Budżet Przekierowano ze strony: Budget ang. budget

Budżet - plan dochodów i wydatków w określonym czasie. W ramach budżetu dokonuje się oszacowania przychodów i wydatków w danym okresie. Budżet może zostać sporządzony dla pojedynczej osoby, gospodarstwa domowego, grupy ludzi, przedsiębiorstwa, jednostki samorządowej, rządu, państwa czy też organizacji międzynarodowej. Może też dotyczyć konkretnego przedsięwzięcia czy projektu takich jak np. Inwestycja finansowa lub Projekt marketingowy.

Spis treści

Opis i definicje

Budżet to plan działania, który prezentuje sposób alokacji zasobów wyrażony w jednostkach pieniężnych lub w jednostkach naturalnych, zaakceptowany i realizowany przez pracowników poszczególnych szczebli zarządzania. Budżet przedsiębiorstwa jest zwykle sporządzany co roku, ale nie ma takiego obowiązku. Kompletny budżet jest planem krótkoterminowym, zwykle na czas jednego roku. Przeważnie jest on przygotowywany przez dział finansowy organizacji, na podstawie informacji dotyczących przewidywanych przychodów i wydatków, dostarczonych z konkretnych działów przedsiębiorstwa. W przypadku dobrze skonstruowanego budżetu, rzeczywiste przychody i wydatki są bliskie założeniom budżetu.

W przedsiębiorstwach mających niskie koszty zmienne można stosować budżet sztywny, który nie uwzględnia możliwych wahań poziomu aktywności gospodarczej przedsiębiorstwa. W pozostałych przypadkach bardziej trafny jest budżet elastyczny.

Definicje budżetu

Istnieje kilka definicji budżetu organizacji. Oto najpopularniejsze z nich:
1. "Ilość określonego zasobu (np. czasu, wody, energii, roboczogodzin), która pozostaje do dyspozycji osoby albo organizacji."


2. "Ilość określonego zasobu przeznaczona na określone działania, cel, bądź przedsięwzięcie."


Np. budżet kancelarii prezydenta, budżet gminy, budżet marketingowy, inwestycyjny, budżet na określony projekt.

3. "Propozycja, prognoza albo plan wyszczególniający ilość środków potrzebnych w określonym okresie na sfinansowanie zamierzeń wraz z propozycjami źródeł finansowania."


Np. plan przychodów i wydatków na dany okres. Plan alokacji ograniczonych środków w określonym okresie.

Rodzaje i role budżetu

Istnieją trzy główne rodzaje budżetów przedsiębiorstwa, wyszczególnione na podstawie ról, jakie mają one pełnić.

Do głównych rodzajów budżetów zaliczamy:
  1. Budżet pełniący rolę prognozy - może wykazywać nadwyżkę przychodów nad wydatkami, może być zrównoważony (bilansować się) albo wykazywać deficyt.
  2. Budżet pełniący rolę planu - buduje się najczęściej opierając się na danych o wykonaniu budżetu w poprzednim roku (danych historycznych) i dopasowując wzajemnie sumę wydatków i przychodów, aby uzyskać określony wynik docelowy (np. zysk docelowy). Szczególną metodą budowania budżetu jest tzw. zero budżetowania. W metodzie tej nie bierze się pod uwagę danych historycznych, a budżet powstaje od zera, poprzez dodawanie kolejnych zadań bądź pozycji wydatków i jednoczesne określanie źródła ich finansowania. W niektórych przedsiębiorstwach budowany jest budżet podwójny, składający się z budżetu kapitałowego dotyczącego środków trwałych oraz budżetu operacyjnego.
  3. Budżet operacyjny - zazwyczaj roczny, zawiera informacje o zadaniach, które mają być sfinansowane oraz o koordynacji i harmonogramie przychodów i wydatków umożliwiającej realizację planu. Jednym z zadań wewnętrznej kontroli finansowej w przedsiębiorstwie jest badanie odchyłek od budżetu oraz analizowanie przyczyn odchyłek większych od ustalonej odchyłki progowej.


Budżet projektu

Sporządzenie budżetu Projektu inwestycyjnego jest jednym z najważniejszych i najtrudniejszych etapów przeprowadzenia projektu. Wiąże się ono z celowym uszczupleniem zasobów, które ma w przyszłości wygenerować dodatnie strumienie pieniężne. Przygotowanie budżetu ze względu ma jego istotność jest procesem złożonym i najczęściej składa się z kilku etapów.

Oto trzy główne etapy sporządzania budżetu projektu:'
  1. Wyznaczenie długookresowych celów i możliwości inwestycji - cele długookresowe mają służyć osobom podejmującym decyzje inwestycyjne jako przesłanki w ich podejmowaniu. Z kolei poszukiwanie nowych możliwości inwestycyjnych wiąże się z posiadaniem przez firmę dobrego systemu, który pozawala na znajdowanie najlepszych propozycji i przekazywanie ich szczeblowi decyzyjnemu. Oczywiście to, jak bardzo system ten jest rozbudowany i jak dużo szczebli decyzyjnych musi przejść taki projekt, zależy od wielkości firmy.
  2. Prognoza strumieni pieniężnych - dokonuje się go już w momencie pojawienia się propozycji. Szacunki, zanim trafią do budżetu, muszą być najpierw zweryfikowane. Niemniej jednak wysokość i terminy przyszłych strumieni są niepewne przy sporządzaniu budżetu, jak również przez cały okres życia produktu.
  3. Ocena porealizacyjna - w praktyce bywa ona często pomijana. Jednak jest ona istotna, gdyż pomaga usprawnić podejmowanie przyszłych decyzji dzięki ocenie poprzednich projektów. Jej podstawowa funkcja polega na usprawnianiu procesu prognozowania i funkcjonowania przedsiębiorstwa.


W przypadku pierwszego etapu, kierownictwo firmy może ułatwić podjęcie decyzji o zaangażowaniu w projekt inwestycyjny wykorzystując klasyfikację projektów według jednej lub kilku cech.

Najczęściej spotykane kryteria klasyfikacji to:
  • wielkość - dokonuje się określenia ważności projektów i ustalenia zasad ich przyjmowania w zależności od nakładów rzadkich zasobów na nie przeznaczanych;
  • rodzaj korzyści,
  • stopień współzależności projektów - może on wynikać z następujących przyczyn:
    • przyjęcie projektu A wyklucza przyjęcie projektu B (projekty wzajemnie się wykluczające),
    • przyjęcie projektu A zwiększa korzyści płynące z projektu B (projekty komplementarne),
    • przyjęcie projektu A zmniejsza rentowność projektu B (projekty substytucyjne).


Budżetowanie

Proces obejmujący planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także późniejszą jego kontrolę, nazywamy Budżetowaniem. Praktyczne zastosowanie budżetowania daje nie tylko korzyści finansowe, ale również wskazuje wiele istotnych czynników stanowiących podstawą budżetu.

Więcej o budżetowaniu w artykule Budżetowanie.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.