Badanie sprawozdań finansowych Przekierowano ze strony: Badanie sprawozdania finansowego ang. audit of financial statement

Badanie sprawozdań finansowych – ocena sprawozdań finansowych organizacji, dokonywana przez osoby do tego uprawnione. W Polsce badaniem sprawozdań finansowych zajmują się biegli rewidenci.

Spis treści

Sprawozdanie finansowe

Sprawozdanie finansowe to dokument zestawiający dane liczbowe, które dostarczają informacji na temat majątkowej, finansowej i dochodowej sytuacji organizacji. Są to wyniki finansowe przedsiębiorstwa przedstawione zgodnie z zasadami rachunkowości. Sprawozdania te sporządzane są na ogół przez zarząd firmy. Sporządzający te sprawozdania ponoszą pełną odpowiedzialność za rzetelność i zgodność tych danych z rzeczywistością.

W skład sprawozdania finansowego wchodzą następujące dokumenty[1]:
  1. Bilans.
  2. Rachunek zysków i strat.
  3. Informacje dodatkowe:
    • wprowadzenie do sprawozdania finansowego,
    • informacje dodatkowe i objaśnienia.

Obowiązek badania przez biegłego rewidenta

Niektóre sprawozdania finansowe podlegają obowiązkowi badania przez biegłego rewidenta. Wpływa to m.in. na zakres elementów wchodzących w skład sprawozdania.

Badanie sprawozdań finansowych podmiotów kontynuujących działalność gospodarczą jest obowiązkowe dla[2]:
  • banków oraz zakładów ubezpieczeń i reasekuracji,
  • jednostek działających na podstawie przepisów:
  • jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
  • spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek w organizacji,
  • pozostałych jednostek, jeżeli spełniły co najmniej dwa z następujących warunków w poprzedzającym roku obrotowym:
    • średnioroczne zatrudnienie co najmniej 50 osób (w przeliczeniu na pełne etaty),
    • suma aktywów bilansu co najmniej 2 milionów euro,
    • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych co najmniej 5 milionów euro.


Zasady badania sprawozdań

Głównym celem badania sprawozdań finansowych jest uzyskanie pisemnej opinii biegłego, co do zgodności sprawozdania finansowego danego przedsiębiorstwa z księgami rachunkowymi, jak również raportu określającego prawidłowość i rzetelność sprawozdania. Opinia i raport biegłego rewidenta pomagają w udowodnieniu wiarygodności sprawozdania finansowego. Za fałszowanie takiego sprawozdania grozi kara pozbawienia wolności do lat 2, a w przypadku nieumyślnego działania - kara grzywny.

Opinia i raport z badania sprawozdania są podpisywane przez biegłego rewidenta przeprowadzającego badanie. Oba te dokumenty powinny być oparte na zebranej i opracowanej dokumentacji rewizyjnej. Powinny być one tak skonstruowane i udokumentowane, żeby umożliwić prześledzenie procesu badania sprawozdania innemu biegłemu rewidentowi.

Wybór biegłego rewidenta jest zwykle dokonywany przez organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe, chyba że umowa, statut bądź też inne przepisy stanowią inaczej. Jedynie w przypadku zaistnienia uzasadnionej podstawy, można rozwiązać umowę z rewidentem. Różnice poglądów w kwestii zasad rachunkowości czy standardów badania nie stanowią takiej podstawy. W przypadku rozwiązania umowy należy niezwłocznie poinformować Komisję Nadzoru Audytowego.

Biegły rewident musi mieć wgląd w księgi rachunkowe i dokumenty stanowiące podstawę zapisów w księgach. Ponadto rewident ma dostęp do wszystkich innych dokumentów oraz informacji, wyjaśnień i oświadczeń kierownika organizacji, które są według niego niezbędne do przeprowadzenia procesu badania. W przypadku badania sprawozdania jednostki dominującej lub sprawozdania skonsolidowanego, rewident może również uzyskać dostęp do informacji na temat innych jednostek wchodzących w skład grupy. Rewident ma również prawo do uzyskania informacji od kontrahentów - w tym również od banków czy doradców prawnych.

Opinia biegłego rewidenta

Opinia biegłego rewidenta jest to dokument zawierający wnioski końcowe i konkluzje wynikające z przeprowadzonego badania sprawozdania finansowego. Wydanie opinii o badanym sprawozdaniu finansowym stanowi główny cel badania sprawozdania finansowego.

Opinia powinna zawierać następujące części składowe:
  • tytuł opinii,
  • adresata opinii,
  • nazwę jednostki,
  • wstęp,
  • określenie norm i zasad badania,
  • stwierdzenie o uzyskaniu wystarczającej pewności do wydania opinii,
  • opinię właściwą,
  • ewentualne uzupełniające objaśnienia,
  • dane identyfikacyjne biegłego rewidenta,
  • dane identyfikacyjne podmiotu uprawnionego do badania,
  • datę wyrażenia opinii.


Opinia biegłego rewidenta jest uzupełniona o raport z badania i dokumentację rewizyjną.

