkcja rzeczywista
  • Pz - produkcja zakładana


Przykład 3: Koszt zakupu: 70 000 zł, wartość rezydualna 10 000 zł, zakładana produkcja: 6 000 jednostek.

Koszt amortyzacji na jednostkę: (70 000 zł - 10 000 zł) / 6 000 jednostek = 10 zł / jednostkę

Ar = 10 zł x Pr



Wartość księgowa

na początku roku
Wyprodukowane

jednostki
Amortyzacja

na jednostkę
Wydatek na

amortyzację
Amortyzacja

łącznie
Wartość księgowa

na koniec roku
70 000 (koszt zakupu) 1 000 10 10 000 10 000 60 000
60 000 1 100 10 11 000 21 000 49 000
49 000 1 200 10 12 000 33 000 37 000
37 000 1 300 10 13 000 46 000 24 000
24 000 1 400 10 14 000 60 000 10 000 (wartość rezydualna)

Według liczby lat

Jest to metoda amortyzacji szybsza niż liniowa, ale wolniejsza niż degresywna.

Przykład 4: Koszt zakupu aktywa: 1 000 zł, wartość rezydualna: 100 zł, okres użytkowania: 5 lat.

5 lat, czyli lata nr 1, 2, 3, 4 i 5.

5 + 4 + 3 + 2 + 1 = 15

Stopy amortyzacji będą wynosić od 5/15 w pierwszym roku do 1/15 w ostatnim roku.

Całkowity koszt amortyzacji: 1 000 zł - 100 zł = 900 zł

Wartość księgowa

na początku roku
Całkowity koszt

amortyzacji
Stopa

amortyzacji
Wydatek na

amortyzację
Amortyzacja

łącznie
Wartość księgowa

na koniec roku
1 000 (koszt zakupu) 900 5/15 300 (900 * 5/15) 300 700
700 900 4/15 240 (900 * 4/15) 540 460
460 900 3/15 180 (900 * 3/15) 720 280
280 900 2/15 120 (900 * 2/15) 840 160
160 900 1/15 60 (900 * 1/15) 900 100 (wartość rezydualna)

Progresywna

Wg tej metody kwota amortyzacji jest coraz większa z upływem okresu eksploatacji. Wynika to z założenia, że im starszy obiekt, tym wymaga większych nakładów na remonty, naprawy itp., a więc koszt jego eksploatacji się zwiększa. Metoda ta jest korzystna dla firm, które przez kilka początkowych lat, od wprowadzenia środka do ewidencji, ponoszą stratę.

Grupowa

W tej metodzie amortyzuje się łącznie grupę aktywów o podobnym wykorzystaniu w przedsiębiorstwie, podobnej wartości początkowej i zbliżonym okresie ekonomicznej przydatności. Metoda ta dotyczy z reguły obiektów o niskiej jednostkowej wartości.

Najczęściej wykorzystuje się metody: liniową, degresywną oraz naturalną, natomiast dla obiektów o niskiej jednostkowej wartości również metodę grupową. Pozostałe metody mają zdecydowanie mniejsze znaczenie.

Regulacje prawne

Metody amortyzacji i okresy użytkowania mogą być uregulowane w przepisach o rachunkowości i/lub przepisach podatkowych. W Polsce obowiązuje ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r., zwana też polskim prawem bilansowym Stanowi podstawę prawną rachunkowości, wraz z Krajowymi i Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości.

Jeśli chodzi o prawo bilansowe, w polskim systemie prawnym nie ma narzuconej konkretnej metody amortyzacji, ustawa jedynie obliguje do systematycznego i planowanego rozłożenia wartości początkowej na ustalony okres amortyzacji. Ustalając okres (stawkę) amortyzacji należy uwzględnić okres ekonomicznej użyteczności aktywów, na który wpływają w szczególności: liczba zmian, na których jest wykorzystywany, tempo postępu techniczno-ekonomicznego, prawne i inne ograniczenia czasu używania, wartość rezydualną, wydajność. Jedynie wartość firmy i koszty prac rozwojowych, zaliczonych do wartości niematerialnych i prawnych, amortyzuje się nie dłużej niż 5 lat - wartość firmy w uzasadnionych przypadkach do 20 lat. Ponadto środki o niskiej jednostkowej wartości można amortyzować łącznie lub jednorazowo.

W przypadku prawa podatkowego, w Polsce dopuszcza się następujące metody amortyzacji:
  • amortyzację liniową - w uzasadnionych przypadkach, np. ze względu na pogorszone warunki użytkowania, stawki te mogą być podwyższone odpowiednimi współczynnikami,
  • amortyzację degresywno-liniową,
  • można indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji danego podatnika, jak również dla przyjętych do używania inwestycji w obcych środkach trwałych,
  • dla fabrycznie nowych środków trwałych, w pierwszym roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji można odpisać 30% wartości,
  • podatnicy mogą nie dokonywać odpisów amortyzacyjnych od składników majątku, których wartość początkowa nie przekracza 3500 zł, wydatki na ich nabycie stanowią wówczas koszt w miesiącu oddania ich do używania.


Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 15 grudnia 2015 r.