Cynefin

Cynefin
Model
Zarządzanie strategiczne
Logo CognitiveEdge
WłaścicielCognitiveEdge
TwórcaDavid John Snowden
Powstanie1999 r.
Aktualna wersja2002 r.
SpołecznośćCognitive Edge Network
Podstawowy schemat

Strona internetowa


Cynefin - framework używany do opisania problemów, sytuacji i systemów. Dostarcza on typologię kontekstów, wspierających wybór odpowiedniego rodzaju wyjaśnień lub rozwiązań, mogących mieć zastosowanie. Cynefin bazuje na badaniach nad teoriami systemów adaptacyjnych (ang. complex adaptive systems), kognitywistyce, antropologii oraz wzorcach narracyjnych, oraz psychologii ewolucyjnej. Model ten odzwierciedla relacje między człowiekiem, doświadczenia i kontekstami[1], a następnie proponuje nowe podejście do procesów komunikacji, podejmowania decyzji, formułowania zasad polityki firmy czy zarządzania wiedzą w złożonych środowiskach społecznych i biznesowych.

Spis treści

Znaczenie słowa

Cynefin (czyta się: /ˈkʌnɨvɪn/) to walijskie słowo, które można tłumaczyć jako siedlisko lub miejsce, mimo że wyrazy te nie do końca oddają jego znaczenie. Wyrażenie zostało wybrane przez walijskiego uczonego Dave'a Snowdena, aby opisać punkt widzenia na ewolucyjną naturę złożonych systemów, włączając nieodłączną niepewność (model Cynefin). Nazwa stanowi przypomnienie, że wszystkie relacje międzyludzkie podlegają wpływom i często są ustalane przez nasze doświadczenia, zarówno przez bezpośredni wpływ osobistego doświadczenia, jak i zbiorowego doświadczenia takiego jak opowiadania lub muzyka.

Bardziej wyczerpująco termin cynefin można wyjaśnić odnosząc się do tego, że każdy z nas ma złożoną przeszłość, której jesteśmy świadomi tylko w takich częściach jak: kultura, religia, narodowość itd. Słowo to jest czasem używane do opisywania środowiska, do którego człowiek czuje się przynależny[2][3] lub wiedzy, bądź poczucia miejsca, które jest przekazywane przez pokolenia.[4] Może także odnosić się do przelotnych momentów w czasie: "miejsca lub czasu, do którego instynktownie należymy lub z którym czujemy się najbardziej związani. W tych momentach odkryta jest zwykła egzystencja, a nas może ogarnąć radość z istnienia".[5]

Historia powstania

Cynefin został pierwotnie opracowany w 1999 r. przez Dave Snowdena, przy okazji prac na modelami zarządzania wiedzą oraz strategii organizacji biznesowych.[6][7] Model Cynefin był pierwotnie modyfikacją modelu I-Space, opracowanego przez Maxa Boisota,[8] połączoną z rzeczywistym badaniem i przeciwstawioną określonej praktyce zarządzania w IBM. Od 2002 r. zaczęto prace nad uwzględnieniem teorii złożonych systemów adaptacyjnych, co zaowocowało, że Cynefin stał się modelem ogólnej strategii.[9] Zaraz potem D. Snowden zaczął prowadzić dalsze prace nad frameworkiem wraz z Cynthią Kurtz, co było częścią ich pracy w IBM w ramach Institute of Knowledge Management (IKM). Zanim Kurtz dołączyła do IKM w 2001 roku, pracowała od 1999 r. ze Snowdenem nad formą narracji jako członek grupy roboczej IBM.[10]Cynthia Kurtz: Whose truths are these?, Blog Story colored glasses, 02.02.2011 Kurtz wraz z innymi kontynuowała tą pracę w sieci Cognitive Edge utworzonej przez Snowdena po jego odejściu z IBM w 2005. Ten okres obejmuje prace prowadzone wraz z Mary E. Boone nad rozszerzeniem modelu o aspekty przywództwa (ang. leadership)[11]

