Czas pracy

Czas pracy - pojęcie prawne, które określa długość czasu pracy oraz jego organizację. Jest zasadniczą częścią czasu ekonomicznego. Wymiar czasu pracy zależy od rodzaju zawartej umowy o pracę. Zazwyczaj obejmuje on czynności wykonywane przez człowieka w procesie produkcji lub świadczenia usług.

Spis treści

Rodzaje umów

Wyróżnia się 3 podstawowe rodzaje umów:
  • na czas nieokreślony (bezterminowa),
  • na czas określony,
  • na czas wykonania określonej pracy.


Regulacja czasu pracy

W większości krajów zachodnich czas pracy regulowany jest przez Układy zbiorowe pracy. W Polsce obowiązuje zasadniczo 40-godzinny tydzień pracy. Dzienny czas pracy wynosi zatem 8 godzin, resztę stanowią Godziny nadliczbowe[1]. Maksymalna ich liczba, jaką pracownik może przepracować w ciągu roku wynosi 150 godzin.

Regulacje prawne

23 sierpnia 2013 roku weszła w życie ustawa uelastyczniająca czas pracy. Wydłuża ona okres rozliczeniowy z 4 do 12 miesięcy oraz wprowadza Ruchomy czas pracy. Zachowane zostało w niej prawo o nieprzerwanego 11-godzinnego odpoczynku w ciągu doby oraz 35-godzinnego w ciagu tygodnia[2].

Modele czasu pracy

W praktyce polskich przedsiębiorstw można wyróżnić 2 podstawowe modele pracy:
  • model standardowy (tradycyjny) - zakłada on, że technologia i organizacja pracy wymagają jednakowego uregulowania czasu pracy. Opiera się on na zasadach:
    • jednolitości - uregulowania czasu pracy w danym przedsiębiorstwie są jednolite dla wszystkich pracowników,
    • punktualności - początek i koniec pracy są z góry ustalone,
    • autorytetu czasu - pracownik nie może wpływać na regulację czasu pracy,
    • tabu - nie ma możliwości rozpowszechniania alternatywnych uregulowań czasu pracy.
  • model elastyczny - opiera się na zróżnicowaniu form organizacji czasu pracy, tak aby odpowiadały wymogom organizacji pracy w danym przedsiębiorstwie oraz różnym fazom rozwoju firmy. Powinien on także wychodzić na przeciw oczekiwaniom pracowników, które zależą od wielu czynników (np. wiek, stan cywilny, sytuacja rodzinna).


W firmach i instytucjach nadal dominuje standardowy model czasu pracy.

Elastyczne formy czasu pracy

  • zmienne godziny rozpoczynania i kończenia pracy,
  • Ruchomy czas pracy,
  • roczny czas pracy,
  • praca w niepełnym wymiarze czasu pracy,
  • praca w domu,
  • Praca sezonowa,
  • Praca dorywcza,
  • Samozatrudnienie,
  • indywidualny czas pracy,
  • system Kopovaza - pracodawca i pracownik w umowie o pracę określają tylko ogólną liczbę godzin do przepracowania w danym czasie,
  • sabbaticals - długookresowe urlopy przyznawane pracownikom aktywnym zawodowo, ich okres i sposoby opłacania są różne, przysługują raz na 7 lat.


Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.