Afordancje Przekierowano ze strony: Affordances ang. affordances

Afordancje - sposobności oddziaływania na obiekty środowiska, związane z ich charakterystykami oraz zdolnościami percepcyjnymi, doświadczeniem i ogólnymi umiejętnościami działania danej jednostki. Utworzono dwie różne definicje tego pojęcia:
  • afordancje jako możliwości działania - oryginalna definicja uznaje za afordancje wszystkie możliwości działania
  • afordancje jako uświadomione możliwości działania - precyzuje definicję do możliwości, których dana osoba jest świadoma.[1][2]

Spis treści

Afrondacje jako możliwości działania

Termin został wprowadzony do psychologii przez Jamesa Gibsona w artykule z 1977 r. The Theory of Affordances (Teoria afordancji).[3] Gibson przedstawił szczegóły teorii w książce The Ecological Approach to Visual Perception (Środowiskowe podejście do percepcji wizualnej)[4]. z 1979 r. Afordancje zostały zdefiniowane jako wszystkie możliwości działania obecne w środowisku, obiektywnie mierzalne i niezależne od indywidualnych zdolności danych jednostek do ich rozpoznania, lecz zawsze pozostające w relacji z nimi, a co za tym idzie zależne od ich możliwości. Przykładem mogą być tu schody, które dają możliwość wejścia na górę. Takiej afordancji jednak nie ma, jeżeli podmiotem poznającym jest osoba niepełnosprawna lub niemowlę.

Afordancje jako uświadomione możliwości działania

W 1988 r., Donald Norman dokonał kontekstualizacji terminu afordancje w oparciu o teorię interakcji człowieka z komputerem. Nowa perspektywa definiowała je jako możliwości działania, które dana jednostka dostrzega. Norman opisał swoją koncepcję w książce The Design of Everyday Things,[5] dzięki której jego koncepcja stała się popularna także w projektowaniu interakcji. Zaczęto uważać, że afordancje zależą nie tylko od możliwości fizycznych jednostki, ale także od jej planów, marzeń, wierzeń, wartości, celów, wcześniejszego doświadczenia, itd. Jeżeli dana osoba wejdzie do pokoju, w którym znajduje się piłka i krzesło, to w ramach oryginalnej definicji, jedną z afordancji jest rzucenie krzesłem i siedzenie na piłce (ponieważ takie działanie jest fizycznie możliwe). Poprawiona definicja Normana uwzględnia fakt, że osoba będzie bardziej skłonna do spoczęcia na krześle i bawienia się piłką, ze względu na swoje wcześniejsze doświadczenia.[6][7]

Zmiany znaczenia

Adaptacja koncepcji Normana została dalej zmieniona - w jednym ze znaczeń termin afordancje odnosił się do własności możliwości akcji obiektu lub systemu, które można łatwo odkryć, np. "ta strona ma dobre afordancje" lub "ten przycisk potrzebuje więcej afordancji". Warto mieć świadomość, że podobne zmiany znaczenia tego terminu mogą stać się źródłem nieporozumień - zarówno w dyskusji ustnej, jak i pisanej (zwłaszcza, gdy wcześniej nie ustali się pożądanego znaczenia i będzie się używać tego terminu niekonsekwentnie).

Bibliografia

ostatnia modyfikacja 20 sierpnia 2016 r.