Opis

Cynefin jest swoistą teorią, którą można wykorzystać do opisu działania skomplikowanych systemów takich jak różnego rodzaju przedsięwzięcia czy nawet relacje i problemy międzynarodowe. Jako model tłumaczy i próbuje pomóc w wyborze strategii działania, wskazując jednocześnie wzorce postępowania, które powinny być zdecydowanie inne w zależności od tego w jakiej sytuacji się znajduje się firma. W praktyce można korzystać z Cynefin jako narzędzia wspierającego zarządzanie projektem, zespołem lub nawet organizacją. Od jakiegoś czasu Cynefin przebija się także do ruchu agile'owego.[12][13][14]

Model Cynefin ma pięć obszarów.[15] Pierwsze cztery obszary to:
  • Prosty - związek między przyczyną a skutkiem jest dla wszystkich oczywisty. Proponowany schemat działania: odczuj-klasyfikuj-reaguj. Można stosować najlepsze praktyki.
  • Skomplikowany - związek między przyczyną a skutkiem wymaga analizy lub innej formy badań i/lub zastosowania wiedzy ekspertów. Proponowany schemat działania: odczuj-analizuj-reaguj. Można stosować dobre praktyki.
  • Złożony - związek między przyczyną a skutkiem mogą być dostrzeżony w retrospekcji (z perspektywy czasu), ale nie da się go przewidzieć. Proponowany schemat działania: sonduj-odczuj-reaguj. Możemy wykryć nową praktykę.
  • Chaos - nie ma żadnego związku między przyczyną a skutkiem na poziomie systemów. Proponowany sposób działania: działaj-odczuj-reaguj. Możemy odkryć powieściową praktykę


Piąta domena zwana 'nieporządkiem to stan niewiedzy o rodzaju istniejącej przyczynowości, w której osoby wracają do własnej strefy komfortu podczas podejmowania decyzji.

Pełny użytkowy model Cynefin posiada poddomeny, a granica pomiędzy obszarem Prosty a obszarem Chaos jest postrzegana jako katastroficzna: samozadowolenie prowadzi do porażki.



Rys. Domeny w modelu Cynefin


Zastosowanie

Prace Snowdena i jego zespołu podjęte były początkowo w zakresie zarządzania wiedzą, zmian kulturowych czy dynamiki społecznej.[16] Następnie twórcy zainteresowali się rozszerzeniem możliwości także na takie obszary biznesowe jak rozwój produktu, tworzenie rynku i kreowanie marki. Ich prace zawierały również kwestie strategii organizacyjnej i bezpieczeństwa narodowego.[17]

Cynefin wykorzystywano także przy analizie polityki administracji G.W. Busha oraz wpływie religii na te procesy,[18] charakteru odpowiedzi na bioterroryzm czy do analizy pomiarów w brytyjskiej służbie zdrowia. Model stosuje się także do badań nad sytuacjami zagrożenia,[19] do zagadnień związanych z zarządzaniem łańcuchem zagrożeń[20] czy do badań nad interakcjami między osobami cywilnymi a wojskiem w trakcie różnego rodzaju kataklizmów, [21] jak również do rozpoznawania wzorów pytań z próśb obywateli.[22]

Zastosowanie Cynefin w kontekście szeroko rozumianego przywództwa biznesowego scharakteryzowano w listopadzie 2007 r. na łamach Harvard Business Review.[23] Artykuł opisujący zastosowanie Cynefin oceniano bardzo wysoko. Stwierdzono ponadto, że ukazuje bardzo ważną i nową perspektywę, która będzie mieć ogromną wartość. Czyni to jednocześnie w sposób jasny i zrozumiały co tylko pokazuje, iż model może byś stosowany. Artykuł ten pozostawia nam parę istotnych ustaleń. Po pierwsze wprowadza do dyskursu złożoność nauki, będącą swoistym przewodnikiem menedżerów po ich myślach i działaniach. Po drugie, ukazuje zastosowanie nowej perspektywy rozwijania typologii kontekstów, mogących pomóc przywódcom rozwikłać różnorodne sytuacje. Po trzecie doradza przywódcom jakie działania należy podjąć w odpowiedzi na różne sytuacje.[24]