Wyróżniamy cztery podstawowe rodzaje opinii biegłego rewidenta:
  1. Opinia bez zastrzeżeń - wyrażana gdy sprawozdanie finansowe i księgi rachunkowe są zgodne z przepisami ustawy o rachunkowości, a ewentualne naruszanie prawa bądź statutu lub umowy jednostki oraz nieusunięte uchybienia nie są istotne dla przejrzystości i wiarygodności badanego sprawozdania finansowego.
  2. Opinia z zastrzeżeniem - wyrażana gdy z winy jednostki lub przyczyn od niej niezależnych nastąpiło ograniczenie zakresu badania lub zaszły okoliczności uniemożliwiające uzyskanie wystarczającej pewności co do wiarygodności niektórych pozycji badanego sprawozdania finansowego. Nie ma to jednak ujemnego wpływu na wiarygodność sprawozdania jako całości. Zastrzeżenia wynikają z ograniczenia zakresu badania lub z odstępstw od obowiązujących zasad rachunkowości,
  3. Opinia negatywna - wystawiana gdy nie są spełnione warunki umożliwiające wydanie opinii bez zastrzeżeń lub z zastrzeżeniami, a nie istnieją przesłanki do odmowy wyrażenia opinii.
  4. 'Odmowa wyrażenia opinii - rewident może odmówić wyrażenia opinii, gdy skutki ograniczenia badania lub inne przyczyny uniemożliwiają zastosowanie odpowiednich procedur badania. W rezultacie, nie można było uzyskać wystarczających i odpowiednich dowodów umożliwiających wyrażenie miarodajnej opinii o sprawozdaniu finansowym rozpatrywanym jako całość.

Raport biegłego rewidenta

Raport biegłego rewidenta powinien zawierać[3]:
  • ogólną charakterystykę jednostki gospodarczej,
  • stwierdzenie faktu uzyskania potrzebnych informacji i wyjaśnień,
  • ewentualną charakterystykę istotnych elementów sprawozdania,
  • przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego, ze wskazaniem na istotne zjawiska negatywne wpływające na tę sytuację, zwłaszcza zagrażające zasadzie komunikacji w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego;
  • ujawnienie naruszenia prawa, statutu lub umowy, jeśli ma ono istotny wpływ na sprawozdanie finansowe.


Etapy badania sprawozdań

Proces badania sprawozdania finansowego można rozłożyć na trzy podstawowe etapy:
  1. Planowanie badania.
  2. Realizacja badania i tworzenie dokumentacji roboczej.
  3. Sporządzenie wniosków z badania.

Planowanie badania

Na tym etapie następuje zbieranie informacji o organizacji i działalności badanej jednostki, jej aktualnej sytuacji finansowej, zastosowanych technikach rachunkowości i księgowości oraz wdrożonej kontroli wewnętrznej. Istotne jest także ustalenie wzajemnie powiązanych obszarów sprawozdania finansowego. Ma to na celu maksymalizację efektywności wykorzystania czasu i wiedzy osoby przeprowadzającej badanie. Ogranicza to również Koszty jednostki związane z badaniem.

Zebrane podczas tej fazy informacje służą biegłemu do oceny systemu kontroli wewnętrznej, systemu rachunkowości, a także do określenia stopnia ryzyka i istotności poszczególnych obszarów sprawozdania finansowego. Podczas fazy planowania badania sporządzany jest także nadrzędny plan i harmonogram badania. Znajdują się w nim preferowane metody i techniki badania.

Realizacja badania

Realizacja badania i tworzenie dokumentacji roboczej obejmuje powszechnie stosowane zasady i metody badania. Odnoszą się one do badanej jednostki i uwzględniają jej specyfikę, tj. struktury organizacyjne, charakter oraz zakres prowadzonej przez jednostkę działalności gospodarczej.

Podczas procesu badania istotne znaczenie odgrywa tworzenie dokumentacji roboczej będącej później podstawą do sporządzenia opinii i raportu z badania. Dokumentacja robocza powinna być wystarczająco kompletna, szczegółowa oraz uporządkowana, aby w stosownym czasie można było na jej podstawie uzyskać pełny przegląd badania.

Sporządzenie wniosków

Końcowym etapem rewizji jest sporządzenie wniosków z badania w postaci opinii o prawidłowości i rzetelności sprawozdania finansowego oraz raportu, w którym w sposób szczegółowy zostają omówione zagadnienia związane z badaniem ksiąg i poszczególnymi pozycjami sprawozdania finansowego. Właśnie podczas tej fazy badania następuje selekcja, klasyfikacja i przetwarzanie informacji, których celem jest wyrobienie sobie opinii biegłego rewidenta na temat badanej jednostki.

Oprócz przedstawienia wyników badania biegły rewident powinien zaprezentować zalecenia pokontrolne i zapewnić możliwość ich wykonania. Często oprócz zestawienia informacyjnego dla odbiorców publicznych, sporządza się także raporty o specjalnym przeznaczeniu, których treść jest adresowana do ściśle wybranego grona odbiorców (np. zarządu jednostki).

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 27 października 2015 r.