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • Christopher Bellavita: Shape Patterns, Not Programs, Homeland Security Affairs, 2006, vol. II, no. 3, pp.1–21.
  • Joachim P. Sturmberg. Carmel M. Martin: Knowing – in Medicine, Journal of Evaluation in Clinical Practice, 2008, Vol. 14, No. 5, pp. 767-770
  • J. M. Firestone, M. W. McElroy: Key Issues in the New Knowledge Management, Burlington, MA: KMCI Press/Butterworth Heinemann, 2003, pp. 104–133.
  • Simon French: Cynefin: repeatability, science and value, European Working Group “Multiple Criteria Decision Aiding”. Series 3, no 17, Spring 2008, pp. 1–5.
  • Simon French, Carmen Niculae: Believe in the Model: Mishandle the Emergency, Journal of Homeland Security and Emergency Management, 2005, vol. 2, no. 1
  • Lauri Koskela, Mike Kagioglou On the Metaphysics of Production, Proceedings of the 13th Annual Conference on Lean Construction 2006, pp. 37–45
  • C. Kurtz, D. Snowden: The New Dynamics of Strategy: Sense-making in a Complex-Complicated World, IBM Systems Journal, 2003, vol. 42, no. 3, pp. 462-83.
  • P. Lambe: Organising Knowledge: Taxonomies, Knowledge and Organisational Effectiveness, Oxford: Chandos, 2007.
  • M. Lazaroff, D. Snowden: Anticipatory modes for counter terrorism w R. Popp i J. Yen (red.): Emergent Information Technologies and Enabling Policies for Counter-Terrorism, IEEE Press, Wiley.
  • A. Mark, D. Snowden: Researching practice or practising research - innovating methods in healthcare the contribution of Cynefin, materiały konferencyjne Organisational Behaviour in Health Care Conference, Banff Centre Alberta Canada 2004.
  • Louisa-Jayne O’Neill: Faith and decision-making in the Bush presidency: The God elephant in the middle of America’s livingroom, Emergence: Complexity and Organisation, 2004, Vol. 6, No. 1/2, pp. 149–156.
  • Jan Otten: Civiel-militaire samenwerking bij crisisbeheersing, Carré, 29 (11-12), pp. 32–34.
  • Richard Shepherd, Gary Barker, Simon French, Andy Hart, John Maule, Angela Cassidy: Managing Food Chain Risks: Integrating Technical and Stakeholder Perspectives on Uncertainty, Journal of Agricultural Economics, Lipiec 2006, Vol. 57, No. 2, pp. 313–327
  • D. Snowden: Cynefin: a sense of time and space, the social ecology of knowledge management, w C. Despres, D. Chauvel (red.): Knowledge Horizons: The Present and the Promise of Knowledge Management, Butterworth-Heinemann: Oxford 2000
  • D. Snowden: Multi-ontology sense making – a new simplicity in decision making w Informatics in Primary Health Care, 2005
  • D. Snowden: Perspectives Around Emergent Connectivity, Sense-Making and Asymmetric Threat Management, Public Money & Management 2006, Vol. 26, No. 5, pp. 275–277.
  • David Snowden, Mary Boone: A Leader's Framework for Decision Making, Harvard Business Review, listopad 2007, p. 69-76
  • J. Verdon: Tranformation in the CF, Concept towards a theory of Human Network-Enabled, Ottawa: National Defence, Directory of Strategic Human Resources, Research Note, July 2005, 52 pages.
  • A.J. Woodhill: Shaping behaviour - How institutions evolve, The Broker, No. 10, październik 2008, pp. 4–8.
ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.